ਅਪਰਿਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਏਨਂ ਤੇ ਧਰ੍ਮਰਾਜਂ ਤ੍ਰਯੋ ऽਸੁਰਾਃ । ਨ ਪ੍ਰਣੇਮੁਰ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਕਿਙ੍ਕਰਮ੍
ਉਹ ਤਿੰਨ ਅਸੁਰ ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨੌਕਰ ਸਮਝ ਕੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਨਿਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਸ ਕਰ ਬੈਠੇ।
ਅਥ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨੈਤੇ ਜ੍ਵਲਿਤਸ਼੍ਵਭ੍ਰਭੂਮਿषੁ । ਵਿਹਿਤਭ੍ਰੂਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਆਦੇਸ਼ੇਨ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਤਪਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਕੜਕਤਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਕਰੁਣਾਕ੍ਰਨ੍ਦਾਸ੍ ਸਸੁਹृਦ੍ਦਾਰਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਦਗ੍ਧਾਸ੍ ਸਪਰ੍ਣਵਿਟਪਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਇਵ ਦਵਾਨਲੈਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਯਾ ਵਾਸਨਯਾ ਜਾਤਾਸ੍ ਤਥੈਵ ਕ੍ਰੂਰਯਾ ਪੁਨਃ । ਵਧਕਰ੍ਮਕਰਾਕਾਰਾਃ ਕੈਰਾਤਾ ਰਾਜਕਿਙ੍ਕਰਾਃ
ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਠੋਰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਐਸੇ ਹੀ ਜਨਮ ਲਏ—ਕਦੇ ਕਾਤਲ, ਕਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨੌਕਰ ਬਣੇ।
ਤਜ੍ ਜਨ੍ਮਾਥ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਜਾਤਾਸ੍ ਸੁਹ੍ਮੇषੁ ਵਾਯਸਾਃ । ਤਦਨ੍ਤੇ ਗृਧ੍ਰਤਾਂ ਯਾਤਾਸ੍ ਤਤੋ ऽਪਿ ਬਕਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਉਹ ਜਨਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੁਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂ ਬਣੇ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਧ ਬਣਨ ਦਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਗਲਾ ਬਣੇ।
ਸ਼ਵਰਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਗਰ੍ਤੇषੁ ਮੇषਤ੍ਵਂ ਬਰ੍ਬਰੇषੁ ਚ । ਮਗਧੇष੍ਵ੍ ਅਥ ਕੀਟਤ੍ਵਂ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ ਤੇ ਵਕ੍ਰਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਕਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਵਿਚ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਬਰਬਰਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਭੇੜਾਂ, ਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੀੜੇ ਬਣੇ।
ਅਨੁਭੂਯੇਤਰਾਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਯੋਨਿਪਰਮ੍ਪਰਾਮ੍ । ਅਦ੍ਯ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ ਰਾਮ ਕਸ਼੍ਮੀਰਾਰਣ੍ਯਪਲ੍ਵਲੇ
ਇੱਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਕੁਝ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਦਲਦਲਾਂ ਵਿਚ ਮੱਛੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਕ੍ਵਥਿਤਾਲ੍ਪਾਲ੍ਪਪਙ੍ਕਕਲ੍ਕਾਨੁਪਾਯਿਨਃ । ਨ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਜਰਜ੍ਜਮ੍ਬਾਲਜਰ੍ਜਰਾਃ
ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ, ਹਲਕੇ ਗੰਦਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਨਾ ਮਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਕਾਈ ਵਾਂਗ ਸੜ-ਗਏ ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਯੋਨਿਸਂਰਮ੍ਭਮ੍ ਅਨੁਭੂਯ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ ਨष੍ਟਾਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਾ ਜਲਧਾਵ੍ ਇਵ
ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉੱਠਦੇ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ।
ਭਵਜਲਧਿਗਤਾਸ੍ ਤੇ ਵਾਸਨਾਵਾਤਨੁਨ੍ਨਾਸ੍ ਤृਣਮ੍ ਇਵ ਚਿਰਮ੍ ਊਢਾ ਦੇਹਰੂਪੈਸ੍ ਤਰਙ੍ਗੈਃ । ਉਪਸ਼ਮਮ੍ ਅਨੁਯਾਤਾ ਰਾਮ ਨਾਦ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਂ ਪਰਿਕਲਯ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਦਾਰੁਣਂ ਵਾਸਨਾਯਾਃ
ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ; ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ—ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਮਝੋ।
ਅਵਿਵੇਕਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਆਪਦਮ੍ ਈਦृਸ਼ੀਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਤਰਦੁਃਖਾਯ ਪਰਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਲੀਲਯਾ
ਅਵਿਵੇਕ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਐਸੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਹੀਣ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਕਿਲਾਮਰਵਿਧ੍ਵਂਸਿਸ਼ਮ੍ਬਰਾਨੀਕਨਾਥਤਾ । ਕ੍ਵ ਤਾਪਤਪ੍ਤਜਮ੍ਬਾਲਜਲਜਰ੍ਜਰਮੀਨਤਾ
ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕਮਤ ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ, ਗਰਮੀ ਤੇ ਗੰਦ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਤੇ ਪਲੜੀ ਹੋਈ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਧੈਰ੍ਯਮ੍ ਅਮਰਾਨੀਕਵਿਦ੍ਰਾਵਣਕਰਂ ਮਹਤ੍ । ਕ੍ਵ ਕਿਰਾਤਮਹੀਪਾਲਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਕਿਙ੍ਕਰਰੂਪਤਾ
ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਹੌਸਲਾ ਜੋ ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ?
ਕ੍ਵ ਨਾਮ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਚਿਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦਾਰਧੀਰਤਾ । ਕ੍ਵ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਸਨਾਵੇਸ਼ਾਦ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਕੁਕਲ੍ਪਨਾ
ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁਚੱਜੀ ਤੇ ਨਿਰਹੰਕਾਰ ਚਿੱਤ ਦੀ ਮਜਬੂਤੀ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਝੂਠੀ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਜੋ ਮੋਹ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ?
ਸ਼ਾਖਾਪ੍ਰਤਾਨਗਹਨਾ ਸਂਸਾਰਵਿषਮਞ੍ਜਰੀ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਙ੍ਕੁਰਾਦ੍ ਏਵ ਸਮੁਦੇਤੀਯਮ੍ ਆਤਤਾ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਲਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉੱਗਦੀ ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਮ੍ ਅਤੋ ਰਾਮ ਮਾਰ੍ਜਯਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਅਹਂ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵੇਤਿ ਮਾਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੀ ਭਵ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮਾ, ਅੰਦਰੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੇਹਨਤ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰ। 'ਮੈਂ ਕੋਈ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਮ੍ਬੁਦਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥੇਨ੍ਦੁਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਰਸਾਯਨਮਯਂ ਸ਼ੀਤਮ੍ ਅਦृਸ਼੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍
ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਚੰਦਨੁਮਾ ਗੋਲ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਠੰਢਾ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਿਸ਼ਾਚਾਤ੍ਤਾ ਦਾਮਵ੍ਯਾਲਕਟਾਸ੍ ਤ੍ਰਯਃ । ਗਤਾਸ੍ ਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਅਸਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਮਾਯਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਦਾਨਵਾਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਭੂਤ ਨੇ ਲਾਲਚ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਨਵ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਮੌਜੂਦ ਜਾਪਦੇ ਹਨ।
ਕਸ਼੍ਮੀਰੇषੁ ਮਹਾਪਦ੍ਮਸਰਸੀਤੀਰਪਲ੍ਵਲੇ । ਅਦ੍ਯ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ ਰਾਮ ਸ਼ੇਵਾਲਲਵਲਾਲਸਾਃ
ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਮਲ ਦੇ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਚੀਕ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਾ, ਅੱਜ ਮੱਛੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਰਮ ਪੌਦੇਆਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੀਆਂ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ।
ਨਾਸਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਨਾਭਾਵੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਤਃ । ਤੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਸਨ੍ਤਃ ਕਥਂ ਸਨ੍ਤਸ੍ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਇਤਿ ਮੇ ਵਦ
ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਲ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਸੱਚੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਦੇ ਮਿਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਦੱਸੋ, ਝੂਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸੱਚੀਆਂ ਤੇ ਪੱਕੀਆਂ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਏਵਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨਾਸਦ੍ ਭਵਤਿ ਹਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਬृਹਦ੍ ਭਵਤਿ ਵਾ ਤਨੁ
ਇਹੀ ਗੱਲ ਸਚ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ। ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਿਮ੍ ਅਸਤ੍ ਸਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਤਤ੍ ਸਦ੍ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨਾਨੇਨੈਵ ਕਰਿष੍ਯੇ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਬੋਧਨਮ੍
ਦੱਸੋ, ਕਿਹੜੀ ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ ਸੱਚੀ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਸੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਝੂਠੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ? ਇਸੀ ਮਿਸਾਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।
ਸਨ੍ਤ ਏਵ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਸਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਯਮ੍ ਇਮੇ ਕਿਲ । ਦਾਮਾਦਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਵਕ੍ਸ਼ਿ ਸਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ ਇਤਿ
ਸੱਚੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੀ ਸੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਂ। ਪਰ ਰੱਸਾ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਸੱਚੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥਾ ਦਾਮਾਦਯੋ ਰਾਮ ਸ੍ਥਿਤਾ ਮਾਯਾਮਯਾ ਇਹ । ਅਸਤ੍ਯਾ ਏਵ ਸਤ੍ਯਾਭਾ ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬੁਪੂਰਵਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਆਦਿ ਰਾਮਾ, ਇੱਥੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਸੱਚੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੱਚੀ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ।
ਤਥੈਵੇਮੇ ਵਯਮ੍ ਅਪਿ ਸਸੁਰਾਸੁਰਦਾਨਵਾਃ । ਅਸਤ੍ਯਾ ਏਵ ਵਲ੍ਗਾਮੋ ਯਾਮ ਆਯਾਮ ਏਵ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ, ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹਾਂ; ਚਲਦੇ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਝਲਕ ਹੀ ਹੈ।
ਅਲੀਕਮ੍ ਏਵ ਤ੍ਵਦ੍ਭਾਵੋ ਮਦ੍ਭਾਵੋ ऽਲੀਕ ਏਵ ਚ । ਅਨੁਭੂਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ੍ਵਮਰਣਂ ਯਥਾ
ਤੇਰਾ ਆਪਾ ਵੀ ਝੂਠਾ ਹੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਆਪਾ ਵੀ ਝੂਠਾ ਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਰਨਾ।
ਮृਤੋ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨੁਭੂਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਃ । ਮृਤੋ ऽਯਮ੍ ਇਤਿ ਚ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਭਵੇਦ੍ ਏਵਮ੍ ਇਦਂ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਤਰ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਝੂਠਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 'ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ' ਇਹ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।
ਏषਾ ਹਿ ਮੂਢਵਿषਯਾ ਉਕ੍ਤਿਰ੍ ਏਵ ਨ ਰਾਜਤੇ । ਅਭ੍ਯਾਸੇਨ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਨਾਨੁਭੂਤੇਰ੍ ਅਪਹ੍ਨਵਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਅਸਲ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਥੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ऽਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਰੂਢੋ ਯਸ੍ ਸ ਯਤ੍ਨਾਭ੍ਯਸਨਂ ਵਿਨਾ । ਨਾਸ਼ਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਕਦਾਚਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜੋ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਮਨ ਵਿਚ ਜੜ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਜਾਂ ਅਭਿਆਸ ਦੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀ।
ਇਦਂ ਜਗਦ੍ ਅਸਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਕ੍ਤਿ ਯਃ । ਤਮ੍ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਮ੍ ਇਵੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਵਿਮੂਢਾ ਵਿਹਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਗਤ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੂੜ੍ਹ ਲੋਕ ਹੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਗਲ ਪਾਗਲ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।