ਯਤ੍ਨੇਨ ਯਾਤਿ ਯੁਵਤਾ ਦੂਰੇ ਸਜ੍ਜਨਸਙ੍ਗਤਿਃ । ਗਤਿਰ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕਾਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਨੋਦੇਤਿ ਸਤ੍ਯਤਾ
ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਜਤਨ ਕਰੀਏ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਸਾਫ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤੇ ਸਚਾਈ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਮਨੋ ਵਿਮੁਹ੍ਯਤੀਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਮੁਦਿਤਾ ਦੂਰਤੋ ਗਤਾ । ਨੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾ ਕਰੁਣੋਦੇਤਿ ਦੂਰਾਦ੍ ਆਯਾਤਿ ਨੀਚਤਾ
ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ; ਦਇਆ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਨੀਚਤਾ ਦੂਰੋਂ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧੀਰਤਾਧੀਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤਪਰੋ ਜਨਃ । ਸੁਲਭੋ ਦੁਰ੍ਜਨਾਸ਼੍ਲੇषੋ ਦੁਰ੍ਲਭਸ੍ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਃ
ਹੌਸਲਾ ਕਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ; ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
ਆਗਮਾਪਾਯਿਨੋ ਭਾਵਾ ਭਾਵਨਾ ਭਵਬਨ੍ਧਨੀ । ਨੀਯਤੇ ਕੇਵਲਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭੂਤਪਰਮ੍ਪਰਾ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ੋ ऽਪਿ ਹਿ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੇਸ਼ੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਭਾਕ੍ । ਸ਼ੈਲਾ ਅਪਿ ਹਿ ਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਹੁਣ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; ਪਹਾੜ ਵੀ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਰਕਾ ਅਪਿ । ਸਿਦ੍ਧਾ ਅਪਿ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਸੁੱਕਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਰੇ ਵੀ ਮਿਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ सिद्ध ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਦਾ सिद्ध ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ—ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਅਦ੍ਯਤੇ ऽਸਤ੍ਤਯਾਪਿ ਦ੍ਯੌਰ੍ ਭੁਵਨਂ ਚਾਪਿ ਭਜ੍ਯਤੇ । ਧਰਾਪਿ ਯਾਤਿ ਵੈਧੁਰ੍ਯਂ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਵੀ ਟੁੱਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਦਾਨਵਾ ਅਪਿ ਦੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਧ੍ਰੁਵੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਧ੍ਰੁਵਜੀਵਿਤਃ । ਅਮਰਾ ਅਪਿ ਮਾਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਦਾਨਵ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਸ਼ਕ੍ਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰੈਰ੍ ਯਮੋ ऽਪਿ ਹਿ ਨਿਯਮ੍ਯਤੇ । ਵਾਯੋਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਵਾਯੁਤ੍ਵਂ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਇੰਦਰ ਵੀ ਹੋਰ ਇੰਦਰਾ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਮ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚਲਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਬੰਦੇ ਲਈ ਕੀ ਉਮੀਦ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਸੋਮੋ ऽਪਿ ਵ੍ਯੋਮਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਮਾਰ੍ਤਾਣ੍ਡੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਖਣ੍ਡਨਾਮ੍ । ਰੁਗ੍ਣਤਾਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਚੰਦ ਵੀ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਬੰਦੇ ਲਈ ਕੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਪਰਮੇष੍ਠ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਿष੍ਠਾਵਾਨ੍ ਹਰਤੇ ਹਰਿਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਜਃ । ਭਵੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਭਵਤਾਂ ਯਾਤਿ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਦੁਖਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਨਮਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਅਸਤੀਤੋਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਬੰਦੇ ਲਈ ਕੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕਾਲਸ਼੍ ਸ਼ਕਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਨਿਯਤਿਸ਼੍ ਚਾਪਿ ਨੀਯਤੇ । ਖਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਲੀਯਤੇ ऽਨਨ੍ਤੇ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਕਾਲ ਵੀ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਸਮਾਨ ਵੀ ਅੰਤਹੀਨ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਬੰਦੇ ਲਈ ਕੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਅਸ਼੍ਰਵ੍ਯਾਵਾਚ੍ਯਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਤਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਜ੍ਞਾਤਮੂਰ੍ਤਿਨਾ । ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਿਡਮ੍ਬ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੇਨਚਿਦ੍ ਭ੍ਰਮਦਾਯਿਨਾ
ਕੋਈ ਅਜਾਣ ਤਾਕਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ, ਗੱਲ ਜਾਂ ਰੂਪ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਕਲਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਵਾਸਿਨਾ । ਨ ਸੋ ऽਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਯਸ੍ ਤੇਨੇਹ ਨ ਬਾਧ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਤਾਕਤ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿਲਾਸ਼ੈਲਕਟਪ੍ਰੇषੁ ਸਾਸ਼੍ਵਸੂਤੋ ਦਿਵਾਕਰਃ । ਵਨਪਾषਾਣਵਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਵਸ਼ਃ ਪਰਿਦੋਲ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਸੂਤ ਰੱੜਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਝਟਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਰਾਗੋਲਕਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਸੁਰਾਸੁਰਗਣਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਵੇष੍ਟ੍ਯਤੇ ਧਿष੍ਣ੍ਯਚਕ੍ਰੇਣ ਪਕ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ੋਟਮ੍ ਇਵ ਤ੍ਵਚਾ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਸਮੇਤ ਹਨ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਕਾ ਕਥਾ ਆਪਣੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਦਿਵਿ ਦੇਵਾ ਭੁਵਿ ਨਰਾਃ ਪਾਤਾਲੇ ऽਸੁਰਭੋਗਿਨਃ । ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨੀਯਨ੍ਤੇ ਜਰ੍ਜਰਾਂ ਦਸ਼ਾਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦੈਤ ਤੇ ਸੱਪ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਮਸ਼੍ ਚ ਜਗਤੀਸ਼ਾਨਰਣਲਬ੍ਧਪਰਾਕ੍ਰਮਃ । ਅਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਲੋਕਮ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵਲ੍ਗਤਿ
ਇੱਛਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਤਾਕਤ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਇਦੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਵਸਨ੍ਤੋ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗੋ ਮਦੈਃ ਕੁਸੁਮਵਰ੍षਣੈਃ । ਆਮੋਦਿਤਕਕੁਪ੍ਚਕ੍ਰਸ਼੍ ਚੇਤੋ ਨਯਤਿ ਵਕ੍ਰਤਾਮ੍
ਵਸੰਤ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਵੰਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਰਕ੍ਤਾਙ੍ਗਨਾਲੋਕਲੋਚਨਾਲੋਕਿਤਾਕृਤਿ । ਸ੍ਪष੍ਟੀਕਰ੍ਤੁਂ ਮਨਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਨ ਵਿਵੇਕੋ ਮਹਾਨ੍ ਅਪਿ
ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਅੰਗਨਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮਨ ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਵੀਵੇਕ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਪਰੋਪਕਾਰਕਾਰਿਣ੍ਯਾ ਪਰਾਰ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਿਤਪ੍ਤਯਾ । ਬੁਦ੍ਧ ਏਵ ਸੁਖੀ ਮਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸ਼ੀਤਲਯਾ ਧਿਯਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਵਾਰਥੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਚਮੁਚ ਅਕਲਮੰਦ ਹਨ ਤੇ ਉਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਧ੍ਵਂਸਿਨਃ ਕਾਲਵਡਵਾਨਲਪਾਤਿਨਃ । ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤੁਂ ਕੇਨ ਸ਼ਕ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਲ੍ਲੋਲਾ ਜੀਵਿਤਾਮ੍ਬੁਧੇਃ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਮਿਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਨਰਾ ਮੋਹਾਦ੍ ਦੁਰਾਸ਼ਾਪਾਸ਼ਪਾਤਿਨਃ । ਦੋषਗੁਲ੍ਮਕਸਾਰਙ੍ਗਾ ਨਿਗੀਰ੍ਣਾ ਜਨ੍ਮਜਙ੍ਗਲੇ
ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਅਰਥ ਆਸਾਂ ਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਗਲਤੀਆਂ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ, ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਜਗਤਿ ਜਨ੍ਮਪਰਮ੍ਪਰਾਸੁ ਲੋਕਸ੍ਯ ਤੈਰ੍ ਇਹ ਕੁਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ ਆਯੁਰ੍ ਏਤਤ੍ । ਆਕਾਸ਼ਪਾਦਪਲਤਾਕृਤਪਾਸ਼ਕਲ੍ਪਂ ਯੇषਾਂ ਫਲਂ ਨ ਹਿ ਵਿਚਾਰਵਿਦੋ ऽਪਿ ਵਿਦ੍ਮਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਡੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਫਾਹੀ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਅਦ੍ਯੋਤ੍ਸਵੋ ऽਯਮ੍ ऋਤੁਰ੍ ਏष ਤਥੇਹ ਯਾਤ੍ਰਾ ਤੇ ਬਨ੍ਧਵਸ੍ ਸੁਖਮ੍ ਇਦਂ ਸ ਵਿਸ਼ੇषਭੋਗਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਮੁਧੈਵ ਕਲਯਨ੍ ਸ੍ਵਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲਮ੍ ਆਲੋਲਪੇਲਵਮਤਿਰ੍ ਗਲਤੀਹ ਲੋਕਃ
ਅੱਜ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਯਾਤਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਸੱਜਣ ਹਨ, ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਹ ਖਾਸ ਆਨੰਦ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਜਾਲ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਬੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡੋਲਦਾ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਚ੍ ਚ ਤਾਤਾਤਿਤਰਾਮ੍ ਅਰਮ੍ਯੇ ਮਨੋਰਮੇ ਵੇਹ ਜਗਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪੇ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਤਦ੍ ਅਰ੍ਥਜਾਤਂ ਯੇਨਾਤਿਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਉਪੈਤਿ ਚੇਤਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਐਸੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਕੇ।
ਬਾਲ੍ਯੇ ਗਤੇ ਕਲ੍ਪਿਤਕੇਲਿਲੋਲੇ ਵਯੋਮृਗੇ ਦਾਰਦਰੀषੁ ਕੀਰ੍ਣੇ । ਸ਼ਰੀਰਕੇ ਜਰ੍ਜਰਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤੇ ਵਿਦੂਯਤੇ ਕੇਵਲਮ੍ ਏਵ ਲੋਕਃ
ਜਦੋਂ ਬਚਪਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਘੜੀ ਹੋਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ, ਉਮਰ ਦਾ ਹਿਰਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਰਾਤੁषਾਰਾਭਿਹਤਾਂ ਸ਼ਰੀਰਸਰੋਜਿਨੀਂ ਦੂਰਤਰੇ ਵਿਹਾਯ । ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਗਤੇ ਜੀਵਿਤਚਞ੍ਚਰੀਕੇ ਜਨਸ੍ਯ ਸਂਸਾਰਸਰੋ ਵਿਸ਼ੁष੍ਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਵਿੱਥਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਦੂਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਤਿਤਲੀ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਯਦਾ ਪਾਕਮ੍ ਉਪੈਤਿ ਨੂਨਂ ਤਦਾ ਤਦੇਯਂ ਨਤਿਮ੍ ਆਤਨੋਤਿ । ਜਰਾਭਰਾਨਲ੍ਪਨਵਪ੍ਰਸੂਨਵਿਜਰ੍ਜਰਾ ਕਾਯਲਤਾ ਨਰਾਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੱਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰ-ਲਤਾ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ, ਭਾਰ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਝੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤृष੍ਣਾਨਦੀ ਸਾਰਤਰਪ੍ਰਵਾਹਗ੍ਰਸ੍ਤਾਖਿਲਾਨਨ੍ਤਪਦਾਰ੍ਥਜਾਤਾ । ਤਟਸ੍ਥਸਨ੍ਤੋषਸੁਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲਨਿਕਾषਦਕ੍ਸ਼ਾ ਵਹਤੀਹ ਲੋਕੇ
ਇੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਨਦੀ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਨਾਲ, ਅਣਗਿਣਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਹਾ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।