ਆਯੁਰ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਤਰਲਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਏਕਸ੍ ਤੁ ਨਿष੍ਠੁਰਃ । ਤਾਰੁਣ੍ਯਂ ਚਾਤਿਤਰਲਂ ਬਾਲ੍ਯਂ ਜਡਤਯਾ ਹृਤਮ੍
ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਛਣਭੰਗੂਰ ਹੈ, ਮੌਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਜਵਾਨੀ ਵੀ ਛਣਭੰਗੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਬਚਪਨ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਕਲਾਕਲਙ੍ਕਿਤੋ ਲੋਕੋ ਬਨ੍ਧਵੋ ਭਵਬਨ੍ਧਨਮ੍ । ਭੋਗਾ ਭਵਮਹਾਰੋਗਾਸ੍ ਤृष੍ਣਾ ਚ ਮृਗਤृष੍ਣਿਕਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬੰਧਨ ਹਨ। ਸੁਖ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਾਲਚ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸ਼ਤ੍ਰਵਸ਼੍ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਤ੍ਯਂ ਯਾਤਮ੍ ਅਸਤ੍ਯਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਹਰਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਾ ਮਨ ਏਵ ਮਨੋਰਿਪੁਃ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹੀ ਵੈਰੀ ਹਨ; ਸੱਚਾਈ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਃ ਕਲਙ੍ਕਾਯ ਬੁਦ੍ਧਯਃ ਪਰਿਪੇਲਵਾਃ । ਕ੍ਰਿਯਾ ਦੁष੍ਫਲਦਾਯਿਨ੍ਯੋ ਲੀਲਾਸ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਨਿष੍ਠਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਦਾਗ ਹੈ, ਬੁੱਧੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਕਰਮ ਨਿਕੰਮੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਵਾਞ੍ਛਾਵਿषਯਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਸ੍ ਸਚਮਤ੍ਕृਤਯਃ ਕृਤਾਃ । ਨਾਰ੍ਯੋ ਦੋषਪਤਾਕਿਨ੍ਯੋ ਰਸਾ ਨੀਰਸਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਇੱਛਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਣ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹਨ, ਤੇ ਰਸ ਸੁਆਦਹੀਣ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਵਸ੍ਤੁਤਯਾ ਚਾਤ੍ਤਂ ਦਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤੌ । ਅਭਾਵਰੋਧਿਤਾ ਭਾਵਾ ਭਵਾਨ੍ਤੋ ਨਾਧਿਗਮ੍ਯਤੇ
ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਝੂਠ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਗੈਰ-ਹੋਣ ਨਾਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਤਪ੍ਯਤੇ ਕੇਵਲਂ ਸਾਧੋ ਮਤਿਰ੍ ਆਕੁਲਿਤਾਨ੍ਤਰਾ । ਰਾਗੋਰਗੋ ਵਿਲਸਤਿ ਵਿਰਾਗਂ ਨੋਪਗਚ੍ਛਤਿ
ਓ ਸਾਧੂ, ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਤਪਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਰਾਗ ਦੀ ਲਾਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੈਰਾਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਰਜੋਗੁਣਾਹਤਾ ਦृष੍ਟਿਸ੍ ਤਮਸ੍ ਸਮ੍ਪਰਿਵਰ੍ਧਤੇ । ਨ ਚਾਧਿਗਮ੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਦੂਰਤਃ
ਰਜੋ ਗੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਤੇਰਾ ਹੋਰ ਹੋਰ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਤਵ ਗੁਣ, ਜੋ ਅਸਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਅਸ੍ਥਿਰਤਾਂ ਯਾਤਾ ਮृਤਿਰ੍ ਆਗਮਨੋਨ੍ਮੁਖੀ । ਧृਤਿਰ੍ ਵੈਧੁਰ੍ਯਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਰਤਿਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਵਸ੍ਤੁਨਿ
ਥਿਰਤਾ ਅਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ; ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਵੀ ਉਲਝਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਤਿਰ੍ ਮਾਨ੍ਦ੍ਯੇਨ ਮਲਿਨਾ ਪਾਤੈਕਪਰਮਂ ਵਪੁਃ । ਜ੍ਵਲਤੀਵ ਜਰਾ ਦੇਹੇ ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਤਿ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਮਨ ਆਲਸੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਲਿਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਡਿੱਗਣ ਵੱਲ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੁਰਾ ਕਰਮ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਨੇਨ ਯਾਤਿ ਯੁਵਤਾ ਦੂਰੇ ਸਜ੍ਜਨਸਙ੍ਗਤਿਃ । ਗਤਿਰ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕਾਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਨੋਦੇਤਿ ਸਤ੍ਯਤਾ
ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਜਤਨ ਕਰੀਏ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਸਾਫ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤੇ ਸਚਾਈ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਮਨੋ ਵਿਮੁਹ੍ਯਤੀਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਮੁਦਿਤਾ ਦੂਰਤੋ ਗਤਾ । ਨੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾ ਕਰੁਣੋਦੇਤਿ ਦੂਰਾਦ੍ ਆਯਾਤਿ ਨੀਚਤਾ
ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ; ਦਇਆ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਨੀਚਤਾ ਦੂਰੋਂ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧੀਰਤਾਧੀਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤਪਰੋ ਜਨਃ । ਸੁਲਭੋ ਦੁਰ੍ਜਨਾਸ਼੍ਲੇषੋ ਦੁਰ੍ਲਭਸ੍ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਃ
ਹੌਸਲਾ ਕਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ; ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
ਆਗਮਾਪਾਯਿਨੋ ਭਾਵਾ ਭਾਵਨਾ ਭਵਬਨ੍ਧਨੀ । ਨੀਯਤੇ ਕੇਵਲਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭੂਤਪਰਮ੍ਪਰਾ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ੋ ऽਪਿ ਹਿ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੇਸ਼ੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਭਾਕ੍ । ਸ਼ੈਲਾ ਅਪਿ ਹਿ ਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਹੁਣ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; ਪਹਾੜ ਵੀ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਰਕਾ ਅਪਿ । ਸਿਦ੍ਧਾ ਅਪਿ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਸੁੱਕਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਰੇ ਵੀ ਮਿਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ सिद्ध ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਦਾ सिद्ध ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ—ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਅਦ੍ਯਤੇ ऽਸਤ੍ਤਯਾਪਿ ਦ੍ਯੌਰ੍ ਭੁਵਨਂ ਚਾਪਿ ਭਜ੍ਯਤੇ । ਧਰਾਪਿ ਯਾਤਿ ਵੈਧੁਰ੍ਯਂ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਵੀ ਟੁੱਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਦਾਨਵਾ ਅਪਿ ਦੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਧ੍ਰੁਵੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਧ੍ਰੁਵਜੀਵਿਤਃ । ਅਮਰਾ ਅਪਿ ਮਾਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਦਾਨਵ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਸ਼ਕ੍ਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰੈਰ੍ ਯਮੋ ऽਪਿ ਹਿ ਨਿਯਮ੍ਯਤੇ । ਵਾਯੋਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਵਾਯੁਤ੍ਵਂ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਇੰਦਰ ਵੀ ਹੋਰ ਇੰਦਰਾ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਮ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚਲਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਬੰਦੇ ਲਈ ਕੀ ਉਮੀਦ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਸੋਮੋ ऽਪਿ ਵ੍ਯੋਮਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਮਾਰ੍ਤਾਣ੍ਡੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਖਣ੍ਡਨਾਮ੍ । ਰੁਗ੍ਣਤਾਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਚੰਦ ਵੀ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਬੰਦੇ ਲਈ ਕੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਪਰਮੇष੍ਠ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਿष੍ਠਾਵਾਨ੍ ਹਰਤੇ ਹਰਿਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਜਃ । ਭਵੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਭਵਤਾਂ ਯਾਤਿ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਦੁਖਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਨਮਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਅਸਤੀਤੋਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਬੰਦੇ ਲਈ ਕੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕਾਲਸ਼੍ ਸ਼ਕਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਨਿਯਤਿਸ਼੍ ਚਾਪਿ ਨੀਯਤੇ । ਖਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਲੀਯਤੇ ऽਨਨ੍ਤੇ ਕੈਵਾਸ੍ਥਾ ਮਾਦृਸ਼ੇ ਜਨੇ
ਕਾਲ ਵੀ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਸਮਾਨ ਵੀ ਅੰਤਹੀਨ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਬੰਦੇ ਲਈ ਕੀ ਆਸ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਅਸ਼੍ਰਵ੍ਯਾਵਾਚ੍ਯਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਤਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਜ੍ਞਾਤਮੂਰ੍ਤਿਨਾ । ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਿਡਮ੍ਬ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕੇਨਚਿਦ੍ ਭ੍ਰਮਦਾਯਿਨਾ
ਕੋਈ ਅਜਾਣ ਤਾਕਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਰਤ, ਗੱਲ ਜਾਂ ਰੂਪ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਕਲਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਵਾਸਿਨਾ । ਨ ਸੋ ऽਸ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਯਸ੍ ਤੇਨੇਹ ਨ ਬਾਧ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਤਾਕਤ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿਲਾਸ਼ੈਲਕਟਪ੍ਰੇषੁ ਸਾਸ਼੍ਵਸੂਤੋ ਦਿਵਾਕਰਃ । ਵਨਪਾषਾਣਵਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਵਸ਼ਃ ਪਰਿਦੋਲ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਸੂਤ ਰੱੜਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਝਟਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਰਾਗੋਲਕਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਸੁਰਾਸੁਰਗਣਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਵੇष੍ਟ੍ਯਤੇ ਧਿष੍ਣ੍ਯਚਕ੍ਰੇਣ ਪਕ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ੋਟਮ੍ ਇਵ ਤ੍ਵਚਾ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਸਮੇਤ ਹਨ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਕਾ ਕਥਾ ਆਪਣੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਦਿਵਿ ਦੇਵਾ ਭੁਵਿ ਨਰਾਃ ਪਾਤਾਲੇ ऽਸੁਰਭੋਗਿਨਃ । ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨੀਯਨ੍ਤੇ ਜਰ੍ਜਰਾਂ ਦਸ਼ਾਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦੈਤ ਤੇ ਸੱਪ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਮਸ਼੍ ਚ ਜਗਤੀਸ਼ਾਨਰਣਲਬ੍ਧਪਰਾਕ੍ਰਮਃ । ਅਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਲੋਕਮ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵਲ੍ਗਤਿ
ਇੱਛਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਤਾਕਤ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਇਦੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਵਸਨ੍ਤੋ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗੋ ਮਦੈਃ ਕੁਸੁਮਵਰ੍षਣੈਃ । ਆਮੋਦਿਤਕਕੁਪ੍ਚਕ੍ਰਸ਼੍ ਚੇਤੋ ਨਯਤਿ ਵਕ੍ਰਤਾਮ੍
ਵਸੰਤ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਵੰਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਰਕ੍ਤਾਙ੍ਗਨਾਲੋਕਲੋਚਨਾਲੋਕਿਤਾਕृਤਿ । ਸ੍ਪष੍ਟੀਕਰ੍ਤੁਂ ਮਨਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਨ ਵਿਵੇਕੋ ਮਹਾਨ੍ ਅਪਿ
ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਅੰਗਨਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮਨ ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਵੀਵੇਕ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।