ਸ਼ਬ੍ਦਰੂਪਰਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਰਿਯੋ ਯਤਃ । ਅਨਯੈਵ ਹਿ ਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇਨੇਯਂ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਲਾਭਦਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਧੁਨ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ, ਛੂਹ, ਸੁਗੰਧ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਧਨ—all ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਲਾਭ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸੁਖਦੁਃਖਕ੍ਰਿਯਾਜਾਲਂ ਯਦੈषੋਦ੍ਵਹਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਦੈषਾ ਰਾਮ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁਭਰਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਹੇ ਰਾਮ, ਜਦ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਝਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਭਾਰ ਝਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਰੀਰਪੁਰ੍ਯਾਂ ਹਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਗਤਭ੍ਰਮਃ । ਜ੍ਞਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਗਤਵ੍ਯਗ੍ਰਂ ਸ੍ਵਪੁਰ੍ਯਾਮ੍ ਇਵ ਵਾਸਵਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਸਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ।
ਨ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍ਯ੍ ਅਵਟਾਟੋਪੇ ਮਨੋਮਤ੍ਤਤੁਰਙ੍ਗਮਮ੍ । ਨ ਲੋਭਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਰੂਪਾਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪੁਤ੍ਰੀਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਮਸਤ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਗੱਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ-ਪੁੱਤਰੀ, ਵਿਆਕਰਨ, ਲੋਭ ਤੇ ਦੁਵੈਤ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ।
ਅਜ੍ਞਾਨਪਰਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਨ ਰਨ੍ਧ੍ਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਸਂਸਾਰਾਰਿਭਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਮੂਲਾਨ੍ਯ੍ ਏष ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ
ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਪਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮੂਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤृष੍ਣਾਸਾਰਪਰਾਵਰ੍ਤੇ ਕਾਮਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹੇ । ਨ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ ਪਰ੍ਯਸ੍ਤਸੁਖਦੁਃਖਾਕ੍ਸ਼ਦੇਵਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਦੇ ਭਵਰ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ।
ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਰਤਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਬਹਿਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਪਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸਰਿਤ੍ਸਙ੍ਗਮਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਮਨੋਰਥਗਤਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ, ਜਲਦੀ ਹੀ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚਲਣ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕਲਾਕ੍ਸ਼ਿਜਨਾਦृਸ਼੍ਯਃ ਪੁਰਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ । ਧ੍ਯਾਨਨਾਮ੍ਨਿ ਸੁਖਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਾਨ੍ਤਰੇ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਅੰਦਰਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਾਵਹੈषਾ ਨਗਰੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯੇਵਾਮਰਾਵਤੀ
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਂਗ।
ਸ੍ਥਿਤਯਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨष੍ਟਂ ਨ ਨष੍ਟਯਾ । ਯਯਾ ਪੁਰ੍ਯਾ ਮਹੀਪਸ੍ਯ ਸਾ ਕਥਂ ਨ ਸੁਖਾਵਹਾ
ਜਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਅਡੋਲ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ?
ਵਿਨष੍ਟੇ ਦੇਹਨਗਰੇ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਨष੍ਟਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਕੁਮ੍ਭਕੋਸ਼ਸ੍ਯ ਖਸ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯੇ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਾ ਸਰੀਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਟਕੇ ਦੀ ਥਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ.
ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਘਟਂ ਵਾਯੁਃ ਕਿਲ ਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ ਨਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਯਥਾ ਤਥੈਵ ਦੇਹੀ ਸ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰੀਰਨਗਰੀਮ੍ ਇਮਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਮੌਜੂਦ ਮਟਕੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਮਟਕਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜੀਵ ਇਹ ਸਰੀਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
ਅਤ੍ਰਸ੍ਥ ਏष ਭਗਵਾਨ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਸ੍ਵਵਿਕਲ੍ਪਕृਤਾਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਂਸ੍ਤਾਮ੍ ਅਧਿਗਤਾਤ੍ਮਦृਕ੍
ਇੱਥੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਵਿਅਕਤੀਤਾ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਕੁਰ੍ਵਾਣਸ੍ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਿਯੋਨ੍ਮੁਖਃ । ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਤਿ
ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਕੰਮ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਲਈ ਨਿਭਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਲ੍ ਲੀਲਯਾ ਲੋਲਂ ਵਿਮਾਨਮ੍ ਅਧਿਰੋਹਤਿ । ਅਨਾਹਤਗਤਿਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰ੍ਤੁਮ੍ ਅਮਲਂ ਮਨਃ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਚਲਚਲਾਊ ਹਵਾਈ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ—ਜਿਸਦੀ ਚਾਲ ਬਿਨਾ ਵੱਜੇ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਲੋਕਸੁਨ੍ਦਰ੍ਯਾ ਸਤਤਂ ਸ਼ੀਤਲਾਙ੍ਗਯਾ । ਰਮਤੇ ਰਾਮਯਾ ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹृਦਯਸਂਸ੍ਥਯਾ
ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਲ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੰਢੇ ਹਨ, ਰਾਮਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਦਾ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੇ ਕਾਨ੍ਤੇ ਤਿष੍ਠਤਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਸ੍ ਸਤ੍ਯਤੈਕਤੇ । ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਵ ਵਿਸ਼ਾਖੇ ਦ੍ਵੇ ਸਮਾਹ੍ਲਾਦਿਤਚੇਤਸੇ
ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਦੋ ਪ੍ਰੀਤਮ ਇਕ-ਸਾਥ ਸੱਚ ਦੀ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹਨ, ਚੰਦ ਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ, ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞ ਇਮਾਨ੍ ਅਖਿਲਾਂਲ੍ ਲੋਕਾਨ੍ ਦੁਃਖਕ੍ਰਕਚਦਾਰਿਤਾਨ੍ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਾਨ੍ ਇਵ ਪੀਠਸ੍ਥਃ ਪृष੍ਠਾਦ੍ ਅਰ੍ਕ ਇਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੀ ਆਰੀ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੀਠ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬਿਲਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਉਪਰੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਂ ਪੂਰਿਤਸਰ੍ਵਾਸ਼ਸ੍ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਅਪੁਨਃਖਣ੍ਡਨਾਯੇਨ੍ਦੁਃ ਪੂਰ੍ਣਾਙ੍ਗ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁੜ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸੇਵ੍ਯਮਾਨੋ ऽਪਿ ਭੋਗੌਘੋ ਨ ਖੇਦਾਯਾਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ । ਕਾਲਕੂਟਃ ਕਿਲੇਸ਼ਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ ਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਨੰਦਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਉਬਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਉਲਟ, ਉਹ ਕਾਲਕੂਟ ਜਿਹੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਗਲ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਜ੍ਞਾਯੋਪਭੁਕ੍ਤੋ ਹਿ ਭੋਗੋ ਭਵਤਿ ਤੁष੍ਟਯੇ । ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤੋ ਮੈਤ੍ਰੀਮ੍ ਏਤਿ ਚੌਰੋ ਨ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਆਨੰਦ ਸਮਝ ਕੇ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਨਰਨਾਰੀਨਟੌਘਾਨਾਂ ਕਲਹੇ ਦੂਰਗਾਮਿਨਾ । ਜ੍ਞੇਨ ਯਾਤ੍ਰੇਵ ਸੁਭਗਾ ਭੋਗਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸੁਭਾਗ ਯਾਤਰਾ ਵਾਂਗ, ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ਙ੍ਕਿਤੋਪਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਗ੍ਰਾਮਯਾਤ੍ਰਾ ਯਥਾਧ੍ਵਗੈਃ । ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਏਵ ਜ੍ਞੈਰ੍ ਵ੍ਯਵਹਾਰਮਯੀ ਕ੍ਰਿਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ।
ਅਯਤ੍ਨੋਪਨਤੇष੍ਵ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਿ ਦਿਗ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੇषੁ ਯਥਾ ਪੁਰਃ । ਨੀਰਾਗਮ੍ ਏਵ ਪਤਤਿ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਧੀਰਧੀਃ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਬਿਨਾ ਜਤਨ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧੀਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਾ ਮਨ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਨ ਹਰਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਕਦਾਚਨ । ਨ ਦਦਾਤਿ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੋ ਜ੍ਞੋ ऽਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਚਿਨ੍ਤਾਸ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ ਚ ਸਨ੍ਮਤਿਮ੍ । ਨਾਕਮ੍ਪਯਨ੍ਤਿ ਤਰਲਾਃ ਪਿਞ੍ਛਘਾਤਾ ਇਵਾਚਲਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਨਾ ਮਿਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਉਡਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਪਰ ਉਡਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਸਰ੍ਵਸਨ੍ਦੇਹੋ ਗਲਿਤਾਖਿਲਕੌਤੁਕਃ । ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀਣਵਾਸਨਾਜਾਲੋ ਜ੍ਞਸ੍ ਸਮ੍ਰਾਡ੍ ਇਵ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਮਿਟ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਲ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਨ ਮਾਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ ਜृਮ੍ਭਤੇ । ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਪਾਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਣਵ ਇਵਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੂਰੀ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਆਤਮਾਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗੇਚ੍ਛਾਕृਪਣਾਞ੍ ਜਨ੍ਤੂਨ੍ ਦੀਨਾਨ੍ ਦੀਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ । ਅਨੁਨ੍ਮਤ੍ਤਮਨਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਹਸਤ੍ਯ੍ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਕਾਨ੍ ਇਵ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਕੰਗਾਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਿਕੰਮੀਆਂ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਤੋ ऽਨ੍ਯਨਿਜਾਂ ਜਾਯਾਂ ਯਥੈਵਾਨ੍ਯੇਨ ਹਸ੍ਯਤੇ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯੇਚ੍ਛਤੋ ਭੋਗਂ ਤਥੈਵ ਜ੍ਞੇਨ ਹਸ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਹਾਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹਾਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।