ਉਦਰਸ਼੍ਵਭ੍ਰਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਸ੍ਵਨ੍ਨੇष੍ਟਭਕ੍ਸ਼ਕਰ੍ਪਰਾ । ਦੀਰ੍ਘਕਣ੍ਠਬਿਲੋਦ੍ਗੀਰ੍ਣਵਾਤਸਂਰਮ੍ਭਸ਼ਬ੍ਦਿਤਾ
ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਇੱਕ ਖੱਡ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨਪਸੰਦ ਖਾਣਾ ਸੁੱਟ ਕੇ ਕੁਚਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਗਲ੍ਹ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹृਦਯਾਪਣਨਿਰ੍ਣੀਤਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਰ੍ਥਭੂषਿਤਾ । ਅਨਾਰਤਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰਪ੍ਰਵਹਤ੍ਪ੍ਰਾਣਨਾਗਰਾ
ਉਹ ਦਿਲ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਸ੍ਯਸ੍ਫਾਰਖਦਾਦृष੍ਟਦਨ੍ਤਾਸ੍ਥਿਸ਼ਕਲਾਕੁਲਾ । ਮੁਖਸ੍ਖਦਾਭ੍ਰਮਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਚਿਲ੍ਲਾਚਰ੍ਵਿਤਭੋਜਨਾ
ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚੌੜਾ ਖੁੱਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਖਾਣਾ ਚਬਾ ਕੇ ਸੁਆਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਰੋਮਸ਼ष੍ਪਭਰਚ੍ਛਨ੍ਨਕਰ੍ਣਕੋਟਰਕੂਪਕਾ । ਸ੍ਫਿਕ੍ਕृਙ੍ਖਲਾਞ੍ਚਿਤੋਪਾਨ੍ਤਪृष੍ਠਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਜਙ੍ਗਲਾ
ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਦੇ ਕੂਹੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਟਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਦਾ ਖੇਤਰ ਜੰਗਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਰ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਵਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਗੁਦੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਰਘਟ੍ਟਾਨ੍ਤਰੁਦ੍ਧृਤਾਨਨ੍ਤਕਰ੍ਦਮਾ । ਚਿਤ੍ਤੋਦ੍ਯਾਨਮਹੀਵਲ੍ਗਦਾਤ੍ਮਚਿਨ੍ਤਾਵਰਾਙ੍ਗਨਾ
ਉਸ ਦਾ ਮਲਦਵਾਰ ਗੰਦ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਅੰਦਰ ਅੰਤਹੀਨ ਗੰਦਗੀ ਪਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਾਚਣੀ ਘੁੰਮਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।
ਧੀਵਰਤ੍ਰਾਦृਢਾਬਦ੍ਧਚਪਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਰ੍ਕਟਾ । ਵਦਨੋਦ੍ਯਾਨਹਸਨਪੁष੍ਪੋਦ੍ਗਮਮਨੋਰਮਾ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਚੰਚਲ ਇੰਦ੍ਰੇ ਬੁਧੀ ਦੇ ਮੱਛੀਰੇ ਵਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਹਾਸੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਪੁਰੀ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸੌਭਾਗ੍ਯਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਸੁਖਾਯੈਵ ਨ ਦੁਃਖਾਯ ਪਰਮਾਯ ਹਿਤਾਯ ਚ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਖ ਲਈ ਹੈ, ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਸ੍ਯੇਯਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨਾਂ ਦੁਃਖਾਨਾਂ ਕੋਸ਼ਪਾਲਿਕਾ । ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਤ੍ਵ੍ ਇਯਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨਾਂ ਸੁਖਾਨਾਂ ਕੋਸ਼ਪਾਲਿਕਾ
ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਨष੍ਟਾਯਾਂ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਨष੍ਟਮ੍ ਅਰਿਨ੍ਦਮ । ਸ੍ਥਿਤਾਯਾਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤੇਨੇਯਂ ਜ੍ਞਸੁਖਾਵਹਾ
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗੁਆਚਦਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਸੁਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਏਨਾਂ ਜ੍ਞਸ੍ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਂਸਾਰੇ ਵਿਹਰਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਅਸ਼ੇषਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਤੇਨੇਯਂ ਜ੍ਞਰਥਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਦ ਗਿਆਨੀ ਇਸ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਰੂਪਰਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਰਿਯੋ ਯਤਃ । ਅਨਯੈਵ ਹਿ ਲਭ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇਨੇਯਂ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਲਾਭਦਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਧੁਨ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ, ਛੂਹ, ਸੁਗੰਧ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਧਨ—all ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲਈ ਲਾਭ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸੁਖਦੁਃਖਕ੍ਰਿਯਾਜਾਲਂ ਯਦੈषੋਦ੍ਵਹਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਦੈषਾ ਰਾਮ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁਭਰਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਹੇ ਰਾਮ, ਜਦ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਝਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਭਾਰ ਝਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਰੀਰਪੁਰ੍ਯਾਂ ਹਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਗਤਭ੍ਰਮਃ । ਜ੍ਞਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਗਤਵ੍ਯਗ੍ਰਂ ਸ੍ਵਪੁਰ੍ਯਾਮ੍ ਇਵ ਵਾਸਵਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਸਵ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ।
ਨ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍ਯ੍ ਅਵਟਾਟੋਪੇ ਮਨੋਮਤ੍ਤਤੁਰਙ੍ਗਮਮ੍ । ਨ ਲੋਭਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਰੂਪਾਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪੁਤ੍ਰੀਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਮਸਤ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਗੱਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ-ਪੁੱਤਰੀ, ਵਿਆਕਰਨ, ਲੋਭ ਤੇ ਦੁਵੈਤ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ।
ਅਜ੍ਞਾਨਪਰਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਨ ਰਨ੍ਧ੍ਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਸਂਸਾਰਾਰਿਭਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਮੂਲਾਨ੍ਯ੍ ਏष ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ
ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਪਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਮੂਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤृष੍ਣਾਸਾਰਪਰਾਵਰ੍ਤੇ ਕਾਮਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹੇ । ਨ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ ਪਰ੍ਯਸ੍ਤਸੁਖਦੁਃਖਾਕ੍ਸ਼ਦੇਵਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਦੇ ਭਵਰ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ।
ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਰਤਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਬਹਿਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਪਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸਰਿਤ੍ਸਙ੍ਗਮਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਮਨੋਰਥਗਤਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ, ਜਲਦੀ ਹੀ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚਲਣ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕਲਾਕ੍ਸ਼ਿਜਨਾਦृਸ਼੍ਯਃ ਪੁਰਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ । ਧ੍ਯਾਨਨਾਮ੍ਨਿ ਸੁਖਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਾਨ੍ਤਰੇ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਅੰਦਰਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਾਵਹੈषਾ ਨਗਰੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯੇਵਾਮਰਾਵਤੀ
ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਾਂਗ।
ਸ੍ਥਿਤਯਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨष੍ਟਂ ਨ ਨष੍ਟਯਾ । ਯਯਾ ਪੁਰ੍ਯਾ ਮਹੀਪਸ੍ਯ ਸਾ ਕਥਂ ਨ ਸੁਖਾਵਹਾ
ਜਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਅਡੋਲ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ?
ਵਿਨष੍ਟੇ ਦੇਹਨਗਰੇ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਨष੍ਟਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਕੁਮ੍ਭਕੋਸ਼ਸ੍ਯ ਖਸ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯੇ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਾ ਸਰੀਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਟਕੇ ਦੀ ਥਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ.
ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਘਟਂ ਵਾਯੁਃ ਕਿਲ ਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ ਨਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਯਥਾ ਤਥੈਵ ਦੇਹੀ ਸ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰੀਰਨਗਰੀਮ੍ ਇਮਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਮੌਜੂਦ ਮਟਕੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਮਟਕਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜੀਵ ਇਹ ਸਰੀਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
ਅਤ੍ਰਸ੍ਥ ਏष ਭਗਵਾਨ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਸ੍ਵਵਿਕਲ੍ਪਕृਤਾਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਂਸ੍ਤਾਮ੍ ਅਧਿਗਤਾਤ੍ਮਦृਕ੍
ਇੱਥੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਵਿਅਕਤੀਤਾ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਕੁਰ੍ਵਾਣਸ੍ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਿਯੋਨ੍ਮੁਖਃ । ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਤਿ
ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਕੰਮ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਲਈ ਨਿਭਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਲ੍ ਲੀਲਯਾ ਲੋਲਂ ਵਿਮਾਨਮ੍ ਅਧਿਰੋਹਤਿ । ਅਨਾਹਤਗਤਿਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰ੍ਤੁਮ੍ ਅਮਲਂ ਮਨਃ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਚਲਚਲਾਊ ਹਵਾਈ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ—ਜਿਸਦੀ ਚਾਲ ਬਿਨਾ ਵੱਜੇ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਲੋਕਸੁਨ੍ਦਰ੍ਯਾ ਸਤਤਂ ਸ਼ੀਤਲਾਙ੍ਗਯਾ । ਰਮਤੇ ਰਾਮਯਾ ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹृਦਯਸਂਸ੍ਥਯਾ
ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਲ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੰਢੇ ਹਨ, ਰਾਮਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਦਾ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੇ ਕਾਨ੍ਤੇ ਤਿष੍ਠਤਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਸ੍ ਸਤ੍ਯਤੈਕਤੇ । ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਵ ਵਿਸ਼ਾਖੇ ਦ੍ਵੇ ਸਮਾਹ੍ਲਾਦਿਤਚੇਤਸੇ
ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਦੋ ਪ੍ਰੀਤਮ ਇਕ-ਸਾਥ ਸੱਚ ਦੀ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹਨ, ਚੰਦ ਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ, ਦੋਵੇਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞ ਇਮਾਨ੍ ਅਖਿਲਾਂਲ੍ ਲੋਕਾਨ੍ ਦੁਃਖਕ੍ਰਕਚਦਾਰਿਤਾਨ੍ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਾਨ੍ ਇਵ ਪੀਠਸ੍ਥਃ ਪृष੍ਠਾਦ੍ ਅਰ੍ਕ ਇਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੀ ਆਰੀ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੀਠ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬਿਲਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਉਪਰੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਂ ਪੂਰਿਤਸਰ੍ਵਾਸ਼ਸ੍ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਅਪੁਨਃਖਣ੍ਡਨਾਯੇਨ੍ਦੁਃ ਪੂਰ੍ਣਾਙ੍ਗ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁੜ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸੇਵ੍ਯਮਾਨੋ ऽਪਿ ਭੋਗੌਘੋ ਨ ਖੇਦਾਯਾਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ । ਕਾਲਕੂਟਃ ਕਿਲੇਸ਼ਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ ਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਨੰਦਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਉਬਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਉਲਟ, ਉਹ ਕਾਲਕੂਟ ਜਿਹੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਗਲ 'ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।