ਦृਸ਼੍ਯਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜਤੋ ਹੇਯਮ੍ ਉਪਾਦੇਯਮ੍ ਉਪੇਯੁषਃ । ਦ੍ਰष੍ਟਾਰਂ ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਦ੍ਰष੍ਟਾਰਮ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਜੋ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੱਭਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਅਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਜਾਗਰੂਕਸ੍ਯ ਜੀਵਤਃ । ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਘਨਸਮ੍ਮੋਹਮਯੇ ਸਂਸਾਰਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਪਰਮ ਸੱਚ ਵਿਚ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਸੁੱਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਹ ਇਕ ਗੂੜ੍ਹੀ, ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਤ੍ਯਨ੍ਤਵੈਰਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਰਸਸ੍ਯ ਰਸੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਆਭੋਗਰਮ੍ਯੇषੁ ਨੀਰਸਸ੍ਯ ਨਿਰਾਸ਼ਿषਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਉਬਲਾਹਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਰਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਰਜਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਮ੍ਭਸੈਕਤ੍ਵਂ ਜੀਰ੍ਣਜਾਡ੍ਯੇ ਮਨਸ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਗਲਤ੍ਯ੍ ਅਪਗਤਾਸਙ੍ਗੇ ਹਿਮਾਪੂਰ ਇਵਾਤਪੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਪਰਮ ਸੱਚ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਬਰਫ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਰਙ੍ਗਿਤਾਸੁ ਕਲ੍ਲੋਲਜਾਲਲੋਲਾਨ੍ਤਰਾਸੁ ਚ । ਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤੀष੍ਵ੍ ਅਥ ਤृष੍ਣਾਸੁ ਨਦੀष੍ਵ੍ ਇਵ ਘਨਾਤ੍ਯਯੇ
ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਦੀਆਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਂਸਾਰਵਾਸਨਾਜਾਲੇ ਖਗਜਾਲ ਇਵਾਖੁਨਾ । ਤ੍ਰੋਟਿਤੇ ਚਾਦृਢਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ਲਥੇ ਵੈਰਸ੍ਯਰਂਹਸਾ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੂਹਾ ਪੰਛੀ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਗੰਢਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਤਕਂ ਫਲਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਯਥਾ ਵਾਰਿ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਤਥਾ ਵਿਜ੍ਞਾਨਵਸ਼ਤਸ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਕਟਕਾ ਫਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਭਾਵਿਕਤਾ ਸਾਫ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੀਰਾਗਂ ਨਿਰੁਪਾਸਙ੍ਗਂ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਨਿਰੁਪਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਮਨੋ ਮੋਹਾਦ੍ ਵਿਹਗਃ ਪਞ੍ਜਰਾਦ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਰਾਗ, ਲਗਾਵਟ, ਦੁਵਿਧਾ ਤੇ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਮੋਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਨ੍ਦੇਹਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਗਤਕੌਤੁਕਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਤਰਂ ਚੇਤਃ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਹਲਕਾਪਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਤੇ ਭਟਕਾਵ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਜਨਿਤੋਤ੍ਤਮਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਾ ਦੂਰੋਦਸ੍ਤਨਤੋਨ੍ਨਤਾ । ਸਮਤੋਦੇਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਤ ਇਵਾਰ੍ਣਵੇ
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਦੂਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਹੋਈ, ਸਮਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਧਕਾਰਮਯੀ ਮੂਢਾ ਜਾਡ੍ਯਜਰ੍ਜਰਿਤਾਨ੍ਤਰਾ । ਤਨੁਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸਂਸਾਰਵਾਸਨੇਵ ਪ੍ਰਗੇ ਕ੍ਸ਼ਪਾ
ਅੰਦਰੋਂ ਹਨੇਰੀ, ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸੁਸਤ ਹੋ ਕੇ ਥੱਕੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਚਿਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਦ੍ਮਿਨੀ ਪੁਣ੍ਯਪਲ੍ਲਵਾ । ਵਿਕਸਤ੍ਯ੍ ਅਮਲੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤਾ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਦ੍ਯੌਰ੍ ਇਵ ਰੂਪਿਣੀ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਮਲ, ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸਾਫ ਚਮਕ ਨਾਲ ਖਿੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰ ਦਾ ਅਸਮਾਨ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਹृਦਯਹਾਰਿਣ੍ਯੋ ਭੁਵਨਾਹ੍ਲਾਦਨਕ੍ਸ਼ਮਾਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਕਲੇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਵਾਂਸ਼ਵਃ
ਗਿਆਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥ, ਨੇਕਤਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ।
ਬਹੁਨਾਤ੍ਰ ਕਿਮ੍ ਉਕ੍ਤੇਨ ਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯੋ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਨੋਦੇਤਿ ਨੈਵ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਮ੍ ਅਭੂਤਾਕਾਸ਼ਕੋਸ਼ਵਤ੍
ਹੋਰ ਕਿਹਾ ਕੀ ਜਾਵੇ? ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਮਨ ਨੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਨਾਂ ਉਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਡੁੱਬਦਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚਲੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਾਂਗ।
ਵਿਚਾਰਣਾਪਰਿਜ੍ਞਾਤਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯੋਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਅਨੁਕਮ੍ਪ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਙ੍ਕਰਾਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਆਤਮ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਦਇਆ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕਟਾਕਾਰਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਚੇਤਸਮ੍ । ਨਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਵਿਕਲ੍ਪਾਸ੍ ਤਂ ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬ੍ਵ੍ ਇਵੈਣਕਾਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਬਾਹਰੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਤਰਙ੍ਗਵਦ੍ ਅਮੀ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਚਾਭਿਤਃ । ਕ੍ਰੋਡੀਕੁਰੁਤ ਆਤ੍ਮੋਤ੍ਥੇ ਨ ਜ੍ਞਂ ਮਰਣਜਨ੍ਮਨੀ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਆਤਮ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਇਕਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਬਰਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ।
ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਤਿਰੋਭਾਵੌ ਸਂਸਾਰੋ ਨੇਤਰਃ ਕ੍ਰਮਃ । ਇਤਿ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮਾਲੋਕੇ ਰਮਤੇ ਨ ਸ ਖਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋਣਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨ ਜਾਯਤੇ ਨ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਕੁਮ੍ਭਨਭੋ ਯਥਾ । ਭੂषਿਤੇ ਦੂषਿਤੇ ਵਾਪਿ ਦੇਹੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਇਹਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਹਵਾ ਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਮਰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਘੜਾ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਵੀ ਅਸਰ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕ ਉਦਿਤੇ ਸ਼ੀਤੇ ਮਿਥ੍ਯਾਭ੍ਰਮਭਰੋਦਿਤਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਵਾਸਨਾ ਸਾਭ੍ਰੇ ਮृਗਤृष੍ਣਾ ਮਰਾਵ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਸਮਝ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਝੂਠੀ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਟਕਣ ਦੀ ਠੰਡ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਵੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੋ ऽਹਂ ਕਥਮ੍ ਇਦਂ ਵੇਤਿ ਯਾਵਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ । ਸਂਸਾਰਾਡਮ੍ਬਰਂ ਤਾਵਦ੍ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋਪਮਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਕਿ 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹੈ?', ਤਦ ਤੱਕ ਜਗਤ ਦਾ ਹੰਗਾਮਾ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾਭ੍ਰਮਭਰੋਦ੍ਭੂਤਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਪਦਮ੍ ਆਪਦਾਮ੍ । ਆਤ੍ਮਭਾਵਨਯਾ ਨੇਦਂ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਝੂਠੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਸ਼ੋਤ੍ਥਾਨਿ ਨ ਮਮੇਤਿ ਗਤਭ੍ਰਮਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰਸੁਖਦੁਃਖਾਨਿ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਸ ਨੇ ਭੁਲੇਖਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ, ਜੋ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ' ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਇਤਰਚ੍ ਚੈਵ ਦृਸ਼ਾ ਨਿਤ੍ਯਾਵਿਭਿਨ੍ਨਯਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਏਵੇਤਿ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਅਟੁੱਟ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਪਾਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਨਭੋ ਦਿਕ੍ਕਾਲਾਦਿਕ੍ਰਿਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਹਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਅਸੀਮ ਅਕਾਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮਾਂ, ਕਰਮ ਤੇ ਸਭ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ' ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵਾਲਾਗ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਭਾਗਾਤ੍ ਤੁ ਕੋਟਿਸ਼ਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ । ਅਹਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਪੀ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਮ 'ਮੈਂ' ਨੂੰ, ਵੱਲ ਦੇ ਇਕ ਰੇਸ਼ੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤਃ । ਅਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ ਚਿਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ਅਨੰਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ, ਇਕੋ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਭਯੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨੋ ਜਰਾਮਰਣਜਨ੍ਮਵਾਨ੍ । ਦੇਹੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਿਮਾਰੀ, ਡਰ, ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਾਂ' ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਆਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ੍ਤਾਚ੍ ਚ ਵ੍ਯਾਪਕੋ ਮਹਿਮਾ ਮਮ । ਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਮਮਾਸ੍ਤੀਤਿ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ, ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਮਯਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਪ੍ਰੋਤਂ ਸੂਤ੍ਰੇ ਮਣਿਗਣਾ ਇਵ । ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤੁਰ੍ ਅਹਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਧਾਗੇ 'ਤੇ ਮਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਅੰਦਰਲੀ ਚੇਤਨਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।