ਪੁष੍ਪਭਾਰਪਿਨਦ੍ਧਾਙ੍ਗਾਨ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਪਵਨਕਮ੍ਪਿਤਾਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਵਾਨ੍ ਇਵ ਮਧੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਘੂਰ੍ਣਨ੍ਮਧੁਕਰੇਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍
ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੁੰਜ ਨਾਲ, ਮਾਨੋ ਸ਼ਹਦ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹੋਣ।
ਸ਼ੈਲਰਾਜਸ਼੍ਰਿਯਂ ਸ੍ਫੀਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੌ ਤਾਵ੍ ਇਤਸ੍ ਤਤਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਨ੍ਤੌ ਵਸੁਮਤੀਂ ਪੁਰਪਤ੍ਤਨਮਣ੍ਡਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਨ ਵੇਖਦੇ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਅਵਾਪਤੁਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਲੋਲਤਰਙ੍ਗਿਣੀਮ੍ । ਸਮਙ੍ਗਾਂ ਸਰਿਤਂ ਸਾਧੂ ਸਰ੍ਵਪੁष੍ਪਮਯੀਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਓਥੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਦਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਦਰਿਆ ਹੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਵੇ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਤਟੇ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਤਨਯਂ ਭृਗੁਃ । ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਪਰਾਵृਤ੍ਤਂ ਭਾਵਮ੍ ਅਨ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍
ਫਿਰ ਭਰਗੂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥਮ੍ ਅਚਞ੍ਚਲਮਨੋਮृਗਮ੍ । ਸੁਚਿਰਾਦ੍ ਇਵ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸੁਚਿਰਂ ਸ਼੍ਰਮਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ
ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਨ, ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਲੰਬੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤਮ੍ ਇਵਾਨਨ੍ਤਾਸ਼੍ ਚਿਰਭੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ ਚਿਰੋਜ੍ਝਿਤਾਃ । ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਗਤੀਰ੍ ਹਰ੍षਸ਼ੋਕਨਿਰਨ੍ਤਰਾਃ
ਉਹ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਨੰਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਕਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੋਗੇ ਤੇ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ।
ਨੂਨਂ ਨਿਸ਼੍ਚਲਤਾਂ ਯਾਤਮ੍ ਅਤਿਭ੍ਰਮਿਤਚਕ੍ਰਵਤ੍ । ਅਨਨ੍ਤਜਗਦਾਵਰ੍ਤਵਿਵਰ੍ਤਾਤਿਸ਼ਯਾਦ੍ ਇਵ
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹੀਆ ਬਹੁਤ ਘੁੰਮਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਨੰਤ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਥਿਰਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ।
ਏਕਾਨ੍ਤਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯੈਕਾਕਿਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤੇਹਿਤਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭ੍ਰਮਸਙ੍ਗਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਨਹਾਈ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਿਸ੍ਥਂ ਵਿਰਤਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਵृਤ੍ਤਿਤਃ । ਹਸਨ੍ਤਮ੍ ਅਖਿਲਾ ਲੋਕਗਤੀਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਯਾ ਧਿਯਾ
ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਚਾਰ-ਰਹਿਤ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਦਿਤਾਖਿਲਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਵਿਗਤਾਸ਼ੇषਕੌਤੁਕਮ੍ । ਨਿਰਸ੍ਤਕਲ੍ਪਨਾਜਾਲਮ੍ ਆਲਮ੍ਬਿਤਮਹਾਪਦਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਅਨਨ੍ਤਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਤਤੇ ਪਦੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਅਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਂ ਸਿਤਂ ਮਣਿਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਅਨੰਤ ਆਰਾਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਚੇ ਮਣਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਲ ਪਿਆ ਸੀ।
ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਿਕਲ੍ਪਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮੁਜ੍ਝਿਤਮ੍ । ਸੁਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਮਤਿਂ ਧੀਰਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਨਯਂ ਭृਗੁਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਤ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਅਡੋਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
ਤਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਭृਗੋਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਕਾਲੋ ਭृਗੁਮ੍ ਉਵਾਚ ਹ । ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਧਿਧ੍ਵਨਿਨਿਭਂ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਾਵ੍ ਇਤਿ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਲ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।'
ਵਿਬੁਧ੍ਯਤਾਮ੍ ਇਤਿ ਗਿਰਾ ਸਮਾਧੇਰ੍ ਵਿਰਰਾਮ ਸਃ । ਭਾਰ੍ਗਵੋ ऽਮ੍ਭੋਦਘੋषੇਣ ਸ਼ਨੈਰ੍ ਇਵ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਭृਤ੍
'ਜਾਗ' ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗੱਜਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਤੇ ਉੱਡਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸੋ ऽਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਕਾਲਭृਗੂ ਪ੍ਰਭੂ । ਸਮੋਦਯਾਵ੍ ਇਵਾਯਾਤੌ ਦੇਵੌ ਸ਼ਸ਼ਿਦਿਵਾਕਰੌ
ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਕਾਲਭ੍ਰਿਗੂ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕਦਮ੍ਬਲਤਿਕਾਪੀਠਾਦ੍ ਅਥੋਤ੍ਥਾਯ ਨਨਾਮ ਤੌ । ਸਮਂ ਸਮਾਗਤੌ ਕਾਨ੍ਤੌ ਵਿਪ੍ਰੌ ਹਰਿਹਰਾਵ੍ ਇਵ
ਕਦੰਬ ਲਤਾ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਭਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ ਤੇ ਹਰ ਮਿਲਦੇ ਹੋਣ।
ਮਿਥਃ ਕृਤਸਮਾਚਾਰਾਸ਼੍ ਸ਼ਿਲਾਯਾਂ ਸਮੁਪਾਵਿਸ਼ਨ੍ । ਮੇਰੁਪृष੍ਠੇ ਜਗਤ੍ਪੂਜ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਹਰਾ ਇਵ
ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੁਆਗਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਸ਼ਾਨ੍ਤਤਪਾ ਨਾਮ ਸ ਸਮਙ੍ਗਾਤਟੇ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਤਾਵ੍ ਉਵਾਚ ਵਚਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਮृਤਸ੍ਯਨ੍ਦਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਫਿਰ, ਸੰਤਤਪ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਹੋਵੇ।
ਭਵਤੋਰ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨਾਹਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਆਗਤਃ । ਸਮਮ੍ ਆਗਤਯੋਰ੍ ਲੋਕਂ ਸ਼ੀਤਲੋष੍ਣਰੁਚੋਰ੍ ਇਵ
ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਢ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਤੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ ਨ ਤਪਸਾ ਨ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨ ਵਿਦ੍ਯਯਾ । ਵਿਨष੍ਟੋ ਮੇ ਮਨੋਮੋਹਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ऽਸੌ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਵਾਮ੍
ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣਾ, ਜੋ ਨਾ ਧਰਮ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋਈ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ।
ਨ ਤਥਾ ਸੁਖਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਰ੍ਮਲਾਮृਤਵृष੍ਟਯਃ । ਯਥਾ ਪ੍ਰਹਰ੍षਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਮਹਤਾਮ੍ ਏਵ ਦृष੍ਟਯਃ
ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਖਾ ਵੀ ਉਹਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਚਰਣਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਇਮਂ ਦੇਸ਼ਂ ਭਵਨ੍ਤੌ ਭੂਰਿਤੇਜਸੌ । ਕੌ ਪਵਿਤ੍ਰਿਤਵਨ੍ਤੌ ਨਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਾਰ੍ਕਾਵ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭृਗੁਰ੍ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਜਮ੍ । ਸ੍ਮਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸਿ ਨਾਜ੍ਞੋ ऽਸੀਤਿ ਰਘੂਦ੍ਵਹ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਭਰਿਗੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ, ਤੂੰ ਜਾਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ!'
ਪ੍ਰਬੋਧਿਤੋ ऽਸੌ ਭृਗੁਣਾ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਦਸ਼ਾ ਨਿਜਾਃ । ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਸਸ੍ਮਾਰ ਧ੍ਯਾਨੋਨ੍ਮੀਲਿਤਲੋਚਨਃ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਜਦੋਂ ਜਗਾਇਆ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ।
ਅਥਾਸੌ ਵਿਸ੍ਮਯਸ੍ਮੇਰਮੁਖੋ ਮੁਦਿਤਮਾਨਸਃ । ਵਿਤਰ੍ਕਮਨ੍ਥਰਾਂ ਵਾਚਮ੍ ਉਵਾਚ ਵਦਤਾਂ ਵਰਃ
ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੋਚ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਜਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਰਤਾਰਮ੍ਭਾ ਨਿਯਤਿਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਯਦ੍ਵਸ਼ਾਦ੍ ਇਦਮ੍ ਆਭੋਗਿ ਜਗਚ੍ਚਕ੍ਰਂ ਵਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਲਾਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਿਸਮਤ ਜਿੱਤੂ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹ ਰਸ ਭਰਿਆ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਮਾਨਨ੍ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਤੀਤਾਨਿ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਯ੍ ਅਵਿਦਿਤਾਨਿ ਹ । ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਤਦਸ਼ਾਢ੍ਯਾਨਿ ਸਂਸ੍ਮृਤਾਨ੍ਯ੍ ਉਚਿਤਾਨਿ ਚ
ਮੇਰੇ ਗੁਜ਼ਰੇ ਹੋਏ ਜਨਮ ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ, ਜੋ ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਯਾਦ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਭੁਕ੍ਤਾਨਿ ਬਹੁਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਿਭਵਾਨ੍ਯ੍ ਅਤਿ । ਦਸ਼ਾਫਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨਿ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਕਲਿਤਾਨਿ ਚ
ਮੈਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਭੋਗੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ।
ਦृष੍ਟਾਃ ਕਠਿਨਸਂਰਮ੍ਭਾ ਵਿਭਵੋਪਾਰ੍ਜਨਭ੍ਰਮਾਃ । ਵਿਹृਤਂ ਵੀਤਸ਼ੋਕਾਸੁ ਚਿਰਂ ਮੇਰੁਸ੍ਥਲੀषੁ ਚ
ਮੈਂ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤਾਂ ਤੇ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਘੁੰਮਿਆ ਵੀ ਹਾਂ।
ਪੀਤਮ੍ ਆਮੋਦਿ ਮਨ੍ਦਾਰਕੁਸੁਮਾਰੁਣਿਤਂ ਪਯਃ । ਮਨ੍ਦਾਕਿਨ੍ਯਾਸ੍ ਸਕਲ੍ਹਾਰਂ ਤਟੇष੍ਵ੍ ਅਮਰਭੂਭृਤਃ
ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਦੁੱਧ ਪੀਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਰਸ ਮਾਣਦੇ ਸਨ।