ਚਤੁਰੇਣ ਯਥਾ ਸਾਧੋ ਰਥਸ੍ ਸਾਰਥਿਨੋਹ੍ਯਤੇ । ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਕਿਞ੍ਚਨ ਸ੍ਵੇਹਾਂ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਮਨਸਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਥ ਸਾਰਥੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸਚ੍ ਛਰੀਰਂ ਵਿਨਾਸ਼੍ਯਤੇ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਮਨਸਾ ਪਙ੍ਕਪੁਰੁषਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨਾ ਯਥਾ
ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ ਅਸਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚਾ ਸਰੀਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਮਨ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਏਵੇਹ ਪੁਰੁषਸ੍ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਕृਤਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਬਦ੍ਧਂ ਕਲਨਾਹੇਤੋਃ ਕਲਨਾਸ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਥੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਮੁੱਕਣ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਦੇਹ ਇਦਂ ਨੇਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਙ੍ਗਮ੍ ਇਦਂ ਸ਼ਿਰਃ । ਇਦਂ ਸ੍ਫਾਰਵਿਕਾਰਂ ਤਨ੍ ਮਨ ਏਵਾਭਿਧੀਯਤੇ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਇਹ ਅੱਖ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਗ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰ ਹੈ; ਇਹ ਫੂਲਣ ਵਾਲਾ ਬਦਲਾਅ ਹੀ ਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋ ਹਿ ਜੀਵਜ੍ ਜੀਵਾਖ੍ਯਂ ਨਿਸ਼੍ਚਾਯਕਤਯਾ ਤੁ ਧੀਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ऽਭਿਮਾਨਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਾਨਾਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍ ਏਤਿ ਹਿ
ਮਨ ਹੀ ਜੀਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਜੀਵ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮਝ 'ਬੁੱਧੀ' ਹੈ, ਤੇ ਆਪਾ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਦੇਹਵਾਸਨਯਾ ਚੇਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵਾਨਿ ਚੇਦ੍ਧਯਾ । ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਸਨ੍ਤੀਵ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਆਲੋਕਯਤਿ ਚੇਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਅਸਤ੍ਯਮਯੀਂ ਮਨਃ । ਸ਼ਰੀਰਭਾਵਨਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਮਾਂ ਯਾਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍
ਜੇ ਮਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਝੂਠੀ ਭਾਵਨਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ ਮਨਸ੍ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮਾਧੌ ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ । ਸ੍ਵਮਨੋਰਥਮਾਰ੍ਗੇਣ ਦੂਰਾਦ੍ ਦੂਰਤਰਂ ਗਤਮ੍
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਉਹ ਮਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ, ਹੋਰ ਵੀ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ ਔਸ਼ਨਸਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਮਨ੍ਦਰਕਨ੍ਦਰੇ । ਪ੍ਰਯਾਤਂ ਵੈਬੁਧਂ ਸਦ੍ਮ ਨੀਡੋਡ੍ਡੀਨਃ ਖਗੋ ਯਥਾ
ਮੰਦਰਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਉਸ਼ਨਸ ਦਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਅਸਮਾਨੀ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣਾ ਘੋਂਸਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਮਨ੍ਦਾਰਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਪਾਰਿਜਾਤਗृਹੇषੁ ਚ । ਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨषਣ੍ਡੇषੁ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰੇषੁ ਚ
ਉਥੇ ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੰਦਨ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਮੁਨੇ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਨ੍ਯ੍ ਅष੍ਟੌ ਵਿਸ਼੍ਵਾਚੀਂ ਦੇਵਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍ । ਅਸੇਵਤ ਮਹਾਤੇਜਾष੍ षਟ੍ਪਦਃ ਪਦ੍ਮਿਨੀਮ੍ ਇਵ
ਹੇ ਮুনি, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅਠ ਵਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਲਈ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ ਦੇਵ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਕਮਲ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀ ਹੈ।
ਤੀਵ੍ਰਸਂਵੇਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਪਕਲ੍ਪਿਤੇ । ਅਥ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯੇ ਜਾਤੇ ਨੀਹਾਰ ਇਵ ਸ਼ਾਰ੍ਵਰੇ
ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਜਦ ਪੁੰਨ ਦਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਧੁੰਦ ਵਾਂਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਮ੍ਲਾਨਕੁਸੁਮੋਤ੍ਤਂਸਸ੍ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਙ੍ਗਾਵਲਯਾਲਸਃ । ਸ ਪਪਾਤ ਤਯਾ ਸਾਕਂ ਕਾਲਪਕ੍ਵਂ ਫਲਂ ਯਥਾ
ਮੁਰਝਾਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਫਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਬੁਧਂ ਤਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਭਸ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਭੂਤਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਥਾਸਾਦ੍ਯ ਵਸੁਧਾਯਾਮ੍ ਅਜਾਯਤ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਾਈ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਵਜੋਂ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਭੂਤ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਆਸੀਦ੍ ਦ੍ਵਿਜੋ ਦਸ਼ਾਰ੍ਣੇषੁ ਕੋਸਲੇषੁ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਧੀਵਰੋ ऽਙ੍ਗਮਹਾਟਵ੍ਯਾਂ ਹਂਸਸ੍ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਤਟੇ
ਉਹ ਦਸ਼ਾਰਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਿਆ, ਕੋਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਹੰਸ ਬਣਿਆ।
ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ੀ ਨृਪਃ ਪੌਣ੍ਡ੍ਰੇ ਸੌਰਸ੍ ਸਾਲ੍ਵੇषੁ ਦੈਸ਼ਿਕਃ । ਕਲ੍ਪਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਧੀਮਾਨ੍ ਅਥ ਮੁਨੇਸ੍ ਸੁਤਃ
ਪੌਂਡਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਾਲਵ ਵਿੱਚ ਭਗਤ, ਇੱਕ ਕਲਪ ਲਈ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਮਦ੍ਰੇष੍ਵ੍ ਅਥ ਮਹੀਪਾਲਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤਾਪਸਬਾਲਕਃ । ਵਾਸੁਦੇਵ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਸ੍ ਸਮਙ੍ਗਾਯਾਸ੍ ਤਟੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਮਦਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ, ਫਿਰ ਤਪਸਵੀ ਬੱਚਾ ਹੋਇਆ। ਸਮੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਵਾਸੁਦੇਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯਾਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਸੁ ਵਾਸਨਾਵਸ਼ਤਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿषਮਾਸ੍ਵ੍ ਏष ਪੁਤ੍ਰਸ੍ ਤੇ ਚਚਾਰਾਨਨ੍ਤਯੋਨਿषੁ
ਹੋਰ ਅਜੀਬ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਭੂਦ੍ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਵਨੇ ਗੋਪਃ ਕਿਰਤਃ ਕੇਕਯੇषੁ ਚ । ਸੌਵੀਰੇषੁ ਚ ਸਾਮਨ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਰੈਗਰ੍ਤਸ਼੍ ਚੈਵ ਦੈਸ਼ਿਕਃ
ਇਹ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗੋਪਾ ਬਣਿਆ, ਕੇਕੈ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਸੌਵੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨੌਕਰ, ਤੇ ਤ੍ਰੈਗਰਤ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਮੁਖੀ ਹੋਇਆ।
ਵਂਸ਼ਗੁਲ੍ਮਃ ਕਿਰਾਤੇषੁ ਹਰਿਣਸ਼੍ ਚੀਰਜਙ੍ਗਲੇ । ਸਰੀਸृਪਸ੍ ਤਾਲਤਲੇ ਤਮਾਲੇ ਵਨਕੁਕ੍ਕੁਟਃ
ਕਿਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਬਾਂਸ ਦੀ ਝਾੜੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਿਰਨ, ਤਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਰੇੰਗਣ ਵਾਲਾ ਜੰਤੂ, ਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਕੂਕੜ ਬਣਿਆ।
ਅਯਂ ਸ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਰਃ । ਪ੍ਰਜਜਾਪ ਪੁਰਾ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪਦਪ੍ਰਦਾਮ੍
ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਜਪਦਾ ਸੀ ਜੋ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨਾਸੌ ਭਗਵਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ਮਹਾਨ੍ । ਹਾਰਕੁਣ੍ਡਲਕੇਯੂਰੀ ਲੀਲਾਨਿਚਯਲਾਸਕਃ
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪੂਜਨਯ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਦਿਆਧਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਮੋਤੀ ਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਕੰਡੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਨਾਯਿਕਾਨਲਿਨੀਭਾਨੁਃ ਪੁष੍ਪਚਾਪ ਇਵਾਪਰਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀਣਾਂ ਦਯਿਤੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪੁਰਭੂषਣਮ੍
ਉਹ ਕੌਲੀਆਂ-ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਧਨੁ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਕਾਮਦੇਵ ਜਿਹਾ, ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਗੰਧਰਵ ਨਗਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ ਕਲ੍ਪਾਵਧਿਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਧਾਮਨਿ । ਜਗਾਮ ਭਸ੍ਮਸ਼ੇषਤ੍ਵਂ ਸ਼ਲਭਃ ਪਾਵਕੇ ਯਥਾ
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪੜੇ ਪਤੰਗੇ ਵਾਂਗ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਗਨ੍ਨਿਰ੍ਮਾਣਰਹਿਤੇ ਸ੍ਫਾਰੇ ਨਭਸਿ ਸਾ ਤਤਃ । ਵਾਸਨਾ ਤਸ੍ਯ ਬਭ੍ਰਾਮ ਨਿਰ੍ਨੀਡਾ ਵਿਹਗੀ ਯਥਾ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰਚਨਾ ਰਹਿਤ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਘੋਂਸਲੇ ਵਾਲੀ ਪੰਛੀ।
ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰਮ੍ਭਕਾਰਿਣਿ । ਸਂਸਾਰਾਡਮ੍ਬਰਾਰਮ੍ਭੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਰਾਤ੍ਰਿਵਿਪਰ੍ਯਯੇ
ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਤੇ ਅਜੀਬ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਮੁੜ ਗਈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਲਚਲ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਸਾ ਮਨੋਵਾਸਨਾ ਤਸ੍ਯ ਵਾਤਵ੍ਯਾਵਲਿਤਾ ਸਤੀ । ਕृਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਜਾਤਾਦ੍ਯ ਵਸੁਧਾਤਲੇ
ਉਸ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਵਾਸਨਾ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ, ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਵਾਸੁਦੇਵਾਭਿਧਾਨੋ ऽਸੌ ਮੁਨੇ ਵਿਪ੍ਰਕੁਮਾਰਕਃ । ਜਾਤੋ ਮਤਿਮਤਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸਮਧੀਤਾਖਿਲਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਹੇ ਮুনি, ਉਹ ਮੁੰਡਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਾਸੁਦੇਵ ਸੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਸਾਰੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ।
ਕਲ੍ਪਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਦ੍ਯਾ ਅਦ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਤਪਸ਼੍ ਚਰਤਿ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ ਸਮਙ੍ਗਾਯਾਸ੍ ਤਟੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇੱਕ ਯੁਗ ਲਈ ਵਿਦਿਆਧਰ ਬਣ ਕੇ, ਅੱਜ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮুনি, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧਵਿषਮਵਾਸਨਾਨੁਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਖਦਿਰਕਰਞ੍ਜਕਰਾਲਕੋਟਰਾਸੁ । ਜਗਤਿ ਜਰਢਯੋਨਿषੁ ਪ੍ਰਯਾਤੋ ਗਹਨਤਰਾਸੁ ਚ ਕਾਨਨਸ੍ਥਲੀषੁ
ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਔਖੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਅਕਾਸੀਆ ਤੇ ਕਰੰਜਾ ਦੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।