ਮਨੋ ਮਿਥ੍ਯਾਭ੍ਰਮਾਲ੍ ਲੋਕੇ ਕਰ੍ਤृਤਾਕਰ੍ਤृਤਾਮਯੀਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਕਲਨਾਂ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇਕ੍ਸ਼ਣ ਇਵਾਹਿਤਾਮ੍
ਮਨ, ਝੂਠੀ ਭਟਕਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਸੱਪ ਸਮਝਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨ ਮਾ ਗਾ ਮੁਨੇ ਕੋਪਮ੍ ਆਪਦਾਮ੍ ਈਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਰਮਃ । ਯਦ੍ ਯਥਾ ਤਤ੍ ਤਥੈਵਾਸ੍ਤੁ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਆਲੋਕਯਾਕੁਲਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮুনি, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ; ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਓਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚਾਈ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਤਾਰ੍ਥੇਨ ਨਾਭਿਮਾਨਵਸ਼ੀਕृਤਾਃ । ਸ੍ਵਤੋ ਹੇਵਾਕਵਸ਼ਤਃ ਕੇਵਲਂ ਨਿਯਤੌ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਅਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹਕਮ ਨਾਲ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਕृਤਵ੍ਯਵਹਾਰੇਹਾਂ ਨਿਯਤਾਂ ਨਿਯਤੇਰ੍ ਵਸ਼ਾਤ੍ । ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ ਸਮਨੁਵਰ੍ਤੇਤ ਨਾਭਿਮਾਨਮਹਾਤਮਾਃ
ਕੁਦਰਤੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕੇਵਲਂ ਕਾਰ੍ਯਕੋਵਿਦੈਃ । ਸੌषੁਪ੍ਤੀਂ ਵृਤ੍ਤਿਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਯਾਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਨਾਸ਼ਯਾ
ਕੰਮ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰ ਕਰਕੇ; ਕਿਸੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਕ੍ਵ ਸਾ ਜ੍ਞਾਨਮਯੀ ਦृष੍ਟਿਃ ਕ੍ਵ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਧੀਰਤਾ । ਮਾਰ੍ਗੇ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇ ਹਿ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਧ ਇਵ ਮੁਹ੍ਯਸਿ
ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਨਜ਼ਰੀਆ, ਕਿੱਥੇ ਵੱਡਿਆਈ, ਕਿੱਥੇ ਢਿੱਡਤਾ? ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?
ਤ੍ਰਿਕਾਲਾਮਲਦਰ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਂ ਧਾਰਯਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਚੇਤਸਿ । ਅਵਿਚਾਰ੍ਯ ਜਗਦ੍ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕਿਂ ਮੂਰ੍ਖ ਇਵ ਮੁਹ੍ਯਸਿ
ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ ਮੂਰਖ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਪਾਕੋਤ੍ਥਾਮ੍ ਅਵਿਚਾਰ੍ਯ ਦਸ਼ਾਂ ਸੁਤੇ । ਕਿਂ ਮੂਰ੍ਖ ਇਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਮੁਧਾ ਮਾਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪੱਕਣ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਕਿਉਂ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ? ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਦੇਹਿਨਾਮ੍ ਇਹ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਮੁਨੇ । ਕਿਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਵਾ ਦੇਹਮ੍ ਏਕਮ੍ ਅਨ੍ਯਨ੍ ਮਨੋऽਭਿਧਮ੍
ਹੇ ਮুনি, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਮਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਦੇਹੋ ਜਡੋ ऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਨਾਸ਼ੈਕਪਰਾਯਣਃ । ਮਨਸ੍ ਤੂਤ੍ਥਾਨਨਿਯਤਂ ਕਦਰ੍ਥਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਨ ਵਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਜੜ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪਰ ਮਨ ਚੰਚਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਚਤੁਰੇਣ ਯਥਾ ਸਾਧੋ ਰਥਸ੍ ਸਾਰਥਿਨੋਹ੍ਯਤੇ । ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਕਿਞ੍ਚਨ ਸ੍ਵੇਹਾਂ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਮਨਸਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਥ ਸਾਰਥੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸਚ੍ ਛਰੀਰਂ ਵਿਨਾਸ਼੍ਯਤੇ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਮਨਸਾ ਪਙ੍ਕਪੁਰੁषਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨਾ ਯਥਾ
ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ ਅਸਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚਾ ਸਰੀਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਮਨ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਏਵੇਹ ਪੁਰੁषਸ੍ ਤਤ੍ਕृਤਂ ਕृਤਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਬਦ੍ਧਂ ਕਲਨਾਹੇਤੋਃ ਕਲਨਾਸ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਥੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਮੁੱਕਣ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਦੇਹ ਇਦਂ ਨੇਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਙ੍ਗਮ੍ ਇਦਂ ਸ਼ਿਰਃ । ਇਦਂ ਸ੍ਫਾਰਵਿਕਾਰਂ ਤਨ੍ ਮਨ ਏਵਾਭਿਧੀਯਤੇ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਇਹ ਅੱਖ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਗ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰ ਹੈ; ਇਹ ਫੂਲਣ ਵਾਲਾ ਬਦਲਾਅ ਹੀ ਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋ ਹਿ ਜੀਵਜ੍ ਜੀਵਾਖ੍ਯਂ ਨਿਸ਼੍ਚਾਯਕਤਯਾ ਤੁ ਧੀਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ऽਭਿਮਾਨਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਾਨਾਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍ ਏਤਿ ਹਿ
ਮਨ ਹੀ ਜੀਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਜੀਵ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮਝ 'ਬੁੱਧੀ' ਹੈ, ਤੇ ਆਪਾ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਦੇਹਵਾਸਨਯਾ ਚੇਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵਾਨਿ ਚੇਦ੍ਧਯਾ । ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਸਨ੍ਤੀਵ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇਹ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਆਲੋਕਯਤਿ ਚੇਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਅਸਤ੍ਯਮਯੀਂ ਮਨਃ । ਸ਼ਰੀਰਭਾਵਨਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਮਾਂ ਯਾਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍
ਜੇ ਮਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਝੂਠੀ ਭਾਵਨਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ ਮਨਸ੍ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮਾਧੌ ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ । ਸ੍ਵਮਨੋਰਥਮਾਰ੍ਗੇਣ ਦੂਰਾਦ੍ ਦੂਰਤਰਂ ਗਤਮ੍
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਉਹ ਮਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ, ਹੋਰ ਵੀ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ ਔਸ਼ਨਸਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਮਨ੍ਦਰਕਨ੍ਦਰੇ । ਪ੍ਰਯਾਤਂ ਵੈਬੁਧਂ ਸਦ੍ਮ ਨੀਡੋਡ੍ਡੀਨਃ ਖਗੋ ਯਥਾ
ਮੰਦਰਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਉਸ਼ਨਸ ਦਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਅਸਮਾਨੀ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣਾ ਘੋਂਸਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਮਨ੍ਦਾਰਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਪਾਰਿਜਾਤਗृਹੇषੁ ਚ । ਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨषਣ੍ਡੇषੁ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰੇषੁ ਚ
ਉਥੇ ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੰਦਨ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ,
ਮੁਨੇ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਨ੍ਯ੍ ਅष੍ਟੌ ਵਿਸ਼੍ਵਾਚੀਂ ਦੇਵਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍ । ਅਸੇਵਤ ਮਹਾਤੇਜਾष੍ षਟ੍ਪਦਃ ਪਦ੍ਮਿਨੀਮ੍ ਇਵ
ਹੇ ਮুনি, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅਠ ਵਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਲਈ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ ਦੇਵ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਕਮਲ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀ ਹੈ।
ਤੀਵ੍ਰਸਂਵੇਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਪਕਲ੍ਪਿਤੇ । ਅਥ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯੇ ਜਾਤੇ ਨੀਹਾਰ ਇਵ ਸ਼ਾਰ੍ਵਰੇ
ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਜਦ ਪੁੰਨ ਦਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਧੁੰਦ ਵਾਂਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਮ੍ਲਾਨਕੁਸੁਮੋਤ੍ਤਂਸਸ੍ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਙ੍ਗਾਵਲਯਾਲਸਃ । ਸ ਪਪਾਤ ਤਯਾ ਸਾਕਂ ਕਾਲਪਕ੍ਵਂ ਫਲਂ ਯਥਾ
ਮੁਰਝਾਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਫਲ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਬੁਧਂ ਤਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਭਸ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਭੂਤਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਥਾਸਾਦ੍ਯ ਵਸੁਧਾਯਾਮ੍ ਅਜਾਯਤ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਾਈ ਰੂਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਵਜੋਂ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਭੂਤ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਆਸੀਦ੍ ਦ੍ਵਿਜੋ ਦਸ਼ਾਰ੍ਣੇषੁ ਕੋਸਲੇषੁ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਧੀਵਰੋ ऽਙ੍ਗਮਹਾਟਵ੍ਯਾਂ ਹਂਸਸ੍ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਤਟੇ
ਉਹ ਦਸ਼ਾਰਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਿਆ, ਕੋਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਹੰਸ ਬਣਿਆ।
ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ੀ ਨृਪਃ ਪੌਣ੍ਡ੍ਰੇ ਸੌਰਸ੍ ਸਾਲ੍ਵੇषੁ ਦੈਸ਼ਿਕਃ । ਕਲ੍ਪਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਧੀਮਾਨ੍ ਅਥ ਮੁਨੇਸ੍ ਸੁਤਃ
ਪੌਂਡਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਾਲਵ ਵਿੱਚ ਭਗਤ, ਇੱਕ ਕਲਪ ਲਈ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਮਦ੍ਰੇष੍ਵ੍ ਅਥ ਮਹੀਪਾਲਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤਾਪਸਬਾਲਕਃ । ਵਾਸੁਦੇਵ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਸ੍ ਸਮਙ੍ਗਾਯਾਸ੍ ਤਟੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਮਦਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ, ਫਿਰ ਤਪਸਵੀ ਬੱਚਾ ਹੋਇਆ। ਸਮੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਵਾਸੁਦੇਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯਾਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਸੁ ਵਾਸਨਾਵਸ਼ਤਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿषਮਾਸ੍ਵ੍ ਏष ਪੁਤ੍ਰਸ੍ ਤੇ ਚਚਾਰਾਨਨ੍ਤਯੋਨਿषੁ
ਹੋਰ ਅਜੀਬ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਭੂਦ੍ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਵਨੇ ਗੋਪਃ ਕਿਰਤਃ ਕੇਕਯੇषੁ ਚ । ਸੌਵੀਰੇषੁ ਚ ਸਾਮਨ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਰੈਗਰ੍ਤਸ਼੍ ਚੈਵ ਦੈਸ਼ਿਕਃ
ਇਹ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗੋਪਾ ਬਣਿਆ, ਕੇਕੈ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਸੌਵੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨੌਕਰ, ਤੇ ਤ੍ਰੈਗਰਤ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਮੁਖੀ ਹੋਇਆ।
ਵਂਸ਼ਗੁਲ੍ਮਃ ਕਿਰਾਤੇषੁ ਹਰਿਣਸ਼੍ ਚੀਰਜਙ੍ਗਲੇ । ਸਰੀਸृਪਸ੍ ਤਾਲਤਲੇ ਤਮਾਲੇ ਵਨਕੁਕ੍ਕੁਟਃ
ਕਿਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਬਾਂਸ ਦੀ ਝਾੜੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਿਰਨ, ਤਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਰੇੰਗਣ ਵਾਲਾ ਜੰਤੂ, ਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਕੂਕੜ ਬਣਿਆ।