ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤੀ ਸ੍ਵਕਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਵਪੁਰ੍ ਅਕ੍ਸ਼੍ਣੋਰ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਮੁਖਾਰਣ੍ਯਜਰਤ੍ਕੂਪਰੂਪਯਾ ਗਰ੍ਤਸ਼ੋਭਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਖਾਲੀਅਤ, ਆਪਣਾ ਸਚਾ ਰੂਪ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖੁੱਲੀ ਖੋਹ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕ ਖੱਡ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲਾ ਹੋਵੇ।
ਤਾਪੋਪਤਪ੍ਤਾ ਸਂਸਿਕ੍ਤਾ ਵਰ੍षਾਜਲਭਰੇਣ ਸਾ । ਪਾਂਸੁਨਾ ਪਵਨੋਤ੍ਥੇਨ ਦੁष੍ਕृਤੇਨੇਵ ਰੂषਿਤਾ
ਉਹ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ੁष੍ਕਕਾष੍ਠਵਦ੍ ਆਲੋਲਾ ਪਾਤੇषੁ ਕृਤਝਾਙ੍ਕृਤਾ । ਧਾਰਾਨਿਕਰਪਾਤੇਨ ਵਿਨੁਨ੍ਨਾ ਜਲਦਾਗਮੇ
ਉਹ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦੀ ਹੈ, ਡਿੱਗਣ ਸਮੇਂ ਝੰਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਵृਣ੍ਨਿਰ੍ਝਰਪੂਰੇਣ ਪ੍ਲੁਤਾ ਗਿਰਿਨਦੀਤਟੇ । ਤਾਰਮਾਰੁਤਸ਼ੀਤ੍ਕਾਰਾ ਵਨੋਪਲ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਪਹਾੜੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਝਰਣਿਆਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਹੈ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਠੰਡੀ ਹੋਈ।
ਵਕ੍ਰਾ ਸ਼ੁष੍ਕਾਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰੀ ਚ ਪੂਤਾ ਝਾਙ੍ਕਾਰਕਾਰਿਣੀ । ਅਰਣ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵੀਣੇਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਚਰ੍ਮਮਯੋਦਰੀ
ਟੇਢੀ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਫ ਪਰ ਖੜਕਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਵੀਣਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੇਟ ਖਾਲੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿਹੀਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਯ ਤੁ । ਮਹਾਤਪਸ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਭृਗੋਰ੍ ਨ ਭੁਕ੍ਤਾ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਖਾਈ ਗਈ।
ਯਮਨਿਯਮਕृਸ਼ੀਕृਤਾਙ੍ਗਯष੍ਟੇਸ਼੍ ਚਰਤਿ ਤਪਸ੍ ਸ੍ਮ ਭृਗੂਦ੍ਵਹਸ੍ਯ ਚੇਤਃ । ਤਨੁਰ੍ ਅਥ ਪਵਨਾਪਨੀਤਰਕ੍ਤਾ ਚਿਰਮ੍ ਅਲੁਠਨ੍ ਮਹਤੀषੁ ਸਾ ਸ਼ਿਲਾਸੁ
ਯਮ ਤੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹੂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਡੀਆਂ ਚਟਾਂ ਉੱਤੇ ਪਈ ਰਹੀ।
ਨਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਤਨਯਂ ਤਂ ਨਯਾਵਨਤਾਨਨਮ੍ । ਸੀਮਾਨ੍ਤਂ ਗੁਣਸੀਮਾਯਾਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਨੇਕੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਕੀ ਆਪ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋਵੇ।
ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਕੇਵਲਂ ਕਾਲਂ ਕਙ੍ਕਾਲਂ ਪੁਰਤੋ ਮਹਤ੍ । ਦੇਹਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਇਵਾਭਾਗ੍ਯਂ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਮੂਰ੍ਤਿਮਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਂ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੰਗਾਲ ਕਾਂਕਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਾਪਸ਼ੁष੍ਕਵਪੁਃ ਕृਤ੍ਤਿਰਨ੍ਧ੍ਰਸ੍ਫੁਰਿਤਤਿਤ੍ਤਿਰਿ । ਸਂਸ਼ੁष੍ਕਾਨ੍ਤ੍ਰੋਦਰਗੁਹਾਛਾਯਾਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਦਰ੍ਦੁਰਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਮੜੀ ਫਟੀ ਹੋਈ, ਜੋੜ ਉਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਖੋਹਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿਆਸਾ ਕੌਡਾ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਨੇਤ੍ਰਗਰ੍ਤਕਸਂਸੁਪ੍ਤਪ੍ਰਸੂਨਵਨਕੀਟਕਮ੍ । ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਪਞ੍ਜਰਪ੍ਰੋਤਕੋਸ਼ਕਾਰਕ੍ਰਿਮਿਵ੍ਰਜਮ੍
ਅੱਖ ਦੀਆਂ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੀੜੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਗੁੰਦੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੀਮ੍ ਉਪਭੋਗੇਹਾਮ੍ ਇष੍ਟਾਨਿष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਾਮ੍ । ਧਾਰਾਧੌਤਾਨ੍ਤਯਾ ਤਨ੍ਵਾ ਹਸਚ੍ ਛੁष੍ਕਾਸ੍ਥਿਮਾਲਯਾ
ਪਹਿਲਾ ਆਨੰਦ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਹੋਇਆ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਘਟੇਨ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨੇਨ੍ਦੁਵਰ੍ਚਸਾ । ਵਿਡਮ੍ਬਯਚ੍ ਚ ਕਰ੍ਪੂਰਪ੍ਲੁਤਲਿਙ੍ਗਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਖੋਪੜੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਮਫ਼ਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਠਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ऋਜ੍ਵਾ ਸਂਸ਼ੁष੍ਕਸਿਤਯਾ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥਿਮਾਤ੍ਰਾਵਸ਼ੇषਯਾ । ਗ੍ਰੀਵਯਾਤ੍ਮਾਨੁਸृਤਯਾ ਦੀਰ੍ਘੀਕੁਰ੍ਵਦ੍ ਇਵਾਕृਤਿਮ੍
ਸਿੱਧੀ, ਸੁੱਕੀ ਤੇ ਰਾਖੀ ਗਰਦਨ, ਜਿਸ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਡੀ ਹੀ ਬਚੀ ਹੈ, ਆਤਮ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਮृਣਾਲਿਕਾਪਾਣ੍ਡੁਰਯਾ ਧਾਰਾਵਧੁਤਮਾਂਸਯਾ । ਨਾਸਾਸ੍ਥਿਲਤਯਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਕृਤਸੀਮਾਕ੍ਰਮਂ ਦਧਤ੍
ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਪੀਲੀ ਗਰਦਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਸ ਧਾਰ ਨਾਲ ਉਤਰ ਗਿਆ, ਚਿਹਰਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਨੱਕ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪ ਦੀ ਹੱਦ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਕਨ੍ਧਰਯਾ ਨੂਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕृਤਵਕ੍ਤ੍ਰਯਾ । ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਮ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਨ੍ ਅਮ੍ਬਰੋਦਰੇ
ਲੰਬੀ ਗਰਦਨ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਖਰੀ ਸਾਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਖਾਲੀ ਪਾਸੇ ਵਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਜਙ੍ਘੋਰੁਜਾਨੁਦੋਰ੍ਦਣ੍ਡੈਰ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦੀਰ੍ਘਤਾਂ ਗਤੈਃ । ਪ੍ਰਮਿਮਾਣਮ੍ ਇਵਾਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਦੀਰ੍ਘਾਧ੍ਵਸ਼੍ਰਮਭੀਤਿਤਃ
ਪਿੰਡਲੀਆਂ, ਗੁੱਟੇ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੋਹਣੀ ਲੰਬੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਅੰਤ ਫਾਸਲਾ ਮਾਪ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਲੰਬੇ ਰਾਹ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ।
ਉਦਰੇਣਾਤਿਨਿਮ੍ਨੇਨ ਚਰ੍ਮਸ਼ੇषੇਣ ਸ਼ੋषਿਣਾ । ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਦ੍ ਇਵਾਜ੍ਞਸ੍ਯ ਹृਦਯਸ੍ਯਾਤਿਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਮ੍
ਪੇਟ ਬਹੁਤ ਅੰਦਰ ਵੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਚੀ ਹੋਈ ਚਮੜੀ ਸੁੱਕ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਣਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖਾਲੀਅਤ ਦਿਖਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਚ੍ ਛੁष੍ਕਕਙ੍ਕਾਲਮ੍ ਆਲਾਨਮ੍ ਇਵ ਦਨ੍ਤਿਨਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਭृਗੁਰ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਸੁੱਕਾ ਡھانਚਾ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਾਂਗ, ਵੇਖ ਕੇ ਭਰਿਗੂ ਉੱਠਿਆ, ਨਾ ਪਿਛਲੇ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਅਗਲੇ ਨੂੰ।
ਆਲੋਕਸਮਕਾਲਂ ਹਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਂ ਤਤੋ ਭृਗੋਃ । ਚਿਰਮ੍ ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜੀਵਃ ਕਿਂ ਮਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਯਮ੍ ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਸੇ ਪਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ: 'ਕੀ ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕਈ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ?' — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਅਚਿਨ੍ਤਯਤ ਏਵਾਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਤਾਬਲਂ ਤਤਃ । ਕਾਲਂ ਪ੍ਰਤਿ ਬਭੂਵਾਸ਼ੁ ਕੋਪਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਨੌਜਵਾਨੀ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਕਾਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਕਾਲ ਏਵ ਮਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਨੀਤਃ ਕਿਮ੍ ਇਤਿ ਕੋਪਿਤਃ । ਕਾਲਾਯ ਸ਼ਾਪਮ੍ ਉਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਉਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੈ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਿਉਂ?' ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥਾਕਲਿਤਰੂਪੋ ऽਸੌ ਕਾਲਃ ਕਵਲਿਤਪ੍ਰਜਃ । ਆਧਿਭੌਤਿਕਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਯ ਵਪੁਰ੍ ਮੁਨਿਮ੍ ਉਪਾਯਯੌ
ਫਿਰ ਕਾਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਖਡ੍ਗਪਾਸ਼ਧਰਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਕੁਣ੍ਡਲੀ ਕਵਚਾਨ੍ਵਿਤਃ । षਡ੍ਭੁਜष੍ षਣ੍ਮੁਖੋ ਬਹ੍ਵ੍ਯਾ ਵृਤਃ ਕਿਙ੍ਕਰਸੇਨਯਾ
ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਫੰਨ ਲੈ ਕੇ, ਕੰਡੇ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਛੇ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਯਚ੍ਛਰੀਰਸਮੁਤ੍ਥੇਨ ਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲੇਨ ਵਲ੍ਗਤਾ । ਫੁਲ੍ਲਕਿਂਸ਼ੁਕਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਬਭਾਰਾਦ੍ਰੇਸ਼੍ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਨਭਃ
ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਰਹੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਯਤ੍ਕਰਸ੍ਥਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਗ੍ਰਨਿष੍ਠ੍ਯੂਤੈਰ੍ ਅਗ੍ਨਿਮਣ੍ਡਲੈਃ । ਵਿਰੇਜੁਰ੍ ਉਦਿਤੈਰ੍ ਆਸ਼ਾਃ ਕਾਨਕੈਰ੍ ਇਵ ਕੁਣ੍ਡਲੈਃ
ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਡੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਣ।
ਯਤ੍ਪਾਸ਼ਸ਼੍ਵਸਨਾਯਸ੍ਤਸ਼ਿਖਰਾ ਮੇਦਿਨੀਭृਤਃ । ਦੋਲਾਮ੍ ਇਵ ਸਮਾਰੂਢਾਸ਼੍ ਚੇਲੁਃ ਪੇਤੁਸ਼੍ ਚ ਘੂਰ੍ਣਿਤਾਃ
ਉਸਦੇ ਫੰਨ ਦੀ ਸਾਂਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਝੂਲੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦੀਆਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਯਤ੍ਖਡ੍ਗਮਣ੍ਡਲੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤਸ਼੍ਯਾਮਂ ਬਿਮ੍ਬਂ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ । ਕਲ੍ਪਦਗ੍ਧਜਗਦ੍ਧੂਮਪਰ੍ਯਾਕੁਲਮ੍ ਇਵਾਬਭੌ
ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਗੋਲ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਧੂੰਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਸ ਉਪੇਤ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕੁਪਿਤਂ ਤਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ । ਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਬ੍ਧਿਗਮ੍ਭੀਰਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਉਵਾਚ ਹ
ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਡੂਬੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਥਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਸੀ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿਜ੍ਞਾਤਲੋਕਸ੍ਥਿਤਯੋ ਮੁਨੇ ਦृष੍ਟਪਰਾਵਰਾਃ । ਹੇਤੁਨਾਪਿ ਨ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਿਮ੍ ਉ ਹੇਤੁਮ੍ ਵਿਨੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਢੰਗ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਸਭ ਦੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ—ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕਦੇ ਭਟਕਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।