ਸ਼ੁਭਭਾਵਵਸ਼ਾਤ੍ ਸੋ ऽਥ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਜਜ੍ਞੇ ਨृਪਤਨੁਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗੁਰੁਸ੍ ਸਰ੍ਵੋਪਦੇਸ਼ਕਃ
ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਗੁਰੂ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਾਧਿਤਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ ਹਿ ਸੋ ऽਥ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ऽਭਵਤ੍ । ਕਲ੍ਪਮ੍ ਏਕਂ ਤੁ ਬੁਭੁਜੇ ਤਤੋ ਵੈਦ੍ਯਾਧਰੀਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਪ ਲਈ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।
ਕਲ੍ਪਾਵਸਾਨਸਮਯਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਪਵਨਰੂਪਯਾ । ਤਨ੍ਵਾ ਸृष੍ਟੌ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਯਾਂ ਭੂਯੋ ਜਾਤੋ ਮੁਨੇਸ੍ ਸੁਤਃ
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਫਿਰ ਜਨਮਿਆ।
ਤਤੋ ਮੁਨੀਨਾਂ ਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਤ੍ ਤਪਸ੍ਯ੍ ਉਗ੍ਰੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਅਵਸਨ੍ ਮੇਰੁਗਹਨੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਃ
ਫਿਰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਪਹਾੜ ਮੈਰੂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਲਈ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮृਗ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਨਰਾਕृਤਿਃ । ਤਤ੍ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਪਰਂ ਮੋਹਂ ਪੁਨਰ੍ ਅਭ੍ਯਾਯਯੌ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਿਰਣ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਿਰੋਂ ਗਹਿਰੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਧਨਂ ਮੇ ऽਸ੍ਤੁ ਗੁਣਾਸ਼੍ ਚਾਯੁਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ । ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨਾਰਤਚਿਨ੍ਤਾਭਿਰ੍ ਜਹੌ ਸਤ੍ਯਾਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਧਨ, ਗੁਣ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਜੀਵਨ ਮਿਲੇ'; ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਦੀ ਪੱਕੀ ਹਾਲਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਧਰ੍ਮਚਿਨ੍ਤਾਪਰਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਭੋਗਚਿਨ੍ਤਨਾਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁषਂ ਤਮ੍ ਅਹਰਨ੍ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ ਸਰ੍ਪ ਇਵਾਨਿਲਮ੍
ਧਰਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁਕ ਗਈ, ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਵਰਗਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਭੋਗੈਕਚਿਨ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਨਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਦ੍ਰੇਸ਼ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮ੍ ਆਸੀਨ੍ ਮਦ੍ਰਮਹੀਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇਹ ਛੱਡ ਗਈ, ਉਹ ਮਦਰਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਦਰਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਦ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਚਿਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ਼ਾਤ੍ਰਵਃ । ਜਰਾਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਜਗਾਮਾਤ੍ਰ ਹਿਮਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਮਦਰਾ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਕਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਰੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਟੰਡੀ ਲੋਟਸ 'ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਦ੍ਰਰਾਜਤਨੁਂ ਤਾਂ ਤੁ ਤਪੋਵਾਸਨਯਾ ਸਹ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਤੇਨ ਜਾਤੋ ऽਸੌ ਤਪਸ੍ਵੀ ਤਾਪਸਾਤ੍ਮਜਃ
ਉਸ ਨੇ ਮਦਰਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਹ ਦੇਹ, ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰੀ, ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਮਙ੍ਗਾਯਾ ਮਹਾਨਦ੍ਯਾਸ੍ ਤਟਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਤਾਪਸਃ । ਤਪਸ੍ ਤੇਪੇ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ ਸ ਰਾਮ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ
ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੱਡੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਮੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਰਾਮ।
ਵਿਵਿਧਜਨ੍ਮਦਸ਼ਾਵਿਵਸ਼ਾਸ਼ਯਸ੍ ਸਮਨੁਸृਤ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਪਰਮ੍ਪਰਾਮ੍ । ਸੁਖਮ੍ ਅਤਿष੍ਠਦ੍ ਅਸੌ ਭृਗੁਨਨ੍ਦਨੋ ਵਰਨਦੀਸੁਤਟੇ ਦृਢਵृਕ੍ਸ਼ਵਤ੍
ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪਿੱਛੇ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਧੀਆ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਪਵਨਾਤਪਜਰ੍ਜਰਃ । ਕਾਯਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪਪਾਤੋਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਝੁਲਸਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੱਟੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਮਨਸ੍ ਤੁ ਚਞ੍ਚਲਾਭੋਗਂ ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਦਸ਼ਾਸੁ ਚ । ਬਭ੍ਰਾਮਾਤਿਵਿਚਿਤ੍ਰਾਸੁ ਵਨਰਾਜਿष੍ਵ੍ ਇਵੈਣਕਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ, ਚੰਚਲ ਮੌਜਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਣਾਂ ਦੀਆਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਉਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਭਿਤਸ਼੍ ਚਕ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤਮ੍ ਇਵਾਕੁਲਮ੍ । ਮਨਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਸ਼੍ਰਾਮ ਸਮਙ੍ਗਾਸਰਿਤਸ੍ ਤਟੇ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ, ਉਲਝਿਆ ਤੇ ਬੇਚੈਨ, ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਸਮੰਗਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਰਾਮ ਪਾ ਗਿਆ।
ਅਨਨ੍ਤਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਘਨਾਂ ਪੇਲਵਾਂ ਸੁਦृਢਾਮ੍ ਅਪਿ । ਤਾਂ ਸਂਸृਤਿਦਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ਵਿਦੇਹੋ ऽਨੁਭਵਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਸ਼ੁਕਰ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਨਰਮ ਪਰ ਪੱਕੀ, ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਮਨ੍ਦਰਾਚਲਸਾਨੁਸ੍ਥਾ ਸਾ ਤਨੁਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਤਾਪਪ੍ਰਸਰਸਂਸ਼ੁष੍ਕਾ ਚਰ੍ਮਸ਼ੇषਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਚਮੜੀ ਹੀ ਬਚੀ ਰਹਿ ਗਈ।
ਸ਼ਾਰੀਰਰਨ੍ਧ੍ਰਪ੍ਰਵਹਦ੍ਵਾਤਸ਼ੀਤ੍ਕਾਰਰੂਪਯਾ । ਚੇष੍ਟਾਦੁਃਖਕ੍ਸ਼ਯਾਨਨ੍ਦਾਤ੍ ਕਾਕਲ੍ਯੇਵ ਸ੍ਮ ਗਾਯਤਿ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਛੇਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਚਲਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਣਾਨੁਸ੍ਮਰਣੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਮ੍ ਇਵ ਬਾष੍ਪਂ ਸ੍ਮ ਮੁਞ੍ਚਤਿ । ਚਣ੍ਡਾਨਿਲਵਿਲਾਸੇਨ ਲੁਲਿਤ੍ਵਾ ਵਨਭੂਮਿषੁ
ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਹ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੀ ਹਵਾ ਦੇ ਖੇਡ ਨਾਲ ਓਲਟ-ਪਲਟ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਨੋਵਰਾਕਮ੍ ਅਵਟੇ ਲੁਠਿਤਂ ਭਵਭੂਮਿषੁ । ਹਸਨ੍ਤੀਵਾਤਿਸ਼ੁਭ੍ਰਾਭ੍ਰਸਿਤਯਾ ਦਨ੍ਤਮਾਲਯਾ
ਉਸਦਾ ਮਨ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੱਸ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਫੈਦ ਹਨ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤੀ ਸ੍ਵਕਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਵਪੁਰ੍ ਅਕ੍ਸ਼੍ਣੋਰ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਮੁਖਾਰਣ੍ਯਜਰਤ੍ਕੂਪਰੂਪਯਾ ਗਰ੍ਤਸ਼ੋਭਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਖਾਲੀਅਤ, ਆਪਣਾ ਸਚਾ ਰੂਪ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖੁੱਲੀ ਖੋਹ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕ ਖੱਡ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲਾ ਹੋਵੇ।
ਤਾਪੋਪਤਪ੍ਤਾ ਸਂਸਿਕ੍ਤਾ ਵਰ੍षਾਜਲਭਰੇਣ ਸਾ । ਪਾਂਸੁਨਾ ਪਵਨੋਤ੍ਥੇਨ ਦੁष੍ਕृਤੇਨੇਵ ਰੂषਿਤਾ
ਉਹ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ੁष੍ਕਕਾष੍ਠਵਦ੍ ਆਲੋਲਾ ਪਾਤੇषੁ ਕृਤਝਾਙ੍ਕृਤਾ । ਧਾਰਾਨਿਕਰਪਾਤੇਨ ਵਿਨੁਨ੍ਨਾ ਜਲਦਾਗਮੇ
ਉਹ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦੀ ਹੈ, ਡਿੱਗਣ ਸਮੇਂ ਝੰਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਵृਣ੍ਨਿਰ੍ਝਰਪੂਰੇਣ ਪ੍ਲੁਤਾ ਗਿਰਿਨਦੀਤਟੇ । ਤਾਰਮਾਰੁਤਸ਼ੀਤ੍ਕਾਰਾ ਵਨੋਪਲ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਪਹਾੜੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਝਰਣਿਆਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਹੈ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਠੰਡੀ ਹੋਈ।
ਵਕ੍ਰਾ ਸ਼ੁष੍ਕਾਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰੀ ਚ ਪੂਤਾ ਝਾਙ੍ਕਾਰਕਾਰਿਣੀ । ਅਰਣ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵੀਣੇਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਚਰ੍ਮਮਯੋਦਰੀ
ਟੇਢੀ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਫ ਪਰ ਖੜਕਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਵੀਣਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੇਟ ਖਾਲੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿਹੀਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਯ ਤੁ । ਮਹਾਤਪਸ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਭृਗੋਰ੍ ਨ ਭੁਕ੍ਤਾ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਖਾਈ ਗਈ।
ਯਮਨਿਯਮਕृਸ਼ੀਕृਤਾਙ੍ਗਯष੍ਟੇਸ਼੍ ਚਰਤਿ ਤਪਸ੍ ਸ੍ਮ ਭृਗੂਦ੍ਵਹਸ੍ਯ ਚੇਤਃ । ਤਨੁਰ੍ ਅਥ ਪਵਨਾਪਨੀਤਰਕ੍ਤਾ ਚਿਰਮ੍ ਅਲੁਠਨ੍ ਮਹਤੀषੁ ਸਾ ਸ਼ਿਲਾਸੁ
ਯਮ ਤੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹੂ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਡੀਆਂ ਚਟਾਂ ਉੱਤੇ ਪਈ ਰਹੀ।
ਨਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਤਨਯਂ ਤਂ ਨਯਾਵਨਤਾਨਨਮ੍ । ਸੀਮਾਨ੍ਤਂ ਗੁਣਸੀਮਾਯਾਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਨੇਕੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਕੀ ਆਪ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋਵੇ।
ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਕੇਵਲਂ ਕਾਲਂ ਕਙ੍ਕਾਲਂ ਪੁਰਤੋ ਮਹਤ੍ । ਦੇਹਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਇਵਾਭਾਗ੍ਯਂ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਮੂਰ੍ਤਿਮਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਂ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੰਗਾਲ ਕਾਂਕਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਾਪਸ਼ੁष੍ਕਵਪੁਃ ਕृਤ੍ਤਿਰਨ੍ਧ੍ਰਸ੍ਫੁਰਿਤਤਿਤ੍ਤਿਰਿ । ਸਂਸ਼ੁष੍ਕਾਨ੍ਤ੍ਰੋਦਰਗੁਹਾਛਾਯਾਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਦਰ੍ਦੁਰਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਮੜੀ ਫਟੀ ਹੋਈ, ਜੋੜ ਉਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਖੋਹਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿਆਸਾ ਕੌਡਾ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।