ਮਨਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਰਾਮ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ । ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋ ऽਯਂ ਸਕਲੋ ਜਨ੍ਮਜਾਲਮਯੋ ਭਵਃ
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਜਦ ਮਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਤਜ੍ ਜਾਯਤੇ ਲੋਕੇ ਮਨੋ ਮਲਲਵਾਕੁਲਮ੍ । ਮਨਸੋ ਵ੍ਯਤਿਰੇਕੇਣ ਦੇਹਃ ਕ੍ਵ ਕਿਲ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੰਦਗੀ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਦृਸ਼੍ਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਾਸਮ੍ਭਵਨਮ੍ ऋਤੇ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਹੇਤੁਨਾ । ਮਨਃਪਿਸ਼ਾਚਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਤਿ ਕਲ੍ਪਸ਼ਤੈਰ੍ ਅਪਿ
ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੱਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ; ਮਨ ਦਾ ਭੂਤ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੁਗਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਚ੍ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮਨੋਵ੍ਯਾਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਨੇ । ਦृਸ਼੍ਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਾਸਮ੍ਭਵਾਤ੍ਮ ਪਰਮੌषਧਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਮਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਹੈ: ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੰਭਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਇਲਾਜ ਹੈ।
ਮਨੋ ਮੋਹਮ੍ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਾਯਤੇ ਮਨਃ । ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਤੁ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਬਧ੍ਯਤੇ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪੁਨਃ
ਮਨ ਭਟਕਾਵਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਮਰਦਾ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਫੁਰਤੀਤ੍ਥਂ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਮਨਨਮਨ੍ਥਰੇ । ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਏਵਾਮ੍ਬਰੇ ਸ੍ਫਾਰੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਪੁਰਂ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿੱਖਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸੀਦਂ ਜਗਤ੍ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸ੍ਫਾਰਂ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਚਾਸ੍ਤਿ ਚ । ਪੁष੍ਪਗੁਚ੍ਛ ਇਵਾਮੋਦਸ੍ ਤਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਵੇਤਰਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਉਥੇ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾ ਤਿਲਕਣੇ ਤੈਲਂ ਗੁਣੋ ਗੁਣਿਨਿ ਵਾ ਯਥਾ । ਯਥਾ ਧਰ੍ਮਿਣਿ ਵਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ ਤਥੇਦਂ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਣ ਆਪਣੇ ਧਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਅਧਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾਮ੍ਭਸਿ ਤਰਙ੍ਗੌਘ ਇਨ੍ਦੌ ਦ੍ਵੀਨ੍ਦੁਭ੍ਰਮੋ ਯਥਾ । ਮृਗਤृष੍ਣਾ ਯਥਾ ਤਾਪੇ ਸਂਸਾਰਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਕੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚੰਦਾਂ ਦਾ ਭ੍ਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।
ਰਸ਼੍ਮਿਜਾਲਂ ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯੇ ਯਥਾਲੋਕਸ਼੍ ਚ ਤੇਜਸਿ । ਯਥੌष੍ਣ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੌ ਵਾ ਮਨਸੀਦਂ ਤਥਾ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਕਿਰਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਯਥੈਵ ਤੁਹਿਨੇ ਯਥਾ ਨਭਸਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ । ਯਥਾ ਚਞ੍ਚਲਤਾ ਵਾਯੌ ਮਨਸੀਦਂ ਤਥਾ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਮਨੋ ਜਗਜ੍ ਜਗਦ੍ ਅਖਿਲਂ ਤਥਾ ਮਨਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਵਿਰਹਿਤਂ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਤਯੋਰ੍ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ ਮਨਸਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤਂ ਜਗਨ੍ ਨ ਤੁ ਜਗਤਿ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਮਨਃ
ਮਨ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਮਨ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਉਲਝਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਲਝੇ।
ਯਥਾਯਂ ਮਨਸਿ ਸ੍ਫਾਰ ਆਰਮ੍ਭਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਸ੍ਫੁਟਯਾ ਤਥਾ ਕਥਯ ਮੇ ऽਨਘ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਜਗਤ ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਾ।
ਯਥੈਨ੍ਦਵਾਨਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਜਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਵਪੁषਾਮ੍ ਅਪਿ । ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਜਾਤਦਾਰ੍ਢ੍ਯਾਨਿ ਮਨਸੀਦਂ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਲਵਣਸ੍ਯ ਯਥਾ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਾਕੁਲਾਕृਤੇਃ । ਚਣ੍ਡਾਲਤ੍ਵਮ੍ ਅਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਥੇਦਂ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਲੂਣ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪਾ ਲਈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਯ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਭੋਗਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਭੋਗੇਸ਼੍ਵਰਤ੍ਵਂ ਚ ਯਥਾ ਤਥੇਦਂ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਜਿਵੇਂ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ ਭृਗੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਭੋਗਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਕਥਂ ਭੋਗਾਧਿਨਾਥਤ੍ਵਂ ਸਂਸਾਰਿਤ੍ਵਂ ਬਭੂਵ ਚ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਕਿਵੇਂ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ?
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਮ ਪੁਰਾ ਵृਤ੍ਤਂ ਸਂਵਾਦਂ ਭृਗੁਕਾਲਯੋਃ । ਸਾਨੌ ਮਨ੍ਦਰਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਤਮਾਲਵਿਟਪਾਕੁਲੇ
ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣੋ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਦੋਂ ਭ੍ਰਿਗੂ ਅਤੇ ਕਾਲਯਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਘਣੀ ਛਾਂ ਸੀ।
ਪੁਰਾ ਮਨ੍ਦਰਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਸਾਨੌ ਕੁਸੁਮਸਙ੍ਕੁਲੇ । ਅਤਪ੍ਯਤ ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਭृਗੁਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਿਆ ਸੀ।
ਤਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਮ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਬਾਲਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ ਸਕਲਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਕਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭृਗੁਰ੍ ਵਰਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮਾਧਾਵ੍ ਏਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣੋ ਵਨੋਪਲਤਲਾਦ੍ ਇਵ
ਭ੍ਰਿਗੁ ਉਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਿਆ ਪਥਰ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਕੁਸੁਮਸ਼ਯ੍ਯਾਸੁ ਕਲਧੌਤਾਬ੍ਜਿਨੀषੁ ਚ । ਮਨ੍ਦਾਰਤਰੁਦੋਲਾਸੁ ਬਾਲੋ ऽਰਮਤ ਲੀਲਯਾ
ਸ਼ੁਕਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੱਟਾਂ 'ਤੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਫੈਦ ਕਮਲਾਂ 'ਤੇ, ਤੇ ਮੰਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਝੂਲਿਆਂ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯਾਦृਸ਼ੋਰ੍ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ऽਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਹਾਪਦਃ । ਤ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੁਰ੍ ਇਵ ਰੋਦੋऽਨ੍ਤਰ੍ ਅਵਰ੍ਤਤ ਤਦਾ ਕਿਲ
ਸ਼ੁਕਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਸੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਸਮਾਧਿਸ੍ਥੇ ਸ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪਿਤਰ੍ਯ੍ ਅਥ । ਅਵ੍ਯਗ੍ਰੋ ऽਭਵਦ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਜਿਤਾਰਿਰ੍ ਇਵ ਭੂਮਿਪਃ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਤੇ ਬੇਫਿਕਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਪ੍ਸਰਸਂ ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਨਭਸਃ ਪਥਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਮਧ੍ਯਲੁਲਿਤਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮ੍ ਇਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਉਥਲਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦਾਰਮਾਲ੍ਯਵਲਿਤਾਂ ਮਨ੍ਦਾਨਿਲਚਲਾਲਕਾਮ੍ । ਹਾਰਿਝਾਙ੍ਕਾਰਿਗਮਨਾਂ ਸੁਗਨ੍ਧਿਤਨਭੋऽਨਿਲਾਮ੍
ਉਹ ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਜੇਬਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੀ ਹਵਾ ਸੁਗੰਧਤ ਸੀ।
ਲਾਵਣ੍ਯਪਾਦਪਲਤਾਂ ਮਦਘੂਰ੍ਣਿਤਲੋਚਨਾਮ੍ । ਅਮृਤੀਕृਤਤਦ੍ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇਹੇਨ੍ਦੂਦਯਕਾਨ੍ਤਿਭਿਃ
ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮਦ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਕਾਨ੍ਤਾਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਭੂਦ੍ ਉਲ੍ਲਾਸਤਰਲਂ ਮਨਃ । ਦृष੍ਟੇ ਨਿਰ੍ਮਲਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੌ ਵਪੁਰ੍ ਅਮ੍ਬੁਨਿਧੇਰ੍ ਇਵ
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਚਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਮਨ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸਿਜੇषੁਸ਼ਤਾਹਤਮ੍ ਆਸ਼ਯੇ ਸ ਪਰਿਰੁਧ੍ਯ ਮਨਸ੍ ਤਦਨੂਸ਼ਨਾਃ । ਵਿਗਲਿਤੇਤਰਵृਤ੍ਤਿਤਯਾਤ੍ਮਨਾ ਸੁਰਵਧੂਮਯ ਏਵ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਪਿਆਰ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਵਾਰ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਹੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਏषਾ ਹਿ ਲਲਨਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸਹਸ੍ਰਨਯਨਾਲਯੇ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮ੍ ਆਲੋਲਸੁਰਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਇਹ ਮਹਿਲਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਸੁਰਗ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਨ।