ਸਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮ੍ ਅਸਦਾਭਾਸਮ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵ ਹ੍ਯ੍ ਅਤਦ੍ਦृਸ਼ਾਮ੍ । ਕੀਦृਸ਼ੀ ਬੀਜਤਾ ਤਤ੍ਰ ਬੀਜਾਭਾਵੇ ਕੁਤੋ ऽਙ੍ਕੁਰਃ
ਜੋ ਸੁਖਮ ਸਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਤ ਵਰਗਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਅਸਤ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਉੱਥੇ ਬੀਜ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਬੀਜ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਅੰਕੁਰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ?
ਗਗਨਾਙ੍ਗਾਦ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਪਰੇ ਪਦੇ । ਕਥਂ ਸਨ੍ਤਿ ਜਗਨ੍ਮੇਰੁਸਮੁਦ੍ਰਗਗਨਾਦਯਃ
ਉਸ ਪਰਮ ਪਦ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੁਨੀਆ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਨਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਯਤ੍ ਕਥਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਵਸ੍ਤੁਨਿ । ਅਸ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਹੋਣਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਿੱਸਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?
ਨਕਿਞ੍ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਥਮ੍ ਏਤਿ ਕੁਤੋ ऽਥ ਵਾ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਰੂਪਾਦ੍ ਘਟਾਕਾਸ਼ਾਜ੍ ਜਾਤੋ ऽਦ੍ਰਿਃ ਕ੍ਵ ਕੁਤਃ ਕਦਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿੱਥੋਂ, ਕਿਵੇਂ, ਕਦੋਂ? ਜਿਵੇਂ ਮਟਕੇ ਦੇ ਖਾਲੀ ਅੰਦਰੋਂ ਪਹਾੜ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਕਿੱਥੇ, ਕਿੱਥੋਂ, ਕਦੋਂ?
ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ੇ ਕਥਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਛਾਯਾਤਪੇ ਯਥਾ । ਕਥਮ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਤਮੋ ਭਾਨੌ ਕਥਮ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਹਿਮੇ ऽਨਲਃ
ਉਲਟ, ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਤੇ ਛਾਂ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ? ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਰਫ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਮੇਰੁਰ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਕਥਮ੍ ਅਣੌ ਕੁਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਨਾਕृਤੌ । ਤਦਤਦ੍ਰੂਪਯੋਰ੍ ਐਕ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਚ੍ਛਾਯਾਤਪਯੋਰ੍ ਇਵ
ਪਹਾੜ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਣੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਛਾਂ ਤੇ ਚਾਨਣ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਂਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਸਾਕਾਰੇ ਵਟਧਾਨਾਦਾਵ੍ ਅਙ੍ਕੁਰੋ ऽਸ੍ਤੀਤਿ ਯੁਕ੍ਤਿਮਤ੍ । ਅਨਾਕਾਰੇ ਮਹਾਕਾਰਂ ਜਗਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਤ੍ਯ੍ ਅਯੁਕ੍ਤਿਮਤ੍
ਜਿਸ ਵੱਟ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅੰਕੁਰ ਹੋਣਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਸਾਰ ਹੋਣਾ ਬੇਸਮਝੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰੇ ਯਚ੍ ਚ ਨਰਾਨ੍ਤਰੇ ਚ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਮ੍ । ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਤ੍ਤਦ੍ਵਿਧਬੁਦ੍ਧਿਬੋਧੇ ਨਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਦ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਚ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਨ ਜਾਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਮਨ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਕਾਰਣਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਂ ਵਕ੍ਤੀਤਿ ਯਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਵਿਮੂਢਬੋਧਃ । ਕੈਰ੍ ਨਾਮ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਉਦੇਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਵੈਃ ਕਾਰਣੌਘੈਸ੍ ਸਹਕਾਰਿਰੂਪੈਃ
ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਭਟਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਦੱਸੋ, ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ ਕਾਰਣਕਾਰ੍ਯਭਾਵਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਦੂਰਤਰੇ ਵ੍ਯੁਦਸ੍ਯ । ਯਦ੍ ਏਵ ਤਤ੍ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ ਤਦ੍ ਏਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵੇਹਿ
ਮੰਦੇ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਕਾਰਨ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ; ਜੋ ਕੁਝ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਜਗਤ ਜੋ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲਵੋ।
ਜਗਦਾਦ੍ਯਙ੍ਕੁਰਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤਦ੍ ਅਸੌ ਤਦਾ । ਕੈਰ੍ ਇਵੋਦੇਤਿ ਕਥਯ ਕਾਰਣੈਸ੍ ਸਹਕਾਰਿਭਿਃ
ਜੇ ਜਗਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਕੁਰ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੈ; ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸਹਕਾਰਿਕਾਰਣਾਨਾਮ੍ ਅਭਾਵੇ ਵਾਙ੍ਕੁਰੋਦ੍ਗਤਿਃ । ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਕਨ੍ਯਾ ਚ ਦृष੍ਟੇਹ ਨ ਕਦਾਚਨ ਕੇਨਚਿਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਅੰਕੁਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉਗਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬਾਂਝ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਧੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ।
ਸਹਕਾਰਿਕਾਰਣਾਨਾਮ੍ ਅਭਾਵੇ ਯਚ੍ ਚ ਵੋਦਿਤਮ੍ । ਮੂਲਕਾਰਣਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਥਾ
ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਾਦੌ ਸਰ੍ਗਰੂਪੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਅਨਾਕਾਰਂ ਕ੍ਵ ਜਨ੍ਯਜਨਕਕ੍ਰਮਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਰਨ-ਫਲ ਦੀ ਲੜੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਅਥ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਯੋ ऽਨ੍ਯੇ ਵਾ ਕੁਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਤੇ । ਸਹਕਾਰਿਕਾਰਣਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਪੂਰ੍ਵੈਵਾਤ੍ਰ ਦੂषਣਾ
ਜੇ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਖਾਮੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰੇ ਜਗਚ੍ ਛਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਤਤ੍ ਸਹਕਾਰਣੈਃ । ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਸਰਤੀਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਿਰ੍ ਬਾਲਸ੍ਯ ਨ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਸਰਵੋਤਮ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਸਹਾਇਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ, ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਰਾਮ ਜਗਨ੍ ਨਾਸੀਨ੍ ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਚੇਤਨਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਏਵਾਚ੍ਛਂ ਕਚਤੀਤ੍ਥਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਨਾ ਕਦੇ ਸੀ, ਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਪਰਛਾਂਵਾਂ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਭਾਵ ਏਵਾਸ੍ਯ ਜਗਤੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਦਾ । ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਦਮ੍ ਅਖਿਲਮ੍ ਇਤਿ ਸਦ੍ ਰਾਮ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੈਰ-ਹੋਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਧ੍ਵਂਸਨਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਭਾਵੈਰ੍ ਯਦ੍ ਉਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਅਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਏਵ ਤਚ੍ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਦ੍ ਯਤਃ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗੈਰ-ਹੋਣੀ ਨਾਲ ਠੰਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਅਸਲ ਵਿਚ ਠੰਢੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਥੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਭਾਵਮ੍ ਏਵਾਤੋ ਜਗਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵੇਤਰਾ ਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਨਰ੍ਥਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦੇ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਹੀ ਸਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਬੋਧੋ ऽਯਂ ਜਗਦਾਦੀਤਿ ਯਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਯਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਇਦਂ ਰੂਪਾਲੋਕਚਿਤ੍ਤਕਲਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਚਿੱਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹੀ 'ਮੈਂ' ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਰੂਪ, ਚਾਨਣ, ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ।
ਇਦਮ੍ ਅਰ੍ਕਾਦਿ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਦਿ ਤਥੇਦਂ ਵਤ੍ਸਰਾਦਿ ਚ । ਅਯਂ ਕਲ੍ਪਃ ਕ੍ਸ਼ਣਸ਼੍ ਚਾਯਮ੍ ਇਮੇ ਮਰਣਜਨ੍ਮਨੀ
ਇਹੀ ਸੂਰਜ ਆਦਿ, ਇਹੀ ਧਰਤੀ ਆਦਿ, ਇਹੀ ਸਾਲ ਆਦਿ; ਇਹੀ ਯੁਗ, ਇਹੀ ਪਲ; ਇਹੀ ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ ਹਨ।
ਅਯਂ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਸਂਰਮ੍ਭੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤ ਏष ਸਃ । ਅਯਂ ਸ ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭੋ ਭਾਵਾਭਾਵਕ੍ਰਮਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸੌ
ਇਹੀ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਹਲਚਲ ਹੈ; ਇਹੀ ਵੱਡੇ ਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ; ਇਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਭਾਵ ਤੇ ਅਭਾਵ ਦਾ ਲੜੀ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼ਾਣੀਮਾਨਿ ਕਲ੍ਪਾਨਾਮ੍ ਇਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕੋਟਯਃ । ਇਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਨਿਚਯਾ ਇਮਾ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਿਸ਼ਕ੍ਤਯਃ
ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਯੁਗ ਹਨ, ਇਹ ਬੇਅੰਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਹਨ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।
ਏਤੇ ਚੇਮੇ ਪਰਿਣਤਾ ਇਮੇ ਭੂਯ ਉਪਾਗਤਾਃ । ਇਮਾਨਿ ਧਿष੍ਣ੍ਯਜਾਲਾਨਿ ਦੇਸ਼ਕਾਲਕਲਾ ਇਮਾਃ
ਇਹ ਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਵਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਹਨ, ਇਹ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਹਨ।
ਮਹਾਚਿਤ੍ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਨਾਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਕਮ੍ । ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਕਚਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਕਾਸ਼, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ, ਅਨੰਤ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮੌਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਣੁਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ਭਾਸ ਏਤਾ ਮਹਾਚਿਤੇਃ । ਸ੍ਵਭਾਵਭੂਤਾ ਏਵਾਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਿਤਾ ਨਾਯਾਨ੍ਤਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨੋ
ਇਹ ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ; ਇਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਨਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਜਾਂਦੀਆਂ।
ਸ੍ਵਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਮਤ੍ਕਾਰੋ ਯਸ੍ ਸਮੁਦ੍ਗੀਰ੍ਯਤੇ ਚਿਤਾ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਗਭਾਨਂ ਭਾਤੀਦਂ ਭਾਰੂਪਂ ਨ ਚ ਭਿਤ੍ਤਿਮਤ੍
ਜੋ ਅਚੰਭਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਰੂਪ ਤਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ।
ਨੋਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਾਯਾਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਮਹਾਸ਼ਿਲਾਨ੍ਤਰ੍ਲੇਖਾਨਾਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ ਇਵਾਚਲਾਃ
ਇਹ ਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੱਡੀ ਚਟਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਕੀਰਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹਨ।
ਇਮੇ ਸਰ੍ਗਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਨਿਰ੍ਮਲੇ । ਨਭਸੀਵ ਨਭੋਭਾਗਾ ਨਿਰਾਕਾਰਾ ਨਿਰਾਕृਤੌ
ਇਹ ਸਿਰਜਣਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਰਮਲ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ—ਰੂਪ ਰਹਿਤ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਵਿੱਚ।