ਮਹਤਾਮ੍ ਅਪਿ ਨੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਕਾਲਃ ਕਵਲਿਤਾਨਨ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਤਾਂ ਗਤਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਾਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ। ਸਮਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਤਹੀਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਸੀ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੁਗਵਤ੍ਸਰਕਲ੍ਪਾਖ੍ਯੈਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕਟਤਾਂ ਗਤਃ । ਰੂਪੈਰ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਯੁਗ, ਸਾਲ ਤੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੁਝ ਹਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯੇ ਰਮ੍ਯਾ ਯੇ ਸ਼ੁਭਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਸੁਮੇਰੁਗੁਰਵੋ ऽਪਿ ਯੇ । ਕਾਲੇਨ ਵਿਨਿਗੀਰ੍ਣਾਸ੍ ਤੇ ਕਰਭੇਣੇਵ ਪਨ੍ਨਗਾਃ
ਜੋ ਮਨੋਹਰ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਸਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਗਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਦਯਃ ਕਠਿਨਃ ਕ੍ਰੂਰਃ ਕਰ੍ਕਸ਼ਃ ਕृਪਣੋ ऽਧਮਃ । ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਯਦ੍ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਕਾਲੋ ਨਿਗਿਰਤ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍
ਇਹ ਸਮਾਂ ਬੇਦਰਦੀ, ਸਖ਼ਤ, ਕਠੋਰ, ਰੁੱਖਾ, ਦਇਆਹੀਣ ਤੇ ਨੀਚ ਹੈ—ਅਜੇ ਵੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਹ ਨਿਗਲਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਕਾਲਃ ਕਵਲਨੈਕਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਗਿਰੀਨ੍ ਅਪਿ । ਅਨਨ੍ਤੈਰ੍ ਅਪਿ ਭੋਗੌਘੈਰ੍ ਨਾਯਂ ਤृਪ੍ਤੋ ਮਹਾਸ਼ਨਃ
ਸਮਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਇਕੋ ਹੀ ਮਨੋਰਥ ਨਿਗਲਣਾ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੇਅੰਤ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਭੁੱਖਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਰਤ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਚ । ਕਾਲਸ੍ ਸਂਸਾਰਨृਤ੍ਯੇ ਹਿ ਨਾਨਾਰੂਪੈਰ੍ ਯਥਾ ਨਟਃ
ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਚ ਵਿਚ, ਸਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਅਦਾਕਾਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ੍ਥੋ ਭੂਤਬੀਜਾਨ੍ਯ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍ । ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਤਯਾ ਚਞ੍ਚ੍ਵਾ ਦਾਡਿਮਾਨਿ ਯਥਾ ਸ਼ੁਕਃ
ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਝੂਠੀ ਚੁੰਚ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੋਤਾ ਅਨਾਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਚੀਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਵਿषਾਣਾਗ੍ਰਵਿਲੂਨਜਨਪਲ੍ਲਵਃ । ਸ੍ਫੂਰ੍ਜਤਿ ਸ੍ਫੀਤਜਨਤਾਜੀਵਰਾਜੀਵਿਨੀਗਜਃ
ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਕਲੀ ਤੋੜ ਕੇ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਰਿਞ੍ਚਮਜ੍ਜਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਬृਹਦ੍ਬਿਲ੍ਵਫਲਦ੍ਰੁਮਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਨਨਮ੍ ਆਭੋਗਿ ਪਰਮ੍ ਆਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਫਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ, ਉੱਚੀ ਨਾਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਾਮਿਨੀਭ੍ਰਮਰੀਪੂਰ੍ਣਾ ਰਚਯਨ੍ ਦਿਨਮਞ੍ਜਰੀਃ । ਵਰ੍षਕਲ੍ਪਕਲਾਵਲ੍ਲੀਰ੍ ਨ ਕਦਾਚਨ ਖਿਦ੍ਯਤੇ
ਰਾਤ ਦੇ ਭੌਂਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਰੁਤਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਨਾਵਭਗ੍ਨੋ ऽਪਿ ਦਗ੍ਧੋ ऽਪਿ ਹਿ ਨ ਦਹ੍ਯਤੇ । ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਤਿਦृਸ਼੍ਯੋ ऽਪਿ ਧੂਰ੍ਤਚੂਡਾਮਣਿਰ੍ ਮੁਨੇ
ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਾੜਿਆ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਸੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਦਿਸਦਾ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਚਲਾਕਾਂ ਦਾ ਸਿਰਤੋਪ ਹੈ।
ਏਕੇਨੈਵ ਨਿਮੇषੇਣ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਉਤ੍ਥਾਪਯਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਯਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਵਦ੍ ਆਤਤਃ
ਇੱਕ ਪਲਕ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਦੀ ਰਾਜੀ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਵਿਲਾਸਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯਾ ਚੇष੍ਟਯਾ ਕष੍ਟਪੁष੍ਟਯਾ । ਦਰ੍ਵ੍ਯੇਵ ਸੂਪਕृਤ੍ ਸੂਪਂ ਜਨਮ੍ ਆਵਰ੍ਤਯਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਕਠਿਨ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ, ਕਠੋਰ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਸੋਈਆ ਚਮਚ ਨਾਲ ਸੂਪ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਣਂ ਪਾਂਸੁਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਸੁਮੇਰੁਂ ਪਰ੍ਣਮ੍ ਅਰ੍ਣਵਮ੍ । ਆਤ੍ਮਸ੍ਫਾਰਤਯਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਸਾਤ੍ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਉਦ੍ਯਤਃ
ਘਾਹ, ਮਿੱਟੀ, ਮਹਾਂ ਇੰਦਰ, ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ, ਪੱਤਾ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ — ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਧਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੌਰ੍ਯਮ੍ ਅਤ੍ਰੈਵ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਲੁਬ੍ਧਤਾਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਮ੍ ਅਤ੍ਰੈਵ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਤ੍ਰੈਵ ਚਾਪਲਮ੍
ਇਥੇ ਹੀ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਪੂਰੀ ਹੈ, ਲਾਲਚ ਇਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਇਥੇ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਚੰਚਲਪਨ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਰਯਂਲ੍ ਲੀਲਯਾਰ੍ਕੇਨ੍ਦੂ ਕ੍ਰੀਡਤੀਹ ਨਭਸ੍ਤਲੇ । ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਵੀਟਾਯੁਗਲੋ ਨਿਜੇ ਬਾਲ ਇਵਾਙ੍ਗਨੇ
ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਇਥੇ ਆਪਣੀ ਅੰਗਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਖਿਲੌਨੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਸ੍ਥਿਮਾਲਾਭਿਰ੍ ਆਪਾਦਵਲਿਤਾਕृਤਿਃ । ਵਿਲਸਤ੍ਯ੍ ਏष ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਕਾਲਃ ਕਲ੍ਪਿਤਕਲ੍ਪਨਃ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਪਟੀ ਹੋਈ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਕਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦਾ ਰਚੀਤਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯੋਡ੍ਡਾਮਰਨृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ऽਙ੍ਗਵਿਨਿਰ੍ਗਤੈਃ । ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬਰੇ ਮੇਰੁਰ੍ ਭੂਰ੍ਜਤ੍ਵਗ੍ ਇਵ ਵਾਯੁਭਿਃ
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਨਾਚ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਹਿਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਰੁਦ੍ਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏष ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਥ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਸ਼੍ ਚਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਇਹ ਰੂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮਹਿੰਦਰ, ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਾ; ਇਹ ਸ਼ੁਕਰ ਵੀ ਹੈ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਵੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਧਤ੍ਤੇ ऽਜਸ੍ਰੋਤ੍ਥਿਤਧ੍ਵਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਅਮਿਤਭਾਸੁਰਾਨ੍ । ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਯਾਨ੍ ਵੀਚੀਨ੍ ਅਬ੍ਧਿਰ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਇਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਅਣਗਿਣਤ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈਆਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਰ ਅਟੁੱਟ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਭਿਧਾਨੇਭ੍ਯੋ ਵृਕ੍ਸ਼ੇਭ੍ਯਃ ਪਰਿਸ਼ਾਤਯਨ੍ । ਦੇਵਾਸੁਰਗਣਾਨ੍ ਪਕ੍ਵਾਨ੍ ਫਲਭਾਰਾਨ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਵੱਡੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ—ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ—ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਝਾੜਦਾ ਹੈ।
ਆਲੋਲਭੂਤਮषਕਘੁਙ੍ਘੁਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਪਾਤਿਨਾਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੋਡੁਮ੍ਬਰੌਘਾਨਾਂ ਬृਹਤ੍ਪਾਦਪਤਾਂ ਗਤਃ
ਇਹ ਵੱਡੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਮਢੀ ਮਢੀ ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਕੁਮੁਦ੍ਵਤ੍ਯਾ ਚਿਜ੍ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਪਰਿਫੁਲ੍ਲਯਾ । ਵਪੁਰ੍ ਵਿਨੋਦਯਤ੍ਯ੍ ਏਕਃ ਕ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯਤਮਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਸਿਰਫ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀ ਹੋਈ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ।
ਅਨਨ੍ਤਾਪਾਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਬਦ੍ਧਪੀਠਂ ਨਿਜਂ ਵਪੁਃ । ਮਹਾਸ਼ੈਲਵਦ੍ ਉਤ੍ਤੁਙ੍ਗਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਆਪਣਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ ਛ੍ਯਾਮਾਤਮਸ਼੍ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕਾਨ੍ਤਿਯੁਤਂ ਤਤਮ੍ । ਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਰਿਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਭਾਵਯਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਕਦੇ ਉਹ ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ। ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਲੀਨਾਸਙ੍ਖ੍ਯਸਂਸਾਰਸਾਰਯਾ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸਤ੍ਤਯਾ । ਗੁਰ੍ਵੀਵ ਭਾਰਘਨਯਾ ਨਿਬਦ੍ਧਪਦਤਾਂ ਗਤਃ
ਅਣਗਣ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਭਾਰ ਵਾਂਗ ਟਿਕ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਖਿਦ੍ਯਤੇ ਨ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਨਾਯਾਤਿ ਨ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਮਹਾਕਲ੍ਪਸ਼ਤੈਰ੍ ਅਪਿ
ਉਹ ਨਾ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਮਰਦਾ; ਨਾ ਆਉਂਦਾ, ਨਾ ਜਾਂਦਾ; ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ, ਨਾ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਚਾਹੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵੱਡੇ ਯੁਗ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਣ।
ਕੇਵਲਂ ਜਗਦਾਰਮ੍ਭਲੀਲਯਾ ਘਨਹੇਲਯਾ । ਯਾਪਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਨਹਙ੍ਕਾਰਮ੍ ਆਗਤਮ੍
ਸਿਰਫ ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ।
ਯਾਮਿਨੀਪਙ੍ਕਕਲਿਲਾਂ ਦਿਨਕੋਕਨਦਾਵਲੀਮ੍ । ਕ੍ਰਿਯਾਭ੍ਰਮਰਿਕਾਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸਰਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਆਰੋਪਯਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਰਾਤ ਦੀ ਕਾਲੀ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਕਰਮ ਦੀ ਭੌਂਰ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਭੀषਣਃ ਕृष੍ਣਾਂ ਰਜਨੀਂ ਜੀਰ੍ਣਮਾਰ੍ਜਨੀਮ੍ । ਆਲੋਕਕਨਕਕ੍ਸ਼ੋਦਮ੍ ਆਹਰਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਤੋ ऽਵਨਿਮ੍
ਭਿਆਨਕ ਕਾਲੀ ਰਾਤ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਸਫਾਈ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਾਨਣ ਦਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚੂਰਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।