ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਦੇਹੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪੁਮਾਨ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ ਤਿष੍ਠ ਨਿਰਾਸ਼ਙ੍ਕਂ ਦੇਹਵृਤ੍ਤਿਮ੍ ਉਪਾਗਤਃ
ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਰਹੋ।
ਭਵਿष੍ਯਦ੍ਗ੍ਰਾਮਕਗ੍ਰਾਮ੍ਯਕਾਰ੍ਯੇ ਤਿष੍ਠਸਿ ਨੋ ਯਥਾ । ਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿषੁ ਮਾ ਤਿष੍ਠ ਤਥਾ ਤਥ੍ਯਾਤ੍ਮਤਾਂ ਗਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਟਿਕ।
ਯਥਾ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਨਰੋ ਯਥਾ ਕਾष੍ਠਂ ਯਥੋਪਲਃ । ਤਥੈਵ ਪਸ਼੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਚਿਤ੍ਤੈਵ ਯਥਾਤ੍ਮਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਆਦਮੀ, ਜਾਂ ਲੱਕੜ, ਜਾਂ ਪੱਥਰ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਬੇਹਿਸੀ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖ।
ਯਥਾ ਦृषਦਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਯਥਾਮ੍ਭਸ੍ਯ੍ ਅਨਲਸ੍ ਤਥਾ । ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ ਤਤ੍ ਕੁਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਮਨ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਸਕਦਾ?
ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਨ ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤੇਨ ਯਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਕृਤਂ ਭਵਤਿ ਤਨ੍ ਨੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਾਤਿਗੋ ਭਵ
ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਮਝੋ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਨਾਤ੍ਮਭੂਤਸ੍ਯ ਚੇਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯਾਨੁਵਰ੍ਤਸੇ । ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਵਾਸਿਨਃ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਸ੍ਯਾਨੁਵਰ੍ਤਸੇ
ਜੇ ਤੂੰ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ?
ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਰਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਪੁਕ੍ਕਸਮ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਮ੍ ਆਸ੍ਸ੍ਵ ਨਿਰਾਸ਼ਙ੍ਕਂ ਪਙ੍ਕੇਨੇਵ ਕृਤੋ ਜਡਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਕੜ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮੇ ਭੂਤਂ ਮृਤਮ੍ ਏਵਾਦ੍ਯ ਵੇਤਿ ਚ । ਭਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯਵਾਨ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਲਾਪੁਰੁषਨਿਸ਼੍ਚਲਃ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਨ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ; ਇਹ ਅੱਜ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਸਚੇ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਦੇ ਬੁੱਤ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾ।
ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾਯਾਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਿਹੀਨੋ ऽਸਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਤਤ੍ ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ ਅਨਰ੍ਥੇਨ ਤਦਰ੍ਥੇਨ ਕਦਰ੍ਥ੍ਯਸੇ
ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਬੇਮਤਲਬ ਜਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਅਸਤਾ ਚਿਤ੍ਤਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਯੇ ऽਥਵਾਤਿਵਸ਼ੀਕृਤਾਃ । ਤੇषਾਂ ਪੇਲਵਬੁਦ੍ਧੀਨਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ ਅਸ਼ਨਿਰ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਾ
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਝੂਠੇ ਜੂਏ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਚੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਸੌਂਹ ਉਠਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੂਰੇ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯੋ ऽਸਿ ਸੋ ऽਸਿ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ । ਭਵ ਭਾਵਨਯਾ ਮੁਕ੍ਤੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਮਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਰਹਿ; ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾ। ਭਾਵਨਾ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾ।
ਅਸਤੋ ਯੇ ऽਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਚੇਤਸੋ ऽਸਤ੍ਤ੍ਵਰੂਪਿਣਃ । ਵ੍ਯੋਮਕਾਨਨਕਰ੍ਮੈਕਨੀਤਕਾਲਾਨ੍ ਧਿਗ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਤਾਨ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਝੂਠ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਖੋਖਲਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਵੇ।
ਵ੍ਯਪਗਲਿਤਮਨਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਭਵ ਭਵਪਾਰਮ੍ ਉਪਾਗਤਾਮਲਾਤ੍ਮਾ । ਸੁਚਿਰਮ੍ ਅਪਿ ਵਿਚਾਰਿਤਂ ਨ ਲਬ੍ਧਮਲਮ੍ ਅਲਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਮਾਨਸਾਤ੍ਮ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍
ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਾ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਬਣ। ਜਦ ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਲੰਮੀ ਖੋਜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਮਨ-ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੈਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਅਭਿਸ਼ੋਚਤਿ । ਕੇਵਲਂ ਵਿਗਤਾਸ਼ਙ੍ਕਸ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਅਨੁਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਜੋ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਾਪਿ ਰਾਘਵ ਜ੍ਞਾਤਂ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਖਿਲਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਮਨ੍ਯੇ ਤੇ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਵਾਸਨਾਸ੍ ਤਨੁਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਰੀਰਾਤੀਤਵृਤ੍ਤਿਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥੋ ऽਥਵਾ ਭਵ । ਮਾ ਗਾਸ਼੍ ਸ਼ੋਕਂ ਚ ਹਰ੍षਂ ਚ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਵਿਗਤਾਮਯਃ
ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹਿ, ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ; ਪਰ ਤੂੰ ਨਾ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡਿੱਗ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ। ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇ ਸਰ੍ਵਗੇ ਸਤਤੋਦਿਤੇ । ਕੁਤੋ ਦੁਃਖਸੁਖੇ ਰਾਮ ਕੁਤੋ ਮਰਣਜਨ੍ਮਨੀ
ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਸਾਫ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਰਾਮਾ, ਤਾਂ ਦੁਖ ਤੇ ਸੁਖ, ਜਾਂ ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਅਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਪਿ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਬਨ੍ਧੁਦੁਃਖਾਨਿ ਸ਼ੋਚਸਿ । ਅਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ਕ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਫਿਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ? ਜਦੋਂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕੇਵਲਂ ਦੇਹਪਰਮਾਣੁਚਯਃ ਪਰਮ੍ । ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਨ੍ਯਤਾਪਤ੍ਤੇਰ੍ ਨਾਤ੍ਮੋਦੇਤਿ ਨ ਲੀਯਤੇ
ਜੋ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਹੀ ਜੋੜ ਹੈ; ਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਨਾ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਲੁਕਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਨਾਸ਼ੋ ऽਪਿ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਾਮੀਤਿ ਸ਼ੋਚਸਿ । ਅਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਿਨਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਕ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਤੂੰ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈਂ, ਫਿਰ 'ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ' ਕਹਿ ਕੇ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਸਵਾਲ ਹੈ?
ਘਟੇ ਕਪਾਲਤਾਂ ਯਾਤੇ ਘਟਾਕਾਸ਼ੋ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਯਥਾ ਤਥਾ ਸ਼ਰੀਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨष੍ਟੇ ਤ੍ਵਂ ਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਘੜਾ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਤੇ ਘੜੇ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਹਵਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਮृਗਤृष੍ਣਾਤਰਙ੍ਗਿਣ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯਾਂ ਨਾਤਪੋ ਯਥਾ । ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ਤਥਾ ਦੇਹੇ ਨष੍ਟੇ ਨਾਤ੍ਮਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵਾਞ੍ਛੈਵੋਦੇਤਿ ਤੇ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਰਰ੍ਥਿਕਾ । ਅਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤਤ੍ ਕਿਂ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਆਤ੍ਮਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤੁ
ਇਹ ਇੱਛਾ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਉਂ ਉਠਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਅੰਦਰਲੀ ਭੁਲਾਵਾ ਬੇਕਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ?
ਸ਼੍ਰਵ੍ਯਂ ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਂ ਤਥਾ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਰਮ੍ਯਂ ਘ੍ਰੇਯਂ ਚ ਰਾਘਵ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਜਗਤਿ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਰਾਘਵ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁੰਘਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਾਵ੍ ਇਮਾਸ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਖਿਲਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਸ਼ਕ੍ਤਯੋ ਵਿਤਤੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਇਵ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਃ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਖਾਲੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਿਤ੍ਤਾਦ੍ ਰਾਘਵ ਰੂਢੇਯਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਲਲਨੋਦਰੇ । ਤ੍ਰਿਵਿਧੇਨ ਕ੍ਰਮੇਣੇਹ ਜਨਤਾ ਜਨਿਤਭ੍ਰਮਾ
ਰਾਘਵ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
ਮਨਃਪ੍ਰਸ਼ਮਨੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਵਾਸਨਾਕ੍ਸ਼ਯਨਾਮਨਿ । ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਭਿਧਾਨੇ ਚ ਮਾਯੇਯਂ ਪ੍ਰਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਮਿਟਣ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਖਤਮ ਹੋਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਇਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰੋਗ੍ਰਾਰਘਟ੍ਟੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਾ ਦृਢਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਵਾਹਿਨੀ । ਰਜ੍ਜੁਸ੍ ਤਾਂ ਵਾਸਨਾਮ੍ ਏਤਾਂ ਛਿਨ੍ਦ੍ਧਿ ਰਾਘਵ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਸੀ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸਨਾ ਹੈ। ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਇਸ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਕੱਟ।
ਅਪਰਿਜ੍ਞਾਯਮਾਨੈषਾ ਮਹਾਮੋਹਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਖ੍ਯਸੁਖਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗਾਮਿਨੀ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਪਛਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਭ੍ਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਨੰਤ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਗਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਮ੍ ਇਹ ਲੀਲਯਾ । ਪੁਨਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਿਲੀਯਤੇ
ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁਖ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।