ਨ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਤਾ ਕਾਚਿਨ੍ ਨ ਚ ਸਰ੍ਗਾਦਿਤਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਨ ਮੇਰੁਤਾ ਨਾਮ੍ਬਰਤਾ ਨ ਮਨਸ੍ਤਾ ਨ ਦੇਹਤਾ
ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੇ ਰਚਨਾ ਵਾਲੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ। ਨਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਲੀ, ਨਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਲੀ, ਨਾ ਮਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਕਿਤੇ ਹੈ।
ਨ ਮਹਾਭੂਤਤਾ ਕਾਚਿਨ੍ ਨ ਚ ਕਾਰਣਤਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਨ ਚਰ੍ਤੁਕਾਲਕਲਨਾ ਨ ਭਾਵਾਭਾਵਵਸ੍ਤੁਤਾ
ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਕਿਤੇ ਹੈ। ਨਾ ਹੀ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਕਿਤੇ ਹੈ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤਾਹਨ੍ਤਾਤ੍ਮਤਾ ਤਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾਸਤ੍ਤਾ ਨ ਕਾਸ਼੍ਚਨ । ਨ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭੇਦਕਲਨਾ ਨ ਭਾਵਾਭਾਵਰਞ੍ਜਨਾ
ਕਿਤੇ ਵੀ 'ਤੂੰ', 'ਮੈਂ', 'ਆਪ', 'ਉਹ', ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਨਿਰਾਲਮ੍ਭਂ ਜ੍ਞਮ੍ ਅਚ੍ਛਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਅਨਾਮਯਮ੍ ਅਨਾਭਾਸਮ੍ ਅਨਾਮਕਮ੍ ਅਕਾਰਣਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਸਾਫ, ਸਦਾ ਕਾਇਮ, ਮੰਗਲਮਈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਨ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਚ । ਮਨੋਵਚੋਭਿਰ੍ ਅਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਸੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਅੰਤ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਅਖਾਲੀ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਵਬੁਦ੍ਧਂ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾਧੁਨਾ । ਤਥਾਪਿ ਭੂਯਃ ਕਥਯ ਸਰ੍ਗਃ ਕਿਮ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਵੇਂ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ?
ਪਰੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪਰਂ ਨਾਮ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਦਨ੍ਤਯਾ । ਨੇਹ ਸਰ੍ਗੋ ਨ ਸਰ੍ਗਾਖ੍ਯਾ ਕਾਚਨਾਸ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਉੱਚੀ ਅਮਨਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਉਹ 'ਇਹ' ਤੇ 'ਉਹ' ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਵ ਹੈ।
ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਮ੍ਭਸੀਵਾਮ੍ਬੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਪਰਮੇ ਪਦੇ । ਜਲਂ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦੀਵ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਤਰਲਤਾ ਕਰਕੇ ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੀਵ ਕਚਤਿ ਨ ਕਚਚ੍ ਚੈਵ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍ । ਭਾਸਤੇ ਕਚਨਂ ਭਾਸਾਂ ਪਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਕਚਨਂ ਵਿਦੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਨਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ-ਚਮਕਦੀ। ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ-ਚਮਕਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਬ੍ਧੇਰ੍ ਉਦਰੇ ਪਯਃ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਪਰੇ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਦਂ ਨਾਨੇਵ ਤਤ੍ਪਰਮ੍
ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਣੀ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਓਹੀ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਹੈ।
ਈषਦ੍ਵਿਦਨ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਤਾਮ੍ ਇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਬੁਧ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਗ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸ਼ਮਾਚ੍ ਛਾਮ੍ਯਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਹਿਲਚਲ ਨਾਲ, ਚੇਤਨਾ ਆਪ ਹੀ ਹੋਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਰਚਨਾ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਦਾ ਲਈ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਸ੍ ਤੁ ਪਰਮਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਞ੍ਜ੍ਞੇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਨ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਾਯਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਮ੍ਬਰਸ੍ਯ ਯਥਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਂ ਹੀ ਹੈ—ਇਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਗੱਲ ਹੈ; ਇਹ ਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਨਾ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ, ਬਿਲਕੁਲ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਅੰਦਰ ਅਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਗਸਮਾਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਅਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਗਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਃ । ਪਰੇ ਪਰਮਂ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਹੇਮ੍ਨੀਵ ਕਟਕਭ੍ਰਮਃ
ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤਿ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਭ੍ਰਾਂਤੀ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਚੂੜੀ ਦੇ ਭਰਮ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਗੋ ऽਸਰ੍ਗਤ੍ਵਮ੍ ਏਤਿ ਵਿਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ਮੋਦਯੇ । ਅਸਤ੍ ਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਤਸ੍ ਸਂਵੇਦਨੋਦਯੇ
ਜਦੋਂ ਮਲਕੀਅਤ ਦਾ ਭਾਵ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਆਪ ਹੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਅਸਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਵੇਦਨਮ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵਸਰ੍ਗਸਮ੍ਭਵਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ । ਅਸਂਵੇਦਨਮ੍ ਆਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨ ਤਜ੍ ਜਡਮ੍
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਭਾਵ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਭਰਮ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁੱਕੂਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੂੜਤਾ ਨਹੀਂ।
ਨਾਨੇਨ ਸਰ੍ਗੋ ਨਾਨਾਯਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯੈਕਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਕਃ । ਪੁਸ੍ਤਕਰ੍ਮਕृਤਾ ਸੇਨਾ ਮृਣ੍ਮਯੀ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਾਂ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੇਕ ਹੈ, ਨਾ ਇਹ ਅਨੇਕਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗਿਆਈ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਫੌਜ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵਲੋਂ ਇਕੋ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਦਂ ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਅਨਾਰਮ੍ਭਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਵੋਦਯਮ੍ । ਪੂਰ੍ਣੇ ਪੂਰ੍ਣਂ ਪਰਾਪੂਰੈਃ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ, ਅਨੰਤ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਪੂਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪੂਰਨਤਾ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਅਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਗਸ੍ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨਭੋ ਨਭਸਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਿਵੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮੰਗਲ ਮੰਗਲ ਵਿੱਚ।
ਮਕੁਰਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਸ੍ਥੇ ਨਗਰੇ ਨਗਰਂ ਜਨੇ । ਯਥਾ ਦੂਰਮ੍ ਅਦੂਰਂ ਚ ਤਥੇਸ਼ੇ ਤਦਤਤ੍ਕ੍ਰਮਃ
ਜਿਵੇਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਨਗਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਨੇੜਤਾ ਤੇ ਦੂਰਤਾ, ਇਹ ਤੇ ਉਹ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤਂ ਸਦਾ । ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਤ੍ ਸਦਾਭਾਸਮ੍ ਅਵਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੱਚਾ ਵੀ ਲੱਗੇ, ਤਦ ਵੀ ਇਹ ਸਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵਾ ਹੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਛਲਾਵਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠਾ ਹੀ ਹੈ।
ਆਦਰ੍ਸ਼ਨਗਰਾਕਾਰੇ ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਬੁਭਾਸ੍ਵਰੇ । ਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਵਿਭ੍ਰਮਾਭਾਸੇ ਸਰ੍ਗੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੇਵ ਸਤ੍ਯਤਾ
ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਦੀ ਪਰਛਾਈ, ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਜਾਂ ਦੋ ਚੰਦ ਦੇ ਭਰਮ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਮਾਯਾਚੂਰ੍ਣਪਰਿਕ੍ਸ਼ੇਪਾਦ੍ ਯਥਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਪੁਰਭ੍ਰਮਃ । ਤਥਾ ਸਂਵਿਦਿ ਸਂਸਾਰਸ੍ ਸਾਰੋ ऽਸਾਰਸ਼੍ ਚ ਭਾਸਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਜਾਦੂ ਦੀ ਚੂਰਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਭਰਮ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਸਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਵਦ੍ ਵਿਚਾਰਦਹਨੇਨ ਸਮੂਲਦਾਹਂ ਦਗ੍ਧਾ ਨ ਜਰ੍ਜਰਲਤੇਵ ਬਲਾਦ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾ । ਸ਼ਾਖਾਪ੍ਰਤਾਨਗਹਨਾ ਗਹਨਾਨਿ ਤਾਵਨ੍ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਸੁਖਦੁਃਖਵਨਾਨਿ ਸੂਤੇ
ਜਦ ਤਕ ਅਗਿਆਨਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਘਣੀ ਹਨ, ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਜੰਗਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹੇਮੋਰ੍ਮਿਕਾਦਿਵਨ੍ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਚਿਤਾਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਯੋਨ੍ਮੁਖਮ੍ । ਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਾਸ਼੍ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍
ਰਾਘਵ, ਸੁਣ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨਤਾ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਝੂਠੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਿਵੇਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲਵਣੋ ऽਸੌ ਮਹੀਪਾਲਸ੍ ਤਦਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਭ੍ਰਮਮ੍ । ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦਿਵਸੇ ਗਨ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ ਤਾਂ ਮਹਾਟਵੀਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ ਲਵਣ, ਇਹ ਭਰਮ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਉਸ ਵੱਡੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਮਯਾ ਦੁਃਖਮ੍ ਅਰਣ੍ਯਾਨੀਂ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਤਾਮ੍ । ਚਿਤ੍ਤਾਦਰ੍ਸ਼ਗਤਾ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਲ੍ ਲਭ੍ਯਤੇ ਚ ਸਾ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੁੱਖ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਨ ਦੇ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸਚਿਵੈਸ੍ ਸ ਯਯੌ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਪਥਮ੍ । ਪੁਨਰ੍ ਦਿਗ੍ਵਿਜਯਾਯੈਵ ਪ੍ਰਾਪ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਮਹੀਧਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਪੂਰ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਮਹਾਰ੍ਣਵਤਟਸ੍ਥਲੀਮ੍ । ਬਭ੍ਰਾਮ ਕੌਤੁਕਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਂ ਵ੍ਯੋਮਵੀਥੀਮ੍ ਇਵੋष੍ਣਰੁਕ੍
ਉਹ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਤਾਂ ਭਿਤ੍ਤਾਵ੍ ਇਵ ਪੁਰੋਗਤਾਮ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਾਮ੍ ਅਰਣ੍ਯਾਨੀਂ ਪਰਲੋਕਮਹੀਮ੍ ਇਵ
ਫਿਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਧ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਹਰਂਸ੍ ਤਾਂਸ੍ ਤਾਨ੍ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਾਨ੍ ਸਕਲਾਨ੍ ਅਪਿ । ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਦृष੍ਟਵਾਂਸ਼੍ ਚੈਵ ਜ੍ਞਾਤਵਾਂਸ਼੍ ਚ ਵਿਸਿਸ੍ਮਯੇ
ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸਮਝਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।