ਤੇ ਹਿ ਧੀਰਾਸ੍ ਸੁਰਾਜਾਨੋ ਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਆਸੁ ਜਯਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਤृਣਾਯਤੇ ਤੁ ਦਿਗ੍ਦਨ੍ਤਿਘਟਾਭਟਪਰਾਜਯਃ
ਇਹੀ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦੀ ਹਾਰ ਵੀ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਏਤਾਸੁ ਭੂਮਿषੁ ਜਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਯੇ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਸ੍ ਤ ਏਵ ਹਿ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼ਾਤ੍ਰਵਾਸ੍ ਤੇ । ਸਮ੍ਰਾਡ੍ ਵਿਰਾਡ੍ ਅਪਿ ਚ ਯਤ੍ਰ ਤृਣਾਯਤੇ ਤਤ੍ ਸ੍ਫਾਰਂ ਪਦਂ ਝਗਿਤਿ ਤੇ ਸਮਵਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਕੂਮਤ ਵੀ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਊਰ੍ਮਿਕਾਸਂਵਿਦਾ ਹੇਮ ਯਥਾ ਵਿਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਹੇਮਤਾਮ੍ । ਵਿਰੌਤਿ ਨਾਹਂ ਹੇਮੇਤਿ ਵृਥਾਤ੍ਮਾਹਨ੍ਤਯਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਗਹਿਣਾ ਆਪਣੀ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ ਕਿ 'ਮੈਂ ਸੋਨਾ ਹਾਂ', ਤੇ ਨਾਹ ਹੀ ਵਿਅਰਥ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਹੈ।
ਊਰ੍ਮਿਕਾਸਂਵਿਦੁਦਯਃ ਕਥਂ ਹੇਮ੍ਨੋ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਅਹਮ੍ਭਾਵਾਤ੍ਮਕ ਇਤਿ ਯਥਾਵਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੋਨੇ ਵਿਚੋਂ ਗਹਿਣੇ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ ਏਵਾਗਮਾਪਾਯੌ ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੌ ਨਾਸਤਸ੍ ਸਦਾ । ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਊਰ੍ਮਿਕਾਤ੍ਵਂ ਚ ਸਤੀ ਤੁ ਨ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਦਾ ਭਾਵ ਤੇ ਗਹਿਣਾ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਹੇਮ ਦੇਹ੍ਯ੍ ਊਰ੍ਮਿਕਾਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਗृਹਾਣੇਤ੍ਯ੍ ਉਦਿਤੇ ਯਦਿ । ਤਦ੍ ਦੀਯਤੇ ਸੋਰ੍ਮਿਕੇਣ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ, 'ਤੂੰ ਗਹਿਣਾ ਬਣ ਜਾ,' ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਗਹਿਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਗਹਿਣਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਭੋ ऽਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਊਰ੍ਮਿਕਾਤ੍ਵਂ ਤੁ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਅਨਯੈਵਾਰ੍ਥਵਿਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਾਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਪੁਃ
ਜੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਮਾਲਕ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਗਹਿਣਾ ਬਣਨ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ।
ਰੂਪਂ ਰਾਘਵ ਨੀਰੂਪਮ੍ ਅਸਤਸ਼੍ ਚੇਨ੍ ਨਿਰੂਪ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਤਨਯਾਕਾਰਗੁਣਾਨ੍ ਮੇ ਤ੍ਵਮ੍ ਉਦਾਹਰ
ਰਾਘਵ, ਜੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੇ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਾਂਝੀ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਕੰਮ ਵੀ ਦੱਸ ਦੇ।
ਊਰ੍ਮਿਕਾਤ੍ਵਂ ਮੁਧਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਮਾਯੇਵਾਸਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਰੂਪਂ ਤਦ੍ ਏਤਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਯਨ੍ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਲਹਿਰ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰਮ ਵੀ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਹੈ—ਜੋ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਮृਗਤृष੍ਣਾਮ੍ਭਸਿ ਦ੍ਵੀਨ੍ਦਾਵ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਰੁਚਕਾਦਿषੁ । ਏਤਾਵਦ੍ ਏਵ ਰੂਪਂ ਯਤ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਚੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰੂਪ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਪਕੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਯਸ਼੍ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਰਜਤਾਕਾਰਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਰਜਤਸ੍ਯ ਸਃ । ਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯ੍ ਅਣੁਮ੍ ਅਪਿ ਕਣਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਮ੍ ਅਪਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਸਿੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਥੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇਕ ਰਤਾ ਵੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਅਪਰ੍ਯਾਲੋਚਨੇਨੈਵ ਸਦ੍ ਇਵਾਸਦ੍ ਵਿਰਾਜਤੇ । ਯਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਤੌ ਰਜਤਤਾ ਜਲਂ ਮਰੁਮਰੀਚਿषੁ
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਝੂਠਾ ਵੀ ਸੱਚਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਯਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ । ਅਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਮृਗਤृष੍ਣਾਸ੍ਵ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧੀਃ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਨਾ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਨਾ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਏਵ ਚ ਤਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਕਰਂ ਭਵਤਿ ਚ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਬਾਲਾਨਾਂ ਮਰਣਾਯੈਵ ਵੇਤਾਲਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਙ੍ਗਮਃ
ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੱਕਾ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਭੂਤ ਦੀ ਭਟਕਣਾ, ਜੋ ਅਖਿਰਕਾਰ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਹੇਮਤਾਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵੈਕਾਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਹੇਮ੍ਨਿ ਨੇਤਰਤ੍ । ਊਰ੍ਮਿਕਾਕਟਕਾਦਿਤ੍ਵਂ ਤੈਲਾਦਿ ਸਿਕਤਾਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜਾਂ ਬੁੱਲਬੁਲਾ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਨੇਹਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਨੋ ਮਿਥ੍ਯਾ ਯਦ੍ ਯਥਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਤੇ । ਤਤ੍ ਤਥਾਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਕਾਰਿ ਬਾਲਯਕ੍ਸ਼ਵਿਕਾਰਵਤ੍
ਇੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਝੂਠ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ-ਬਦਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਦ੍ ਵਾ ਭਵਤ੍ਵ੍ ਅਸਦ੍ ਵਾਪਿ ਸੁਦृਢਂ ਹृਦਯੇ ਤੁ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਕਾਰਿ ਵਿषਸ੍ਯੇਵਾਮृਤਕ੍ਰਿਯਾ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਮੈਵ ਹਿ ਸਾਵਿਦ੍ਯਾ ਮਾਯੈषਾ ਸਂਸृਤਿਰ੍ ਹ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਅਸਤੋ ਨਿष੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਸ੍ਯ ਯਦਾਹਨ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਭਾਵਨਮ੍
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਝੂਠੀ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰਹਿਤ ਚੀਜ਼ 'ਚ 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹੇਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨੋਰ੍ਮਿਕਾਦਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਾਭਾਵਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਵਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਸਮੇ ਪਰੇ
ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੀੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਲ ਅਤਮਾ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਰਬੋਤਮ, ਸਾਫ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਸਰੂਪ ਹੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸਨਾਤਨਤਾ ਕਾਚਿਨ੍ ਨ ਚ ਕਾਚਿਦ੍ ਵਿਰਿਞ੍ਚਤਾ । ਨ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਤਾ ਕਾਚਿਨ੍ ਨ ਚ ਕਾਚਿਤ੍ ਸੁਰਾਦਿਤਾ
ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਚਨਹਾਰ ਵਾਲੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ। ਨਾ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੁਭਾਵਤਾ।
ਨ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਤਾ ਕਾਚਿਨ੍ ਨ ਚ ਸਰ੍ਗਾਦਿਤਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਨ ਮੇਰੁਤਾ ਨਾਮ੍ਬਰਤਾ ਨ ਮਨਸ੍ਤਾ ਨ ਦੇਹਤਾ
ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੇ ਰਚਨਾ ਵਾਲੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ। ਨਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਲੀ, ਨਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਲੀ, ਨਾ ਮਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਕਿਤੇ ਹੈ।
ਨ ਮਹਾਭੂਤਤਾ ਕਾਚਿਨ੍ ਨ ਚ ਕਾਰਣਤਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਨ ਚਰ੍ਤੁਕਾਲਕਲਨਾ ਨ ਭਾਵਾਭਾਵਵਸ੍ਤੁਤਾ
ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਕਿਤੇ ਹੈ। ਨਾ ਹੀ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਕਿਤੇ ਹੈ।
ਤ੍ਵਤ੍ਤਾਹਨ੍ਤਾਤ੍ਮਤਾ ਤਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾਸਤ੍ਤਾ ਨ ਕਾਸ਼੍ਚਨ । ਨ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭੇਦਕਲਨਾ ਨ ਭਾਵਾਭਾਵਰਞ੍ਜਨਾ
ਕਿਤੇ ਵੀ 'ਤੂੰ', 'ਮੈਂ', 'ਆਪ', 'ਉਹ', ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਨਿਰਾਲਮ੍ਭਂ ਜ੍ਞਮ੍ ਅਚ੍ਛਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਅਨਾਮਯਮ੍ ਅਨਾਭਾਸਮ੍ ਅਨਾਮਕਮ੍ ਅਕਾਰਣਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਸਾਫ, ਸਦਾ ਕਾਇਮ, ਮੰਗਲਮਈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਨ੍ ਨ ਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਨ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਚ । ਮਨੋਵਚੋਭਿਰ੍ ਅਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਸੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਅੰਤ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਨਾ ਅਖਾਲੀ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਵਬੁਦ੍ਧਂ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾਧੁਨਾ । ਤਥਾਪਿ ਭੂਯਃ ਕਥਯ ਸਰ੍ਗਃ ਕਿਮ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਵੇਂ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ?
ਪਰੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪਰਂ ਨਾਮ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਦਨ੍ਤਯਾ । ਨੇਹ ਸਰ੍ਗੋ ਨ ਸਰ੍ਗਾਖ੍ਯਾ ਕਾਚਨਾਸ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਉੱਚੀ ਅਮਨਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਉਹ 'ਇਹ' ਤੇ 'ਉਹ' ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਵ ਹੈ।
ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਮ੍ਭਸੀਵਾਮ੍ਬੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਪਰਮੇ ਪਦੇ । ਜਲਂ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦੀਵ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਤਰਲਤਾ ਕਰਕੇ ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੀਵ ਕਚਤਿ ਨ ਕਚਚ੍ ਚੈਵ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍ । ਭਾਸਤੇ ਕਚਨਂ ਭਾਸਾਂ ਪਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਕਚਨਂ ਵਿਦੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਨਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ-ਚਮਕਦੀ। ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ-ਚਮਕਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਬ੍ਧੇਰ੍ ਉਦਰੇ ਪਯਃ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਪਰੇ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਦਂ ਨਾਨੇਵ ਤਤ੍ਪਰਮ੍
ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਣੀ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਓਹੀ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਹੈ।