ਪਰਿਪਕ੍ਵਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਜਰਾਕ੍ਸ਼ਾਰਵਿਧੂਸਰਮ੍ । ਸ਼ਿਰਃਕੁष੍ਮਾਣ੍ਡਕਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪੁਂਸਃ ਕਾਲਃ ਕਿਲੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਪੀਲਾ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਜਹ੍ਨੁਸੁਤੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਮੂਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ । ਸ਼ਰੀਰਤੀਰਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਲਸ੍ਯਾਯੂਂषਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਬੁਢਾਪਾ, ਦਰਿਆ ਦੀ ਧੀ (ਮੌਤ) ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਸਰੀਰ-ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਰਾਮਾਰ੍ਜਾਰਿਕਾ ਭੁਕ੍ਤਯੌਵਨਾਖੁਤਯੈਧਿਤਾ । ਪਰਮ੍ ਉਲ੍ਲਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ਼ਰੀਰਾਮਿषਗਰ੍ਧਿਨੀ
ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਾਸ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਮਙ੍ਗਲਕਰੀ ਤਥਾ । ਯਥਾ ਜਰਾਕ੍ਰੋਸ਼ਕਰੀ ਦੇਹਜਙ੍ਗਲਜਮ੍ਬੁਕੀ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਵਰਗਾ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਗਿੱਦੜ ਹੈ।
ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਸਸੀਤ੍ਕਾਰਾ ਦੁਃਖਧੂਮਤਮੋਮਯੀ । ਜਰਾਜ੍ਵਾਲਾ ਜ੍ਵਲਤ੍ਯ੍ ਏषਾ ਯਯਾਸੌ ਦਗ੍ਧ ਏਵ ਹਿ
ਖੰਘ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਆਹ ਭਰਨਾ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਧੂੰਏ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ—ਇਹ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਸਾ ਵਕ੍ਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਵਯਵਪਲ੍ਲਵਾ । ਤਾਤ ਤਨ੍ਵੀ ਤਨੁਰ੍ ਨॄਣਾਂ ਲਤਾ ਪੁष੍ਪਾਨਤਾ ਯਥਾ
ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਤਲਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਨਰਮ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਕਰ੍ਪੂਰਧਵਲਂ ਦੇਹਕਰ੍ਪੂਰਪਾਦਪਮ੍ । ਮੁਨੇ ਮਰਣਮਾਤਙ੍ਗੋ ਨੂਨਮ੍ ਉਦ੍ਧਰਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਦੇ ਕਪੂਰ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਮਰਨ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਠਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਰਣਸ੍ਯ ਮੁਨੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਜਰਾਧਵਲਚਾਮਰਾ । ਆਗਚ੍ਛਤੋ ऽਗ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਪਤਾਕਿਨੀ
ਮਰਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਰਾਜਾ ਹੈ; ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਚਮਚਾ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਗ ਦੀ ਝੰਡਾ ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਜਿਤਾਸ਼੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਸ੍ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਯੇ ਨਿष੍ਪਿष੍ਟਾਦ੍ਰਿਕੋਟਯਃ । ਤੇ ਜਰਾਜੀਰ੍ਣਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾ ਪਸ਼੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਜਿਤਾ ਮੁਨੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲੇ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਖੋ, ਬੁਢਾਪਾ ਰੂਪ ਰਾਕਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮুনি।
ਜਰਾਤੁषਾਰਧਵਲੇ ਸ਼ਰੀਰਸਦਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ਵਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਿੱਟੀ ਛਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਟੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸਂਸਾਰਸਂਸृਤੇਰ੍ ਅਸ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ਿਰੋਗਤਾ । ਦੇਹਯष੍ਟ੍ਯਾ ਜਰਾਨਾਮ੍ਨੀ ਚਾਮਰਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬੀ ਡੰਡੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ, ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਚਾਮਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵੱਧਦੀ ਹੈ।
ਜਰਾਚਨ੍ਦ੍ਰੋਦਯਸਿਤੇ ਸ਼ਰੀਰਨਗਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਵਿਕਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਮੁਨੇ ਮਰਣਕੈਰਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਚੰਦ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮুনি, ਮੌਤ ਦਾ ਕਵਲ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਖਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਸੁਧਾਲੇਪਸਿਤੇ ਸ਼ਰੀਰਾਨ੍ਤਃਪੁਰਾਨ੍ਤਰੇ । ਅਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਆਰ੍ਤਿਰ੍ ਆਪਚ੍ ਚ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸੁਖਮ੍ ਅਙ੍ਗਨਾਃ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਮਲ੍ਹਮ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਥੇ ਬੇਬਸੀ, ਦਰਦ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਸੁਖ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੀਆਂ ਹਨ।
ਅਭਾਵਾਗ੍ਰੇਸਰਾ ਯਤ੍ਰ ਜਰਾ ਜਯਤਿ ਜਨ੍ਤੁषੁ । ਕਸ੍ ਤਤ੍ਰੇਹ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸੋ ਮਮ ਮਨ੍ਦਮਤੇਰ੍ ਮੁਨੇ
ਜਿੱਥੇ ਬੁਢਾਪਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮুনি, ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਜਿਹੇ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਆਰਾਮ ਹੈ?
ਕਿਂ ਤੇਨ ਦੁਰ੍ਜੀਵਿਤਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹੇਣ ਜਰਾਂ ਗਤੇਨਾਪਿ ਹਿ ਜੀਵ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ । ਜਰਾ ਜਗਤ੍ਯਾਮ੍ ਅਜਿਤਾ ਨਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੈषਣਾਸ੍ ਤਾਤ ਤਿਰਸ੍ਕਰੋਤਿ
ਇਹ ਔਖਾ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਜੀਵਨ, ਜਦੋਂ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਨਾਲ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ, ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਲ੍ਪਕਲ੍ਪਨਾਨਲ੍ਪਕਲ੍ਪਿਤੈਰ੍ ਅਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ । ਭੇਦੈਰ੍ ਉਦ੍ਧੁਰਤਾਂ ਨੀਤਸ੍ ਸਂਸਾਰਕੁਹਕਭ੍ਰਮਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣ, ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਚਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਅਨੰਤ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਤਾਂ ਕਥਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਥੇਹ ਜਾਯਤੇ ਜਾਲਪਞ੍ਜਰੇ । ਬਾਲਾ ਏਵਾਤ੍ਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਫਲਂ ਮਕੁਰਬਿਮ੍ਬਿਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਲ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ? ਕੇਵਲ ਬੱਚੇ ਹੀ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹਾਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯੈषਾ ਪੇਲਵਾ ਸੁਖਭਾਵਨਾ । ਆਖੁਸ੍ ਤਨ੍ਤੁਮ੍ ਇਵਾਸ਼ੇषਂ ਕਾਲਸ੍ ਤਾਮ੍ ਅਪਿ ਕृਨ੍ਤਤਿ
ਇੱਥੇ ਵੀ, ਸੁਖ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਧਾਰਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਪਰ ਸਮਾਂ, ਚੂਹੇ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਤੰਦ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਯਦ੍ ਅਯਂ ਕਾਲਸ੍ ਸਕਲਘਸ੍ਮਰਃ । ਗ੍ਰਸਤੇ ਨ ਜਗਜ੍ਜਾਤਂ ਮਹਾਬ੍ਧਿਮ੍ ਇਵ ਵਾਡਵਃ
ਇੱਥੇ ਐਸਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤਸਾਮਾਨ੍ਯਤਯਾ ਭੀਮਃ ਕਾਲੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਦृਸ਼੍ਯਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਕਵਲੀਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਉਦ੍ਯਤਃ
ਸਮਾਂ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਸਰਵੋਚ, ਆਪਣੀ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਸ ਸਾਰੀ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜਾ ਹੈ।
ਮਹਤਾਮ੍ ਅਪਿ ਨੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਕਾਲਃ ਕਵਲਿਤਾਨਨ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਤਾਂ ਗਤਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਾਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ। ਸਮਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਤਹੀਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਸੀ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੁਗਵਤ੍ਸਰਕਲ੍ਪਾਖ੍ਯੈਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕਟਤਾਂ ਗਤਃ । ਰੂਪੈਰ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਯੁਗ, ਸਾਲ ਤੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੁਝ ਹਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯੇ ਰਮ੍ਯਾ ਯੇ ਸ਼ੁਭਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਸੁਮੇਰੁਗੁਰਵੋ ऽਪਿ ਯੇ । ਕਾਲੇਨ ਵਿਨਿਗੀਰ੍ਣਾਸ੍ ਤੇ ਕਰਭੇਣੇਵ ਪਨ੍ਨਗਾਃ
ਜੋ ਮਨੋਹਰ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਸਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਗਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਦਯਃ ਕਠਿਨਃ ਕ੍ਰੂਰਃ ਕਰ੍ਕਸ਼ਃ ਕृਪਣੋ ऽਧਮਃ । ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਯਦ੍ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਕਾਲੋ ਨਿਗਿਰਤ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍
ਇਹ ਸਮਾਂ ਬੇਦਰਦੀ, ਸਖ਼ਤ, ਕਠੋਰ, ਰੁੱਖਾ, ਦਇਆਹੀਣ ਤੇ ਨੀਚ ਹੈ—ਅਜੇ ਵੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਹ ਨਿਗਲਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਕਾਲਃ ਕਵਲਨੈਕਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਗਿਰੀਨ੍ ਅਪਿ । ਅਨਨ੍ਤੈਰ੍ ਅਪਿ ਭੋਗੌਘੈਰ੍ ਨਾਯਂ ਤृਪ੍ਤੋ ਮਹਾਸ਼ਨਃ
ਸਮਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਇਕੋ ਹੀ ਮਨੋਰਥ ਨਿਗਲਣਾ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੇਅੰਤ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਭੁੱਖਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਰਤ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਚ । ਕਾਲਸ੍ ਸਂਸਾਰਨृਤ੍ਯੇ ਹਿ ਨਾਨਾਰੂਪੈਰ੍ ਯਥਾ ਨਟਃ
ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਚ ਵਿਚ, ਸਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਅਦਾਕਾਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਸ੍ਥੋ ਭੂਤਬੀਜਾਨ੍ਯ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍ । ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਤਯਾ ਚਞ੍ਚ੍ਵਾ ਦਾਡਿਮਾਨਿ ਯਥਾ ਸ਼ੁਕਃ
ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਝੂਠੀ ਚੁੰਚ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੋਤਾ ਅਨਾਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਚੀਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਵਿषਾਣਾਗ੍ਰਵਿਲੂਨਜਨਪਲ੍ਲਵਃ । ਸ੍ਫੂਰ੍ਜਤਿ ਸ੍ਫੀਤਜਨਤਾਜੀਵਰਾਜੀਵਿਨੀਗਜਃ
ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਕਲੀ ਤੋੜ ਕੇ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਰਿਞ੍ਚਮਜ੍ਜਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਬृਹਦ੍ਬਿਲ੍ਵਫਲਦ੍ਰੁਮਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਨਨਮ੍ ਆਭੋਗਿ ਪਰਮ੍ ਆਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਫਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ, ਉੱਚੀ ਨਾਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਾਮਿਨੀਭ੍ਰਮਰੀਪੂਰ੍ਣਾ ਰਚਯਨ੍ ਦਿਨਮਞ੍ਜਰੀਃ । ਵਰ੍षਕਲ੍ਪਕਲਾਵਲ੍ਲੀਰ੍ ਨ ਕਦਾਚਨ ਖਿਦ੍ਯਤੇ
ਰਾਤ ਦੇ ਭੌਂਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਰੁਤਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ।