ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਮਨੋ ਨਾਨਾਸਞ੍ਜ੍ਞਾਕਲ੍ਪਿਤਕਲ੍ਪਨਮ੍ । ਵृਤ੍ਤੀਰ੍ ਅਨੁਪਤਚ੍ ਚਿਤ੍ਰਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਕृਤਿਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਜੋ ਮਨ ਨਹੀਂ ਜਾਗਿਆ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਤਬ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਮ੍ ਭਵੇਦ੍ ਯਾਵਨ੍ ਨਿਦ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਤਾਵਦ੍ ਏਵ ਹਿ । ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਃ ਕਦਾਚਨ
ਜਦ ਤਕ ਮਨ ਨਹੀਂ ਜਾਗਦਾ, ਤਦ ਤਕ ਨੀਂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕਾਵਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਗਣ 'ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਅਜ੍ਞਾਨਨਿਦ੍ਰਾਕੁਲਿਤੋ ਜੀਵੋ ਯਾਵਨ੍ ਨ ਬੋਧਿਤਃ । ਤਾਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਬੋਧਂ ਸਂਸਾਰਾਰਮ੍ਭਵਿਭ੍ਰਮਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਜੀਵ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਤਕ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਣਬੁਝੇ ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਨਸਸ੍ ਤਮਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਕਮਲਸ੍ਯ ਯਥਾ ਹ੍ਯ੍ ਆਨ੍ਧ੍ਯਂ ਦਿਨਾਲੋਕਵਿਕਾਸਿਨਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਹਨੇਰੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਅੰਧਕਾਰਤਾ ਦਿਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਖੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਾਵਿਦ੍ਯਾਮਨੋਜੀਵਵਾਸਨੇਤਿ ਕृਤਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮੇਤਿ ਚ ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ ਸ ਦੇਹੀ ਦੁਃਖਕੋਵਿਦਃ
ਜੋ ਮਨ, ਅਗਿਆਨ, ਮਨ ਦੀ ਜੀਵਨ, ਵਾਸ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਜਡੋ ਦੇਹੋ ਨ ਦੁਃਖਾਰ੍ਹੋ ਦੁਃਖੀ ਜੀਵੋ ऽਵਿਚਾਰਤਃ । ਅਵਿਚਾਰੋ ਘਨਾਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਦੁਃਖਕਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ; ਪਰ ਜੀਵ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਗੂੜ੍ਹੇ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਜੀਵੋ ਵਿषਯਤਾਂ ਗਤਃ । ਅਵਿਵੇਕੈਕਦੋषੇਣ ਕੋਸ਼ੇ ਨੇਦਂ ਮਹਾਪਦਮ੍
ਜੀਵ ਜਦੋਂ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕੋ ਇਕ ਅਵਿਵੇਕ ਦੀ ਖਾਮੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਮਹਾਨ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
ਅਵਿਵੇਕਾਮਯੋਤ੍ਤਬ੍ਧਂ ਮਨੋ ਵਿਵਿਧਵृਤ੍ਤਿਮਤ੍ । ਨਾਨਾਕਾਰਵਿਹਾਰੇਣ ਪਰਿਭ੍ਰਮਤਿ ਚਕ੍ਰਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਪਛਾਣਣ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਾਹਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਗੱਡੀ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦੇਤਿ ਰੌਤਿ ਹਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਯਾਤਿ ਵਲ੍ਗਤਿ ਨਨ੍ਦਤਿ । ਮਨ ਏਵ ਸ਼ਰੀਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਸ਼ਰੀਰਂ ਕਦਾਚਨ
ਇਹ ਮਨ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਠਦਾ, ਰੋਂਦਾ, ਮਾਰਦਾ, ਖਾਂਦਾ, ਜਾਂਦਾ, ਉੱਡਦਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਯਥਾ ਗृਹਪਤਿਰ੍ ਗੇਹੇ ਰਥੇ ਵਾ ਸਾਰਥਿਰ੍ ਯਥਾ । ਯਥਾ ਭੁਜਙ੍ਗੋ ਭਸ੍ਤ੍ਰਾਯਾਂ ਸ਼ਰੀਰੇ ऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਥਾ ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਦਾ ਹਾਕੂ ਰਥ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਚਲੇ ਚਞ੍ਚਲਾਕਾਰਃ ਪਾਦਪੇ ਪਵਨੋ ਯਥਾ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮਨੋ ਦੇਹੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਹੋ ਨ ਚੇਤਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅਡੋਲ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਚਲ ਹੋ ਕੇ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦਾ-ਡੁੱਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸੁਖਦੁਃਖੇषੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਕਲਨਾਸੁ ਚ । ਮਨਃ ਕਰ੍ਤृ ਮਨੋ ਭੋਕ੍ਤृ ਮਾਨਸਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਨਵਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਸੋਚ ਵਿਚ, ਮਨ ਹੀ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਹੀ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸਲ ਇਨਸਾਨ ਸਮਝ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਮਮ੍ ਅਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਲਵਣੋ ऽਸੌ ਯਥਾ ਯਾਤਸ਼੍ ਚਣ੍ਡਾਲਤ੍ਵਂ ਮਨੋਭ੍ਰਮਾਤ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਵੇਂ ਲਵਣ ਨੇ ਮਨ ਦੇ ਭਰਮ ਨਾਲ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਨਃ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਸ਼ੁਭਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਯਥੈਤਦ੍ ਬੁਧ੍ਯਸੇ ਨੂਨਂ ਤਥਾਕਰ੍ਣਯ ਰਾਘਵ
ਮਨ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਚੰਗੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਾੜੇ, ਆਪ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਝ ਲਵੇਂਗਾ, ਐ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੁਲੋਤ੍ਥੇਨ ਲਵਣੇਨ ਪੁਰਾਨਘ । ਏਕਾਨ੍ਤੈਕੋਪਵਿष੍ਟੇਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਮਨਸਾ ਚਿਰਮ੍
ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲਵਣ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪਿਤਾਮਹੋ ਮੇ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਰਾਜਸੂਯਸ੍ਯ ਯਾਜਕਃ । ਅਹਂ ਤਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਜਾਤਸ੍ ਤਂ ਯਜੇ ਮਨਸਾ ਮਖਮ੍
ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹੀ ਯਜਨ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਾਰਮ੍ ਆਦਿਤਃ । ਰਾਜਸੂਯਸ੍ਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਾਜਸੂਯ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ऋਤ੍ਵਿਜਸ਼੍ ਚਾਰ੍ਚਯਾਮ੍ ਆਸ ਪੂਜਯਾਮ੍ ਆਸ ਸਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ । ਦੇਵਤਾ ਵਨ੍ਦਯਾਮ੍ ਆਸ ਜ੍ਵਾਲਯਾਮ੍ ਆਸ ਪਾਵਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਚੰਗੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਤਸ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਯਜਮਾਨਸ੍ਯ ਮਨਸ੍ਯ੍ ਉਪਵਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਯਯੌ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ ਸਾਗ੍ਰੋ ਦੇਵਰ੍षਿਦ੍ਵਿਜਪੂਜਯਾ
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਮਨ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਪੂਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਵ੍ਯਬੁਧ੍ਯਤ ਦਿਨਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਉਪਵਨੇ ਨृਪਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਗ ਪਿਆ।
ਏਵਂ ਸ ਲਵਣੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜਸੂਯਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਮਨਸੈਵ ਹਿ ਪੁष੍ਟੇਨ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਫਲੇਨ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਵਣ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਤਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਭੋਕ੍ਤਾਰਂ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ । ਤਦ੍ ਅਨਾਦਾਵ੍ ਅਨਾਯਾਸੇ ਸਤ੍ਯੇ ਯੋਜਯ ਰਾਘਵ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਭੋਗੀ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਸ ਅਦਿ ਰਹਿਤ ਤੇ ਆਸਾਨ ਸਚ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਲੈ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਚੇਤਸਿ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਨष੍ਟੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਦੇਹੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਯੇषਾਂ ਤੁ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸ੍ ਤੈਰ੍ ਅਲਂ ਬੁਧੈਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਾਂ', ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨੀ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਿਵੇਕਵਤਿ ਚੇਤਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੇ ਦੁਃਖਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਵਿਗਲਿਤਾਨਿ ਵਿਵਿਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧੇਃ । ਭਾਸ੍ਵਤ੍ਕਰਪ੍ਰਕਟਿਤੇ ਨਨੁ ਪਦ੍ਮषਣ੍ਡੇ ਸਙ੍ਕੋਚਜਾਡ੍ਯਤਿਮਿਰਾਣਿ ਚਿਰਂ ਕृਤਾਨਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਬੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਕੌਲ ਦੇ ਪੰਡ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹੀ ਹੋਈ ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸੁਸਤਤਾ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਸੂਯਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਲਵਣੇਨ ਖਿਲ ਪ੍ਰਭੋ । ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕਿਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਲ੍ਪਨਾਜਾਲਸ਼ਮ੍ਬਰੇ
ਲਵਣ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਖੇਤ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਇਸ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਜਾਲ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਸਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਦਾ ਸ਼ਾਮ੍ਬਰਿਕਃ ਕਾਲੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਲਾਵਣੀਂ ਸਭਾਮ੍ । ਤਦਾਹਮ੍ ਅਵਸਂ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਬਰਿਕਾ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਲਵਣ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖਿਆ।
ਅਹਂ ਸਭ੍ਯੈਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਗਤੇ ਸ਼ਮ੍ਬਰਕਾਰਿਣਿ । ਕਿਮ੍ ਏਤਦ੍ ਇਤਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਪृष੍ਟਸ਼੍ ਚ ਲਵਣੇਨ ਚ
ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਬਰਿਕਾ ਅੰਦਰ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਲਵਣ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੈ?
ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ ਕਥਿਤਂ ਤਤਃ । ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ ਤੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਮ ਸ਼ਾਮ੍ਬਰਿਕੇਹਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਉਥੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਰਾਮਾ, ਸ਼ਾਂਬਰਿਕਾ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਰਾਜਸੂਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾਰੋ ਯੇ ਹਿ ਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਿਕਮ੍ । ਆਪਦ੍ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਕਾਰਦਸ਼ਾਮਯਮ੍
ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਗਗਨਾਦ੍ ਦੁਃਖਾਯ ਲਵਣਸ੍ਯ ਸਃ । ਪ੍ਰਹਿਤੋ ਦੇਵਦੂਤੋ ਹਿ ਰਾਮ ਸ਼ਾਮ੍ਬਰਿਕਾਕृਤਿਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਮਾ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਬਰਿਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਵਦੂਤ ਲਵਣ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।