ਅਹੋ ਨੁ ਚਿਤ੍ਰਂ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਥੈਰ੍ ਬਦ੍ਧਾਸ੍ ਤਨ੍ਤੁਭਿਰ੍ ਅਦ੍ਰਯਃ । ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨਾ ਯਾਵਿਦ੍ਯਾ ਤਯਾ ਸਰ੍ਵੇ ਵਸ਼ੀਕृਤਾਃ
ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ! ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਹ ਅਗਿਆਨਤਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਤਦ੍ ਵਜ੍ਰਤਾਂ ਯਾਤਂ ਰੂਪਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਅਵਿਦ੍ਯਯਾਪਿ ਯਨ੍ ਨਾਮ ਸਦ੍ ਏਵਾਸਦ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹੀ ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਕੜਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਲ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਝੂਠ ਸੱਚ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਸ੍ਯਾਸ੍ ਸਂਸਾਰਮਾਯਾਯਾ ਨਟ੍ਯਾਸ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਾਙ੍ਗਨੇ । ਰੂਪਂ ਸਦਵਬੋਧਾਰ੍ਥਂ ਕਥਯਾਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍ ਪੁਨਃ
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਮੰਚ 'ਤੇ ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕੇ।
ਅਨ੍ਯਚ੍ ਚ ਸਂਸ਼ਯੋ ऽਯਂ ਮੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ ਹृਦਿ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਲਵਣੋ ऽਸੌ ਮਹਾਭਾਗਃ ਕਿਂ ਤਾਮ੍ ਆਪਦਮ੍ ਆਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਦੇਹ ਉਠ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਕੀ ਉਹ ਉੱਚਾ ਲਵਣ ਵਾਕਈ ਐਸੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ?
ਸਂਸ਼੍ਲਿष੍ਟਯੋਰ੍ ਅਹਤਯੋਰ੍ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ ਵਾ ਦੇਹਦੇਹਿਨੋਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕ ਇਵ ਸਂਸਾਰੀ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਫਲੈਕਭੁਕ੍
ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਆਤਮਾ, ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?
ਲਵਣਸ੍ਯ ਤਥਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਮ੍ ਆਪਦਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ । ਕਿਂ ਗਤਸ਼੍ ਚਞ੍ਚਲਾਰਮ੍ਭਃ ਕਸ਼੍ ਚਾਸਾਵ੍ ਐਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਿਕਃ
ਲਵਣ ਨੂੰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਕੌਣ ਸੀ ਜੋ ਚਲ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੇਚੈਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਸੀ ਉਹ ਜਾਦੂਗਰ?
ਕਾष੍ਠਕੁਡ੍ਯੋਪਮੋ ਦੇਹੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ ਇਵਾਨਘ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਲੋਕ ਇਵਾਨੇਨ ਚੇਤਸਾ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੰਧ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਨ ਦੁਆਰਾ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਜਗਤ ਵਾਂਗ, ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤਸ੍ ਤੁ ਜੀਵਤਾਂ ਯਾਤਂ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਪਰਿਰੂषਿਤਮ੍ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਂਸਾਰਿ ਸੁਮਤੇ ਕਪਿਪੋਤਕਚਞ੍ਚਲਮ੍
ਪਰ ਮਨ, ਜਗਦੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਇਹੀ ਮਨ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਬੇਚੈਨ।
ਚੇਤੋ ਹਿ ਕਰ੍ਮਭਾਗ੍ ਦੇਹੇ ਨਾਨਾਕਾਰਂ ਸ਼ਰੀਰਧृਤ੍ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਮਨੋਜੀਵਨਾਮਭਿਃ ਪਰਿਕਥ੍ਯਤੇ
ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ, ਅਹੰਕਾਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੇਮਾਨ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰਾਘਵ । ਸੁਖਦੁਖਾਨ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨਿ ਨ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਕਾਨਿਚਿਤ੍
ਰਾਘਵ, ਜੇ ਮਨ ਜਾਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਅਨੇਕ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ।
ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਮਨੋ ਨਾਨਾਸਞ੍ਜ੍ਞਾਕਲ੍ਪਿਤਕਲ੍ਪਨਮ੍ । ਵृਤ੍ਤੀਰ੍ ਅਨੁਪਤਚ੍ ਚਿਤ੍ਰਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਕृਤਿਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਜੋ ਮਨ ਨਹੀਂ ਜਾਗਿਆ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਤਬ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਮ੍ ਭਵੇਦ੍ ਯਾਵਨ੍ ਨਿਦ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਤਾਵਦ੍ ਏਵ ਹਿ । ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਃ ਕਦਾਚਨ
ਜਦ ਤਕ ਮਨ ਨਹੀਂ ਜਾਗਦਾ, ਤਦ ਤਕ ਨੀਂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕਾਵਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਗਣ 'ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਅਜ੍ਞਾਨਨਿਦ੍ਰਾਕੁਲਿਤੋ ਜੀਵੋ ਯਾਵਨ੍ ਨ ਬੋਧਿਤਃ । ਤਾਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਬੋਧਂ ਸਂਸਾਰਾਰਮ੍ਭਵਿਭ੍ਰਮਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਜੀਵ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਤਕ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਣਬੁਝੇ ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਨਸਸ੍ ਤਮਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਕਮਲਸ੍ਯ ਯਥਾ ਹ੍ਯ੍ ਆਨ੍ਧ੍ਯਂ ਦਿਨਾਲੋਕਵਿਕਾਸਿਨਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਹਨੇਰੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਅੰਧਕਾਰਤਾ ਦਿਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਖੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਾਵਿਦ੍ਯਾਮਨੋਜੀਵਵਾਸਨੇਤਿ ਕृਤਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮੇਤਿ ਚ ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ ਸ ਦੇਹੀ ਦੁਃਖਕੋਵਿਦਃ
ਜੋ ਮਨ, ਅਗਿਆਨ, ਮਨ ਦੀ ਜੀਵਨ, ਵਾਸ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਜਡੋ ਦੇਹੋ ਨ ਦੁਃਖਾਰ੍ਹੋ ਦੁਃਖੀ ਜੀਵੋ ऽਵਿਚਾਰਤਃ । ਅਵਿਚਾਰੋ ਘਨਾਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਦੁਃਖਕਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ; ਪਰ ਜੀਵ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਗੂੜ੍ਹੇ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਜੀਵੋ ਵਿषਯਤਾਂ ਗਤਃ । ਅਵਿਵੇਕੈਕਦੋषੇਣ ਕੋਸ਼ੇ ਨੇਦਂ ਮਹਾਪਦਮ੍
ਜੀਵ ਜਦੋਂ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕੋ ਇਕ ਅਵਿਵੇਕ ਦੀ ਖਾਮੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਮਹਾਨ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
ਅਵਿਵੇਕਾਮਯੋਤ੍ਤਬ੍ਧਂ ਮਨੋ ਵਿਵਿਧਵृਤ੍ਤਿਮਤ੍ । ਨਾਨਾਕਾਰਵਿਹਾਰੇਣ ਪਰਿਭ੍ਰਮਤਿ ਚਕ੍ਰਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਪਛਾਣਣ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਾਹਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਗੱਡੀ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਦੇਤਿ ਰੌਤਿ ਹਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਯਾਤਿ ਵਲ੍ਗਤਿ ਨਨ੍ਦਤਿ । ਮਨ ਏਵ ਸ਼ਰੀਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਸ਼ਰੀਰਂ ਕਦਾਚਨ
ਇਹ ਮਨ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਠਦਾ, ਰੋਂਦਾ, ਮਾਰਦਾ, ਖਾਂਦਾ, ਜਾਂਦਾ, ਉੱਡਦਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਯਥਾ ਗृਹਪਤਿਰ੍ ਗੇਹੇ ਰਥੇ ਵਾ ਸਾਰਥਿਰ੍ ਯਥਾ । ਯਥਾ ਭੁਜਙ੍ਗੋ ਭਸ੍ਤ੍ਰਾਯਾਂ ਸ਼ਰੀਰੇ ऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਥਾ ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਦਾ ਹਾਕੂ ਰਥ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਚਲੇ ਚਞ੍ਚਲਾਕਾਰਃ ਪਾਦਪੇ ਪਵਨੋ ਯਥਾ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮਨੋ ਦੇਹੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਹੋ ਨ ਚੇਤਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅਡੋਲ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਚਲ ਹੋ ਕੇ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦਾ-ਡੁੱਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸੁਖਦੁਃਖੇषੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਕਲਨਾਸੁ ਚ । ਮਨਃ ਕਰ੍ਤृ ਮਨੋ ਭੋਕ੍ਤृ ਮਾਨਸਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਨਵਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਸੋਚ ਵਿਚ, ਮਨ ਹੀ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਹੀ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸਲ ਇਨਸਾਨ ਸਮਝ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਮਮ੍ ਅਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਲਵਣੋ ऽਸੌ ਯਥਾ ਯਾਤਸ਼੍ ਚਣ੍ਡਾਲਤ੍ਵਂ ਮਨੋਭ੍ਰਮਾਤ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਵੇਂ ਲਵਣ ਨੇ ਮਨ ਦੇ ਭਰਮ ਨਾਲ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਨਃ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਸ਼ੁਭਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਯਥੈਤਦ੍ ਬੁਧ੍ਯਸੇ ਨੂਨਂ ਤਥਾਕਰ੍ਣਯ ਰਾਘਵ
ਮਨ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਚੰਗੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਾੜੇ, ਆਪ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਝ ਲਵੇਂਗਾ, ਐ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੁਲੋਤ੍ਥੇਨ ਲਵਣੇਨ ਪੁਰਾਨਘ । ਏਕਾਨ੍ਤੈਕੋਪਵਿष੍ਟੇਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਮਨਸਾ ਚਿਰਮ੍
ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲਵਣ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪਿਤਾਮਹੋ ਮੇ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਰਾਜਸੂਯਸ੍ਯ ਯਾਜਕਃ । ਅਹਂ ਤਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਜਾਤਸ੍ ਤਂ ਯਜੇ ਮਨਸਾ ਮਖਮ੍
ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹੀ ਯਜਨ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਾਰਮ੍ ਆਦਿਤਃ । ਰਾਜਸੂਯਸ੍ਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਾਜਸੂਯ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ऋਤ੍ਵਿਜਸ਼੍ ਚਾਰ੍ਚਯਾਮ੍ ਆਸ ਪੂਜਯਾਮ੍ ਆਸ ਸਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ । ਦੇਵਤਾ ਵਨ੍ਦਯਾਮ੍ ਆਸ ਜ੍ਵਾਲਯਾਮ੍ ਆਸ ਪਾਵਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਚੰਗੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਤਸ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਯਜਮਾਨਸ੍ਯ ਮਨਸ੍ਯ੍ ਉਪਵਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਯਯੌ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ ਸਾਗ੍ਰੋ ਦੇਵਰ੍षਿਦ੍ਵਿਜਪੂਜਯਾ
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਮਨ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਪੂਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਵ੍ਯਬੁਧ੍ਯਤ ਦਿਨਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਉਪਵਨੇ ਨृਪਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਗ ਪਿਆ।