ਅਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਹਿ ਬਾਲਤ੍ਵਂ ਬਾਲ੍ਯਂ ਪਿਬਤਿ ਯੌਵਨਮ੍ । ਯੌਵਨਂ ਚ ਜਰਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਕਰ੍ਕਸ਼ਤਾਂ ਮਿਥਃ
ਬਚਪਨ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਵਾਨੀ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਬੁਢਾਪਾ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਖੋ, ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਕਰੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਹਨ।
ਹਿਮਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਭੋਜਂ ਵਾਤ੍ਯੇਵ ਸ਼ਰਦਮ੍ਬੁਦਮ੍ । ਦੇਹਂ ਜਰਾ ਜਰਯਤਿ ਸਰਿਤ੍ ਤੀਰਤਰੁਂ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਠੰਢੀ ਕਮਲ ਨੂੰ ਮੁਰਝਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਹਵਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਢਾਪਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘਿਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਥਿਲਾਦੀਰ੍ਘਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਜਰਾਜੀਰ੍ਣਕਲੇਵਰਮ੍ । ਸਮਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਾਮਿਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਂ ਕਰਭਂ ਤਥਾ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬੁਢਾਪੇ ਕਰਕੇ ਢੀਲਾ ਤੇ ਲੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਹਥੀ ਦੇ ਜਿਹਾ ਹੀ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵਾਸਾਯਾਸਕਦਰ੍ਥਿਨ੍ਯਾ ਗृਹੀਤੇ ਜਰਸਾ ਜਨੇ । ਪਲਾਯ੍ਯ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯੇਵ ਹਤਾਙ੍ਗਨਾ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵੀ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਸਹੇਲੀ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਾਸਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ ਚੈਵ ਬਾਨ੍ਧਵਾਸ੍ ਸੁਹृਦਸ੍ ਤਥਾ । ਹਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਕਮ੍ ਇਵ ਨਰਂ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕਕਮ੍ਪਿਤਮ੍
ਨੌਕਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਦੋਸਤ—all ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਕੰਪਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਸਮਝ ਕੇ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।
ਦੁष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਂ ਜਰਢਂ ਦੀਨਂ ਹੀਨਂ ਗੁਣਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ । ਗृਧ੍ਰੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਦੀਰ੍ਘਂ ਗਰ੍ਧੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਵृਦ੍ਧਤਾਮ੍
ਸਮਝ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਦੁਖੀ, ਗੁਣ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਖਾਲੀ—ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਧ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ, ਉਮਰ ਦੀ ਠੇਰ ਉਸ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੈਨ੍ਯਦੋषਮਯੀ ਦੀਰ੍ਘਾ ਹृਦਿ ਦਾਹਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । ਸਰ੍ਵਾਪਦਾਮ੍ ਏਕਸਖੀ ਵਰ੍ਧਤੇ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ ਸ੍ਪृਹਾ
ਉਮਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਤਾਂ ਲਾਲਚ ਹੀ ਵਧਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਦੁਖ ਤੇ ਔਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਿਲ 'ਚ ਸਾੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ, ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਮਯਾ ਕष੍ਟਂ ਪਰਤ੍ਰੇਤ੍ਯ੍ ਅਤਿਦਾਰੁਣਮ੍ । ਅਪ੍ਰਤੀਕਾਰਯੋਗ੍ਯਂ ਹਿ ਵਰ੍ਧਤੇ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ ਭਯਮ੍
ਅਗਲੇ ਜਹਾਨ 'ਚ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਦੁਖਦਾਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਉਮਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਡਰ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ।
ਕੋ ऽਹਂ ਵਰਾਕਃ ਕਿਮ੍ ਇਵ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਮੌਨਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਦੀਨਤੋਦੇਤਿ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ
ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ, ਇੰਨਾ ਬੇਚਾਰਾ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਚੁਪ ਚਾਪ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਉਮਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੇਬਸੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਰ੍ਧੋ ऽਭ੍ਯੁਦੇਤਿ ਸੋਲ੍ਲਾਸਮ੍ ਉਪਭੋਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ । ਹृਦਯਂ ਦਹ੍ਯਤੇ ਨੂਨਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਦੌਸ੍ਸ੍ਥ੍ਯੇਨ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ
ਭੁੱਖ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ; ਉਮਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਤਾਕਤ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਸਾੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਜੀਰ੍ਣਬਕੀ ਯਾਵਤ੍ ਕਾਸਕ੍ਰੇਙ੍ਕਾਰਕਾਰਿਣੀ । ਰੌਤਿ ਰੋਗੋਰਗਾਕੀਰ੍ਣਾ ਕਾਯਦ੍ਰੁਮਸ਼ਿਰਸ੍ਸ੍ਥਿਤਾ
ਜਦ ਤੱਕ ਉਮਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਗਲਾ, ਜੋ ਖੰਘ ਤੇ ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ—
ਤਾਵਦ੍ ਆਗਤ ਏਵਾਸ਼ੁ ਕੁਤੋ ऽਪਿ ਪਰਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਘਨਾਨ੍ਧਤਿਮਿਰਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਮੁਨੇ ਮਰਣਕੌਸ਼ਿਕਃ
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਦਾ ਉਲੂ, ਜੋ ਗੂੜ੍ਹੇ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਤਲਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸਾਯਂਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜਾਤੈਵ ਤਮਸ੍ ਸਮਨੁਧਾਵਤਿ । ਜਰਾ ਵਪੁषਿ ਦृष੍ਟੈਵ ਮृਤਿਂ ਸਮਨੁਧਾਵਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਲੋੜ, ਉਠ ਕੇ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਰਾਕੁਸੁਮਿਤਂ ਦੇਹਦ੍ਰੁਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਦੂਰਤਃ । ਮृਤਿਭृਙ੍ਗੀ ਦ੍ਰੁਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨਰਸ੍ਯਾਯਾਤਿ ਸੂਤ੍ਸੁਕਾ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਦੂਰੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੌਤ ਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨਗਰਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਲਤੋ ਦ੍ਰੁਮਃ । ਭਾਤ੍ਯ੍ ਅਨਾਵृष੍ਟਿਮਾਨ੍ ਦੇਸ਼ੋ ਨ ਜਰਾਜਰ੍ਜਰਂ ਵਪੁਃ
ਖਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਟੁੱਟੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਦਰਖ਼ਤ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਮੀਂਹ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ ਨਿਗਿਰਣਾਯੈਵ ਕਾਸਕ੍ਵਣਿਤਕਾਰਿਣੀ । ਗृਧ੍ਰੀਵਾਮਿषਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਤਰਸੈਵ ਨਰਂ ਜਰਾ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਖੰਘ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਬੁਢਾਪਾ, ਗਿਦੜ ਵਾਂਗ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਸੋਤ੍ਸੁਕੇਵਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਪ੍ਰਲੁਨਾਤਿ ਜਰਾ ਦੇਹਂ ਕੁਮਾਰੀ ਕੈਰਵਂ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪਾ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਜਲ-ਕੁਮਲ ਨੂੰ ਤੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸੀਤ੍ਕਾਰਕਾਰਿਣੀ ਪਾਂਸੁਪਰੁषਾ ਪਰਿਜਰ੍ਜਰਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ਼ਾਤਯਤ੍ਯ੍ ਏषਾ ਵਾਤ੍ਯੇਵ ਤਰੁਪਲ੍ਲਵਮ੍
ਇਹ ਧੂੜ ਨਾਲ ਖੜਖੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਝੂਣਦੇ ਹੋਏ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਾਂਗ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਰਸੋਪਹਤੋ ਦੇਹੋ ਧਤ੍ਤੇ ਜਰ੍ਜਰਤਾਂ ਗਤਃ । ਤੁषਾਰਨਿਕਰਾਕੀਰ੍ਣਪਰਿਮ੍ਲਾਨਾਮ੍ਬੁਜਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਠੰਡ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਰਾਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨੋਦਿਤੈਵੇਯਂ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼ਿਖਰਿਪृष੍ਠਤਃ । ਵਿਕਾਸਯਤਿ ਸਂਰਬ੍ਧਵਾਤਾਂ ਕਾਸਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀਮ੍
ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਚੰਦਨੀ ਵਾਂਗ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉੱਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਖੰਘ ਦੀ ਹਵਾ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਵਾਲਾ ਕਮਲ।
ਪਰਿਪਕ੍ਵਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਜਰਾਕ੍ਸ਼ਾਰਵਿਧੂਸਰਮ੍ । ਸ਼ਿਰਃਕੁष੍ਮਾਣ੍ਡਕਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪੁਂਸਃ ਕਾਲਃ ਕਿਲੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਪੀਲਾ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਜਹ੍ਨੁਸੁਤੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਮੂਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ । ਸ਼ਰੀਰਤੀਰਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਲਸ੍ਯਾਯੂਂषਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਬੁਢਾਪਾ, ਦਰਿਆ ਦੀ ਧੀ (ਮੌਤ) ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਸਰੀਰ-ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਰਾਮਾਰ੍ਜਾਰਿਕਾ ਭੁਕ੍ਤਯੌਵਨਾਖੁਤਯੈਧਿਤਾ । ਪਰਮ੍ ਉਲ੍ਲਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ਼ਰੀਰਾਮਿषਗਰ੍ਧਿਨੀ
ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਾਸ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਮਙ੍ਗਲਕਰੀ ਤਥਾ । ਯਥਾ ਜਰਾਕ੍ਰੋਸ਼ਕਰੀ ਦੇਹਜਙ੍ਗਲਜਮ੍ਬੁਕੀ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਵਰਗਾ ਅਸ਼ੁਭ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਗਿੱਦੜ ਹੈ।
ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਸਸੀਤ੍ਕਾਰਾ ਦੁਃਖਧੂਮਤਮੋਮਯੀ । ਜਰਾਜ੍ਵਾਲਾ ਜ੍ਵਲਤ੍ਯ੍ ਏषਾ ਯਯਾਸੌ ਦਗ੍ਧ ਏਵ ਹਿ
ਖੰਘ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਆਹ ਭਰਨਾ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਧੂੰਏ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ—ਇਹ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਸਾ ਵਕ੍ਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਵਯਵਪਲ੍ਲਵਾ । ਤਾਤ ਤਨ੍ਵੀ ਤਨੁਰ੍ ਨॄਣਾਂ ਲਤਾ ਪੁष੍ਪਾਨਤਾ ਯਥਾ
ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਤਲਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਨਰਮ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਕਰ੍ਪੂਰਧਵਲਂ ਦੇਹਕਰ੍ਪੂਰਪਾਦਪਮ੍ । ਮੁਨੇ ਮਰਣਮਾਤਙ੍ਗੋ ਨੂਨਮ੍ ਉਦ੍ਧਰਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਦੇ ਕਪੂਰ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਮਰਨ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਠਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਰਣਸ੍ਯ ਮੁਨੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਜਰਾਧਵਲਚਾਮਰਾ । ਆਗਚ੍ਛਤੋ ऽਗ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਪਤਾਕਿਨੀ
ਮਰਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਰਾਜਾ ਹੈ; ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਚਮਚਾ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਗ ਦੀ ਝੰਡਾ ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਜਿਤਾਸ਼੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਸ੍ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਯੇ ਨਿष੍ਪਿष੍ਟਾਦ੍ਰਿਕੋਟਯਃ । ਤੇ ਜਰਾਜੀਰ੍ਣਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾ ਪਸ਼੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਜਿਤਾ ਮੁਨੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲੇ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਖੋ, ਬੁਢਾਪਾ ਰੂਪ ਰਾਕਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮুনি।
ਜਰਾਤੁषਾਰਧਵਲੇ ਸ਼ਰੀਰਸਦਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ਵਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਿੱਟੀ ਛਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਟੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ।