ਆਕ੍ਰੁष੍ਟਮ੍ ਉਦ੍ਧਤਰਵਂ ਰੁਦਿਤਂ ਵਿਪਤ੍ਸੁ ਭੁਕ੍ਤਂ ਕਦਨ੍ਨਮ੍ ਉषਿਤਂ ਹਤਪਕ੍ਕਣੇषੁ । ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਂ ਬਹੁ ਮਯੋਪਹਤੇਨ ਤਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਵਾਸਨਾਨਿਗਡਬਨ੍ਧਗਤੇਨ ਸਭ੍ਯਾਃ
ਓ ਸੱਜਣੋ, ਉੱਥੇ ਮੈੰਨੂੰ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੈੰਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣਣੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਰੁੱਖੀ ਸੁੱਕੀ ਗੱਲਾਂ ਸਹਿਣੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਣਾ ਪਿਆ, ਮਾੜਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਝੋਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ।
ਅਥ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕਾਲੇ ऽਤ੍ਰ ਜਰਾਜਰ੍ਜਰਿਤਾਯੁषਿ । ਤੁषਾਰਪੂਰ੍ਣਸ਼ष੍ਪੌਘਸਮਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਧृਤੇ ਮਯਿ
ਫਿਰ, ਜਦ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੇ ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਪਾਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਓਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘਾਹ।
ਕਰ੍ਮਵਾਤਾਵਨੁਨ੍ਨੇषੁ ਸਰਸੇष੍ਵ੍ ਅਰਸੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਪਤਤ੍ਸੁ ਵਾਸਰੌਘੇषੁ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਗਣੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਦ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਉਲਝਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਮਾੜੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਦਿਨ ਵੀ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ,
ਆਜਾਵ੍ ਇਵ ਸ਼ਰੌਘੇषੁ ਸੁਖਦੁਃਖੇष੍ਵ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍ । ਕਲਹੇष੍ਵ੍ ਅਥ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਆਗਚ੍ਛਤ੍ਸੁ ਵ੍ਰਜਤ੍ਸੁ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ, ਝਗੜੇ ਤੇ ਕੰਮ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਕਲ੍ਪਕਲਨਾਵਰ੍ਤਵਰ੍ਤਿਨੀਵ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮੇ । ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਕਲ੍ਲੋਲਭਰੇ ਭ੍ਰਮਤਿ ਚੇਤਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਭੰਵਰੇ ਵਿਚ ਜਗਤ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਲਂ ਚਿਨ੍ਤਾਚਿਤਂ ਚਕ੍ਰਮ੍ ਆਰੂਢੇ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਪ੍ਰੋਹ੍ਯਮਾਨੇ ਤृਣ ਇਵ ਸਾਵਰ੍ਤੇ ਕਾਲਸਾਗਰੇ
ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਚੱਕੀ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਭੰਵਰ ਵਿਚ ਤਿਨਕੇ ਵਾਂਗ ਉਲਝੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋਰ੍ਵੀਵ੍ਰਣਕੀਟਸ੍ਯ ਗ੍ਰਾਮੈਕਸ਼ਰਣਸ੍ਯ ਚ । ਦ੍ਵਿਬਾਹੋਰ੍ ਗਰ੍ਦਭਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੀਣ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮਾਗਣੇ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਦਰਾਰ ਵਿਚ ਰਿਹੜਕਣ ਵਾਲਾ ਕੀੜਾ, ਜਾਂ ਦੋ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਗਧਾ, ਜਾਂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਸਭ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਵਿਸ੍ਮृਤੇ ਮਮ ਭੂਪਤ੍ਵੇ ਸ਼ਵਸ੍ਯੇਵ ਮਹਾਜ੍ਵਰੇ । ਚਣ੍ਡਾਲਤ੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤੇ ਛਿਨ੍ਨਪਕ੍ਸ਼ ਇਵਾਚਲੇ
ਮੇਰੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਭੁੱਲ ਗਈ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਅਡਿੱਠ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂ, ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੋਵਾਂ।
ਸਂਸਾਰਮ੍ ਇਵ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੋ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ ਇਵ ਕਾਨਨਮ੍ । ਸਾਗਰੋਰ੍ਮਿਸ੍ ਤਟਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੁष੍ਕਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਸ਼ਨਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਜਗਤ ਲਈ ਕਲਿਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਦਰੱਖਤ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਲਹਿਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ।
ਅਕਾਣ੍ਡਮਰਣੋਡ੍ਡੀਨਚਣ੍ਡਚਣ੍ਡਾਲਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਨਿਰਨ੍ਨਤृਣਪਤ੍ਤ੍ਰਾਮ੍ਬੁ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਕਚ੍ਛਂ ਤਦਾ ਯਯੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਂਧਿਆ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਘੇਰਾ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਟੀ, ਨਾ ਘਾਹ, ਨਾ ਪੱਤਾ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਨ ਵਰ੍षਤਿ ਘਨਵ੍ਰਾਤੇ ਦृष੍ਟਨष੍ਟੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਪੂਤਾਙ੍ਗਾਰਕਣੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਗਤੌ ਵਹਤਿ ਮਾਰੁਤੇ
ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਰਸੇ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਮੁੜ ਆਏ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸੁੱਟੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਤੇ ਰਾਖੀ ਉੱਡ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼ੀਰ੍ਣਮਰ੍ਮਰਪਰ੍ਣਾਸੁ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਵਲਿਤਾਸੁ ਚ । ਵਨਸ੍ਥਲੀषੁ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸੁ ਚਿਰਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤਾਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੇ ਸੁੱਕ ਕੇ ਖੜਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੱਗ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਸੁੰਞੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਣ।
ਅਕਾਣ੍ਡਮ੍ ਅਭਵਦ੍ ਭੀਮਮ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਦਵਪਾਵਕਮ੍ । ਸ਼ੋषਿਤਾਸ਼ੇषਗਹਨਂ ਭਸ੍ਮਸ਼ੇषਤृਣੋਲਪਮ੍
ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਅੱਗ ਲੱਗ ਪਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤੇ, ਸਿਰਫ ਰਾਖ ਤੇ ਕੁਝ ਘਾਹ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹੀ ਬਚੇ।
ਪਾਂਸੁਧੂਸਰਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾਸ਼ੇषਮਾਨਵਮ੍ । ਨਿਰਨ੍ਨਤृਣਪਾਨੀਯਦੇਸ਼ੋਦ੍ਯਦ੍ਦਾਵਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਭੁੱਖਾ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾ ਰੋਟੀ ਸੀ, ਨਾ ਘਾਹ, ਨਾ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਦਾ ਘੇਰਾ ਸੀ।
ਕਚਨ੍ਮਰੁਮਰੀਚ੍ਯਮ੍ਬੁਮਜ੍ਜਨ੍ਮਹਿषਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਵਾਤੋਤ੍ਥਸੈਕਤਵ੍ਯੂਹਵਾਰਿਵਾਹਾਵृਤਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਥੇ ਭੈਂਸਾਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹਵਾ ਨੇ ਰੇਤ ਦੇ ਢੇਰ ਉਠਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ 'ਤੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਏ ਸਨ।
ਪਾਨੀਯਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰੈਕਸ਼੍ਰਵਣੋਤ੍ਕਨਰਵ੍ਰਜਮ੍ । ਆਤਪਾਦ੍ ਅਤਿਸਂਸ਼ੋषਸੀਦਤ੍ਸਕਲਮਾਨਵਮ੍
ਜਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਦੀ ਤਲਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਜੂਮ, ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।
ਪੁਤ੍ਰਗ੍ਰਸਨਸਂਰਬ੍ਧਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੋਜ੍ਝਿਤਜੀਵਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਚਰ੍ਵਣਸਂਰਮ੍ਭਲੁਠਦ੍ਦਸ਼ਨਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਏ, ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਹਤਾਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਚਬਾ ਲਏ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਵਲਵਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਮਾਂਸਸ਼ਙ੍ਕਾਨਿਗੀਰ੍ਣੋਗ੍ਰਖਦਿਰਾਗ੍ਨਿਕਣੋਤ੍ਕਰਮ੍ । ਮਣ੍ਡੂਕਾਸ਼ਾਵਸ਼ਗ੍ਰਸ੍ਤਵਨਪਾषਾਣਖਣ੍ਡਕਮ੍
ਉਥੇ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਹੱਡੀਆਂ, ਤੇ ਖਦੀਰਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਨੁੱਕਦਾਰ ਟੁਕੜੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਅੰਗਾਰੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਭੁੱਖੀ ਮੇਡਕਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਥਰ ਚਬ ਲਏ ਸਨ।
ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਦ੍ਰੁਤਸਂਸਕ੍ਤਮਾਤृਪੁਤ੍ਰਪਿਤृਵ੍ਰਜਮ੍ । ਗृਧ੍ਰੋਦਰਰਟਤ੍ਸਾਗ੍ਰਨਿਗੀਰ੍ਣਵਨਸ਼ਾਰਿਕਮ੍
ਉਥੇ ਮਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫ਼ੁਰਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਗਿਦੜਾਂ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਪੇਟਾਂ ਦੇ ਗਰਜਣ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਿਗਲ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਾਙ੍ਗਵਿਚ੍ਛੇਦਰਕ੍ਤਸਿਕ੍ਤਧਰਾਤਲਮ੍ । ਹਰਿਗ੍ਰਸਨਸਂਰਬ੍ਧਮਤ੍ਤਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਵਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਹੋਏ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਾਗਲ ਹੋਏ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਉਤਪਾਤ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰੀਨਿਗਿਰਣੈਕੋਤ੍ਕਸਿਂਹਭ੍ਰਮਣਭੀषਣਮ੍ । ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਗ੍ਰਸਨੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਲੋਕਮਲ੍ਲਕृਤਾਹਵਮ੍
ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਤ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਹੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ-ਕੱਟਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਨਿष੍ਪਤ੍ਤ੍ਰਪਾਦਪੋਡ੍ਡੀਨਪੂਤਾਙ੍ਗਾਰਮਯਾਨਿਲਮ੍ । ਰਕ੍ਤਪਾਨੋਤ੍ਕਮਾਰ੍ਜਾਰਲੀਢਧਾਤੁਤਲਾਵਨਿ
ਉਥੇ ਦਰੱਖਤ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਸੜ ਕੇ ਕਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਾਖ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖੂਨ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਾਟੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਜ੍ਵਾਲਾਘਨਘਨਾਟੋਪਸਾਵਤਂਸਵਨਾਨਿਲਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਖਲਜ੍ਜ੍ਵਲਦ੍ਵਹ੍ਨਿਪੁਞ੍ਜਪਿਞ੍ਜਰਜਙ੍ਗਲਮ੍
ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਵਾ ਗਾੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਭੜਕ ਰਹੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਜੰਗਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਦੇ ਗੁੱਝਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਗ੍ਧਾਜਗਰਕੁਞ੍ਜੋਤ੍ਥਧੂਮਮਾਂਸਲਗੁਲ੍ਮਕਮ੍ । ਮਾਰੁਤਾਵਲਿਤਜ੍ਵਾਲਾਸਨ੍ਧ੍ਯਾਭ੍ਰਵਲਿਤਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਬਿਲਾਂ ਤੋਂ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਉਠ ਰਹੇ ਹਨ; ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਡ੍ਡਾਮਰਮਰੁਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਭਾਸ੍ਮਨਸ੍ਤਮ੍ਭਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਸਾਕ੍ਰਨ੍ਦਨਰਦਨ੍ਤਾਗ੍ਰਸ਼ੀਰ੍ਣਾਰ੍ਭਕਕृਤਾਰਵਮ੍
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਰਾਖ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਤੀਬਰ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ, ਆਦਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਪੁਰੁषਵ੍ਯੂਹਦਨ੍ਤਕृਤ੍ਤਮਹਾਸ਼ਵਮ੍ । ਮਾਂਸਭੋਗਜਵਗ੍ਰਸ੍ਤਰਕ੍ਤਰਕ੍ਤਨਿਜਾਙ੍ਗੁਲਿ
ਮਾਨਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਲਾਸ਼ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਸ ਲਾਲ-ਲਾਲ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨੀਲਪਤ੍ਤ੍ਰਲਤਾਸ਼ਬ੍ਦਪੀਤਧੂਮਘਨਚ੍ਛਵਿ । ਭ੍ਰਮਦ੍ਗृਧ੍ਰਨਿਗੀਰ੍ਣੋਗ੍ਰਨਭੋਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋਲ੍ਮੁਕਾਮਿषਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਿਹਰਾ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਨੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਖੜਖੜਾਹਟ ਨਾਲ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਗਿਧ ਉਸ ਦੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਲਕਾਵਾਂ ਭਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਇਤਰੇਤਰਭਿਨ੍ਨਾਙ੍ਗਲੋਕਵਿਦ੍ਰਵਣਾਕੁਲਮ੍ । ਜ੍ਵਲਿਤਾਗ੍ਨਿਟਨਤ੍ਕਾਰਵਿਦੀਰ੍ਣਹृਦਯੋਦਰਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਡਰ ਅਤੇ ਹੜਬੜੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਦੀ ਟਣ-ਟਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਪੇਟ ਵੀ ਚੀਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗਤਮਾਰੁਤਭਾਙ੍ਕਾਰਭੀਮਦਾਵਾਗ੍ਨਿਵਲ੍ਗਨਮ੍ । ਭੀਤਾਜਗਰਫੂਤ੍ਕਾਰਪਤਦਙ੍ਗਾਰਪਾਦਪਮ੍
ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗਰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਫੁਕ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤ ਸੜਦੇ ਕੋਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਦ੍ ਅਕਾਣ੍ਡਂ ਸ੍ਫੁਟਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਦੇਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ੁष੍ਕਕੋਟਰਃ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰ੍ਕਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਜਗਤੋ ऽਨੁਕृਤਿਂ ਯਯੌ
ਉਹ ਖੇਤਰ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਖੋਖਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਬਾਰ੍ਹੇ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ।