ਕ੍ਰੌਰ੍ਯਂ ਮੁਖਰਸਂਰਮ੍ਭਿ ਸ਼ਰਵਰ੍षਿ ਨਿਨਾਦਿ ਚ । ਅਙ੍ਗੀਕृਤਂ ਨਿਦਾਘਾਨ੍ਤੇ ਨਭਸੇਵਾਸਿਤਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਕਠੋਰਤਾ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਕਾਸਿਨ੍ਯੋ ऽਕ੍ਸ਼ਤਾਕਾਰਾ ਦੂਰਂ ਪਰਿਹृਤਾ ਜਨੈਃ । ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇਣੇਵ ਕੁਮਞ੍ਜਰ੍ਯਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ ਊਢਾ ਮਯਾਪਦਃ
ਜੋ ਖਿੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਟੁੱਟ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਭਾਗ, ਜੋ ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕਾਏ ਰੱਖੇ, ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵਕਾਕਾਕੁਲਕੋਣਾਸੁ ਨਰਕੋਡ੍ਡਾਰਭੂਮਿषੁ । ਉਪ੍ਤਾ ਦੁष੍ਕृਤਬੀਜਾਨਾਂ ਮੁष੍ਟਯੋ ਮੋਹਵृष੍ਟਯਃ
ਕੁੱਤਿਆਂ ਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਮੁੱਠੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੋਹ ਦੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਸਿੰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਗੁਰਾਸਿਮਤਾ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਕਨ੍ਦਰਸ੍ਥੇਨ ਨਿਰ੍ਦਯਮ੍ । ਭੂਤੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਕृਤਾਨ੍ਤੇਨ ਮृਗੇषੁ ਪਰਿਵਲ੍ਗਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬੇਦਰਦ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਾਲ ਪਾ ਕੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪਾਮਰੀਕਣ੍ਠਕੁਡ੍ਯੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼ਿਰਸਾ ਮਯਾ । ਸੁਪ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਤਵਿਵੇਕੇਨ ਸ਼ੇषਾਙ੍ਗੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਸ਼ੌਰਿਣਾ
ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਥੱਕਿਆ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਿਆ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਲੋਲਪਰ੍ਣਾਮ੍ਬਰਯਾ ਸ਼ਰਾਵੋਲ੍ਲਾਸਿਧੂਮਯਾ । ਮਮ ਤਨ੍ਵਾ ਸਨੀਹਾਰਵਿਨ੍ਧ੍ਯਕਚ੍ਛਗੁਹਾਯਿਤਮ੍
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ ਹੋਇਆ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਠੰਢੇ ਗੁਫ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਕृष੍ਣਦੇਹੇਨ ਯੌਕਾਢ੍ਯਾ ਕਨ੍ਥਾ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਮਯਾ ਚਿਰਮ੍ । ਗ੍ਰੀष੍ਮੇषੂਢਾ ਬਲੋਦ੍ਭੂਤਾ ਵਰਾਹੇਣ ਯਥੋਰ੍ਵਰਾ
ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਗੰਦੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਚਾਦਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਭਾਰ ਸਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਸ਼ੋ ऽਹਂ ਵਨੋਤ੍ਥਾਗ੍ਨਿਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਪ੍ਰਾਣਿਮਣ੍ਡਲਃ । ਕਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਭੁਕ੍ਤਜਗਤਃ ਕਾਲਸ੍ਯਾਨੁਕृਤਿਂ ਗਤਃ
ਅਨੇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਲੋਹਲਿਙ੍ਗਾ ਯਥਾ ਰੋਗਾਨ੍ ਅਨਰ੍ਥਾਨ੍ ਇਵ ਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਾਃ । ਪ੍ਰਸੂਤਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਮੇ ਦਾਰਾ ਦੁਃਖਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸੁਤਾਨ੍ ਅਪਿ
ਉਥੇ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੀ ਜੰਜੀਰਾਂ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ।
ਤ੍ਰਿਬਾਲਪੁਤ੍ਰਿਕੇਣੈਕਤਨਯੇਨ ਤਦਾ ਮਯਾ । ਨੀਤਾ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਦੋषੇਣ षष੍ਟਿਃ ਕਲ੍ਪਸਮਾਸ੍ ਸਮਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੀ, ਲਾਇਲਾਜ਼ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਠ ਛੋਟੇ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ।
ਆਕ੍ਰੁष੍ਟਮ੍ ਉਦ੍ਧਤਰਵਂ ਰੁਦਿਤਂ ਵਿਪਤ੍ਸੁ ਭੁਕ੍ਤਂ ਕਦਨ੍ਨਮ੍ ਉषਿਤਂ ਹਤਪਕ੍ਕਣੇषੁ । ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਂ ਬਹੁ ਮਯੋਪਹਤੇਨ ਤਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਵਾਸਨਾਨਿਗਡਬਨ੍ਧਗਤੇਨ ਸਭ੍ਯਾਃ
ਓ ਸੱਜਣੋ, ਉੱਥੇ ਮੈੰਨੂੰ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੈੰਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣਣੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਰੁੱਖੀ ਸੁੱਕੀ ਗੱਲਾਂ ਸਹਿਣੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਣਾ ਪਿਆ, ਮਾੜਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਝੋਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ।
ਅਥ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕਾਲੇ ऽਤ੍ਰ ਜਰਾਜਰ੍ਜਰਿਤਾਯੁषਿ । ਤੁषਾਰਪੂਰ੍ਣਸ਼ष੍ਪੌਘਸਮਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਧृਤੇ ਮਯਿ
ਫਿਰ, ਜਦ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੇ ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਪਾਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਓਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘਾਹ।
ਕਰ੍ਮਵਾਤਾਵਨੁਨ੍ਨੇषੁ ਸਰਸੇष੍ਵ੍ ਅਰਸੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਪਤਤ੍ਸੁ ਵਾਸਰੌਘੇषੁ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਗਣੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਦ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਉਲਝਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਮਾੜੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਦਿਨ ਵੀ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ,
ਆਜਾਵ੍ ਇਵ ਸ਼ਰੌਘੇषੁ ਸੁਖਦੁਃਖੇष੍ਵ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍ । ਕਲਹੇष੍ਵ੍ ਅਥ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਆਗਚ੍ਛਤ੍ਸੁ ਵ੍ਰਜਤ੍ਸੁ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ, ਝਗੜੇ ਤੇ ਕੰਮ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਕਲ੍ਪਕਲਨਾਵਰ੍ਤਵਰ੍ਤਿਨੀਵ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮੇ । ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਕਲ੍ਲੋਲਭਰੇ ਭ੍ਰਮਤਿ ਚੇਤਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਭੰਵਰੇ ਵਿਚ ਜਗਤ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਲਂ ਚਿਨ੍ਤਾਚਿਤਂ ਚਕ੍ਰਮ੍ ਆਰੂਢੇ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਪ੍ਰੋਹ੍ਯਮਾਨੇ ਤृਣ ਇਵ ਸਾਵਰ੍ਤੇ ਕਾਲਸਾਗਰੇ
ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਚੱਕੀ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਭੰਵਰ ਵਿਚ ਤਿਨਕੇ ਵਾਂਗ ਉਲਝੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋਰ੍ਵੀਵ੍ਰਣਕੀਟਸ੍ਯ ਗ੍ਰਾਮੈਕਸ਼ਰਣਸ੍ਯ ਚ । ਦ੍ਵਿਬਾਹੋਰ੍ ਗਰ੍ਦਭਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੀਣ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮਾਗਣੇ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਦਰਾਰ ਵਿਚ ਰਿਹੜਕਣ ਵਾਲਾ ਕੀੜਾ, ਜਾਂ ਦੋ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਗਧਾ, ਜਾਂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਸਭ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਵਿਸ੍ਮृਤੇ ਮਮ ਭੂਪਤ੍ਵੇ ਸ਼ਵਸ੍ਯੇਵ ਮਹਾਜ੍ਵਰੇ । ਚਣ੍ਡਾਲਤ੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤੇ ਛਿਨ੍ਨਪਕ੍ਸ਼ ਇਵਾਚਲੇ
ਮੇਰੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਭੁੱਲ ਗਈ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਅਡਿੱਠ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂ, ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟੇ ਪਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੋਵਾਂ।
ਸਂਸਾਰਮ੍ ਇਵ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੋ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ ਇਵ ਕਾਨਨਮ੍ । ਸਾਗਰੋਰ੍ਮਿਸ੍ ਤਟਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੁष੍ਕਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਸ਼ਨਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਜਗਤ ਲਈ ਕਲਿਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਦਰੱਖਤ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਲਹਿਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ।
ਅਕਾਣ੍ਡਮਰਣੋਡ੍ਡੀਨਚਣ੍ਡਚਣ੍ਡਾਲਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਨਿਰਨ੍ਨਤृਣਪਤ੍ਤ੍ਰਾਮ੍ਬੁ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਕਚ੍ਛਂ ਤਦਾ ਯਯੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਂਧਿਆ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਘੇਰਾ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਟੀ, ਨਾ ਘਾਹ, ਨਾ ਪੱਤਾ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।
ਨ ਵਰ੍षਤਿ ਘਨਵ੍ਰਾਤੇ ਦृष੍ਟਨष੍ਟੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਪੂਤਾਙ੍ਗਾਰਕਣੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਗਤੌ ਵਹਤਿ ਮਾਰੁਤੇ
ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਰਸੇ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਮੁੜ ਆਏ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸੁੱਟੀਆਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਤੇ ਰਾਖੀ ਉੱਡ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼ੀਰ੍ਣਮਰ੍ਮਰਪਰ੍ਣਾਸੁ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਵਲਿਤਾਸੁ ਚ । ਵਨਸ੍ਥਲੀषੁ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸੁ ਚਿਰਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤਾਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੇ ਸੁੱਕ ਕੇ ਖੜਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੱਗ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਸੁੰਞੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਣ।
ਅਕਾਣ੍ਡਮ੍ ਅਭਵਦ੍ ਭੀਮਮ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਦਵਪਾਵਕਮ੍ । ਸ਼ੋषਿਤਾਸ਼ੇषਗਹਨਂ ਭਸ੍ਮਸ਼ੇषਤृਣੋਲਪਮ੍
ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਅੱਗ ਲੱਗ ਪਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤੇ, ਸਿਰਫ ਰਾਖ ਤੇ ਕੁਝ ਘਾਹ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹੀ ਬਚੇ।
ਪਾਂਸੁਧੂਸਰਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾਸ਼ੇषਮਾਨਵਮ੍ । ਨਿਰਨ੍ਨਤृਣਪਾਨੀਯਦੇਸ਼ੋਦ੍ਯਦ੍ਦਾਵਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਭੁੱਖਾ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾ ਰੋਟੀ ਸੀ, ਨਾ ਘਾਹ, ਨਾ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਦਾ ਘੇਰਾ ਸੀ।
ਕਚਨ੍ਮਰੁਮਰੀਚ੍ਯਮ੍ਬੁਮਜ੍ਜਨ੍ਮਹਿषਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਵਾਤੋਤ੍ਥਸੈਕਤਵ੍ਯੂਹਵਾਰਿਵਾਹਾਵृਤਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਥੇ ਭੈਂਸਾਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹਵਾ ਨੇ ਰੇਤ ਦੇ ਢੇਰ ਉਠਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ 'ਤੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਏ ਸਨ।
ਪਾਨੀਯਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰੈਕਸ਼੍ਰਵਣੋਤ੍ਕਨਰਵ੍ਰਜਮ੍ । ਆਤਪਾਦ੍ ਅਤਿਸਂਸ਼ੋषਸੀਦਤ੍ਸਕਲਮਾਨਵਮ੍
ਜਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਦੀ ਤਲਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਜੂਮ, ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।
ਪੁਤ੍ਰਗ੍ਰਸਨਸਂਰਬ੍ਧਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤੋਜ੍ਝਿਤਜੀਵਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਚਰ੍ਵਣਸਂਰਮ੍ਭਲੁਠਦ੍ਦਸ਼ਨਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਏ, ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਹਤਾਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਚਬਾ ਲਏ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਵਲਵਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਮਾਂਸਸ਼ਙ੍ਕਾਨਿਗੀਰ੍ਣੋਗ੍ਰਖਦਿਰਾਗ੍ਨਿਕਣੋਤ੍ਕਰਮ੍ । ਮਣ੍ਡੂਕਾਸ਼ਾਵਸ਼ਗ੍ਰਸ੍ਤਵਨਪਾषਾਣਖਣ੍ਡਕਮ੍
ਉਥੇ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਹੱਡੀਆਂ, ਤੇ ਖਦੀਰਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਨੁੱਕਦਾਰ ਟੁਕੜੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਅੰਗਾਰੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਭੁੱਖੀ ਮੇਡਕਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਥਰ ਚਬ ਲਏ ਸਨ।
ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਦ੍ਰੁਤਸਂਸਕ੍ਤਮਾਤृਪੁਤ੍ਰਪਿਤृਵ੍ਰਜਮ੍ । ਗृਧ੍ਰੋਦਰਰਟਤ੍ਸਾਗ੍ਰਨਿਗੀਰ੍ਣਵਨਸ਼ਾਰਿਕਮ੍
ਉਥੇ ਮਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫ਼ੁਰਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਗਿਦੜਾਂ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਪੇਟਾਂ ਦੇ ਗਰਜਣ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਿਗਲ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਾਙ੍ਗਵਿਚ੍ਛੇਦਰਕ੍ਤਸਿਕ੍ਤਧਰਾਤਲਮ੍ । ਹਰਿਗ੍ਰਸਨਸਂਰਬ੍ਧਮਤ੍ਤਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਵਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਹੋਏ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਾਗਲ ਹੋਏ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਉਤਪਾਤ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।