ਇਹ ਵਿਵਿਧਪਦਾਰ੍ਥਸਙ੍ਕੁਲਾਯਾਂ ਹ੍ਰਦਨਦਪਰ੍ਵਤਪਤ੍ਤਨਾਕੁਲਾਯਾਮ੍ । ਕੁਲਸ਼ਿਖਰਿਸਮੁਦ੍ਰਸਙ੍ਕਟਾਯਾਂ ਭੁਵਿ ਵਿਭਵਾਵਲਿਤੋ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਃ
ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ—ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚੋਟੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਇਥੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤਿ ਤਾਵਦ੍ ਅਯਂ ਦੇਸ਼ੋ ਨਾਨਾਵਨਨਦੀਯੁਤਃ । ਵਸੁਧਾਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਹੋਦਰ ਇਵਾਨੁਜਃ
ਇਥੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲਕ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚਾਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਰਾਜਾ ਪੌਰਾਭਿਮਤਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗ ਇਵਾਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਭਾਯਾਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਚਲਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਸਭਾ 'ਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਦ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤੋ ਦੂਰਾਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ ਛਾਮ੍ਬਰਿਕਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਯਮ੍ । ਰਸਾਤਲਾਦ੍ ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੋ ਮਾਯੀ ਮਯ ਇਵ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਫਿਰ ਦੂਰੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ੰਬਰਿਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਆਦਮੀ ਆਇਆ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।
ਅਨੇਨ ਭ੍ਰਾਮਿਤੈषੇਹ ਪਿਞ੍ਛਿਕਾ ਰਾਜਿਰਾਜਿਤਾ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਪਵਨਾਭ੍ਰੇਣ ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਲਤਾ ਯਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਵਾਲੀ ਛੜੀ ਘੁਮਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਲਕੀਰ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ।
ਆਲੋਕ੍ਯੈਤਾਮ੍ ਅਹਂ ਲੋਲਾਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਪृष੍ਠਮ੍ ਆਰੂਢਵਾਨ੍ ਏਕ ਆਤ੍ਮਨਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਨਸਃ
ਇਸ ਬੇਚੈਨ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ, ਮਨ ਵਿਚ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ऽਦ੍ਰਿਂ ਪ੍ਰਲਯਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਪੁष੍ਕਰਾਵਰ੍ਤਕੋ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਚਲਨ੍ਤਂ ਚਲਿਤਸ੍ ਸ੍ਵਸ਼੍ਵਮ੍ ਆਰੂਢਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍
ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੂਫਾਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਥਿਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਗਨ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਮृਗਯਾਮ੍ ਏਕੋ ऽਹਮ੍ ਅਥ ਰਂਹਸਾ । ਉਰ੍ਵਰਾਮ੍ ਇਵ ਨਿਰ੍ਭੇਤ੍ਤੁਂ ਕਲ੍ਲੋਲਃ ਪ੍ਰਲਯਾਮ੍ਬੁਧੇਃ
ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਿਆਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਦੌੜਦੀ ਹੋਵੇ।
ਤੇਨਾਨਿਲਵਿਲੋਲੇਨ ਦੂਰਂ ਨੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਵਾਜਿਨਾ । ਭੋਗਾਭ੍ਯਾਸਜਡੇਨਾਜ੍ਞੋ ਮੁਗ੍ਧਸ੍ ਸ੍ਵਮਨਸਾ ਯਥਾ
ਉਸ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਆਦਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਬੇਸਮਝ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਿਞ੍ਚਨਮਨਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਦੁਰ੍ਭਗਮ੍ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਲਯਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਜਗਦਾਸ੍ਪਦਭੀषਣਮ੍
ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੰਗਾਲ ਤੇ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਦਿਲ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਥਾਂ।
ਨਿष੍ਪਕ੍ਸ਼ਿ ਕ੍ਸ਼ਾਰਨੀਹਾਰਂ ਨਿਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਜਲਂ ਮਹਤ੍ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਰਣ੍ਯਂ ਤਾਨ੍ਤਵਾਹਨਃ
ਮੈਂ ਥੱਕ ਕੇ ਇਕ ਵੱਡੇ, ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਪੰਛੀ ਸੀ, ਖਾਰਾ ਧੂੰਆਂ ਸੀ, ਨਾ ਰੁੱਖ ਸੀ, ਨਾ ਪਾਣੀ।
ਤਦ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍ ਇਵਾਕਾਸ਼ਂ ਤਥਾष੍ਟਮਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧਿਮ੍ । ਪਞ੍ਚਮਂ ਸਾਗਰਮ੍ ਇਵ ਸਂਸ਼ੁष੍ਕਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਕੋਟਰਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਦੂਜੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਾਂ ਅਠਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਪੰਜਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ — ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ, ਖਾਲੀ ਤੇ ਵਿਰਾਨ।
ਜ੍ਞਸ੍ਯੇਵ ਵਿਤਤਂ ਚੇਤੋ ਮੂਰ੍ਖਸ੍ਯੇਵ ਰੁषੋ ऽਜਵਮ੍ । ਅਦृष੍ਟਜਨਸਂਸਰ੍ਗਮ੍ ਅਜਾਤਤृਣਪਲ੍ਲਵਮ੍
ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਾ ਮਨ, ਤੇ ਮੂਰਖ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਛੁਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਘਾਹ ਜਾਂ ਕੋਪਲੇ ਨਹੀਂ ਉੱਗੀਆਂ।
ਅਰਣ੍ਯਂ ਮਹਦ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਮਤਿਰ੍ ਮੇ ਖੇਦਮ੍ ਆਗਤਾ । ਲਲਨੇਵੈਤ੍ਯ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਂ ਨਿਰਨ੍ਨਫਲਬਾਨ੍ਧਵਮ੍
ਉਹ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਗਰੀਬੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਟੀ, ਨਾ ਫਲ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ।
ਕਚਨ੍ਮਰੁਮਰੀਚ੍ਯਮ੍ਬੁਪੂਰਪ੍ਲੁਤਕਕੁਬ੍ਮੁਖੇ । ਆਸੂਰ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਦਿਨਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸੀਦਤਾ ਮਯਾ
ਉਸ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਿਰਾਜ਼ ਤੇ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਮ ਭਰੀ ਲਹਿਰਾਂ ਚੌਂਕਾਂ ਨੂੰ ਡੁਬੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਮੈਂ ਥੱਕ ਕੇ ਬਿਨਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ ਕੱਟਿਆ।
ਤਦ੍ ਅਰਣ੍ਯਂ ਮਯਾਤੀਤਮ੍ ਅਤਿਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਖੇਦਿਨਾ । ਵਿਵੇਕਿਨੇਵ ਸਂਸਾਰੋ ਮਧ੍ਯਸ਼ੂਨ੍ਯਾਤਤਾਕृਤਿਃ
ਉਹ ਜੰਗਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਖਾਲੀ, ਵਿਅਰਥ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦਿਨੇਨਾਤਿਵਾਹ੍ਯਾਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਞ੍ ਜਙ੍ਗਲਂ ਮਹਤ੍ । ਅਸ੍ਤਾਦ੍ਰਿਸਾਨੁਂ ਖਿਨ੍ਨਃ ਖਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਉਹ ਦਿਨ ਕੱਟ ਕੇ, ਮੈਂ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਖਾਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਭਟਕ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜਮ੍ਬੂਕਦਮ੍ਬਪ੍ਰਾਯੇषੁ ਕਲਾਲਾਪਾਃ ਪਤਤ੍ਰਿਣਃ । ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ षਣ੍ਡੇषੁ ਪਾਨ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਇਵ ਬਨ੍ਧਵਃ
ਜਿੱਥੇ ਜੰਬੂ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਘਣੇ ਬੂਟੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਭਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।
ਯਤ੍ਰ ਸ਼ष੍ਪਸ਼ਿਖਾਸ਼੍ਰੇਣ੍ਯੋ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ऽਵਿਰਲਾਸ੍ ਸ੍ਥਲੇ । ਕਦਰ੍ਥਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਜਿਹ੍ਮਸ੍ਯ ਹृਦੀਵਾਨਨ੍ਦਵृਤ੍ਤਯਃ
ਉਥੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਟੁੱਟ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਤੁਰਹੀ ਹੋਈ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ।
ਪੂਰ੍ਵਾਦ੍ ਅਰਣ੍ਯਾਦ੍ ਅਰਸਾਤ੍ ਤਦ੍ ਧਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸੁਖਾਵਹਮ੍ । ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਦੁਃਖਾਨ੍ ਮਰਣਾਦ੍ ਵਰਂ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ ਹਿ ਜਨ੍ਤੁषੁ
ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਥਾਂ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਮਰਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਜਮ੍ਬੀਰषਣ੍ਡਸ੍ਯ ਤਲਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ । ਮਾਰ੍ਕਾਣ੍ਡੇਯ ਇਵਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ਏਕਾਰ੍ਣਵਵਿਹਾਰਤਃ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਜੰਬੀਰਾਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਹੇਠਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਕਾਂਡੇਯ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਘੁੰਮ ਕੇ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਆਲਮ੍ਬਿਤਾ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸਂਸਙ੍ਗਿਨੀ ਲਤਾ । ਨੀਲਾ ਜਲਦਮਾਲੇਵ ਤਾਪਤਪ੍ਤੇਨ ਭੂਭृਤਾ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਲਤਾ ਫੜੀ ਜੋ ਡਾਲੀ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕਾ ਪਹਾੜ ਕਾਲਾ ਬਦਲ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਮਯਿ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਮਾਨੇ ऽਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ ਸ ਤੁਰਙ੍ਗਮਃ । ਗਙ੍ਗਾਵਲਮ੍ਬਿਨਿ ਜਨੇ ਯਥਾ ਦੁष੍ਕृਤਸਞ੍ਚਯਃ
ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਲਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਘੋੜਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਓਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲੋਂ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਿਰਦੀਰ੍ਘਾਧ੍ਵਗਃ ਖਿਨ੍ਨਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ । ਭਾਨੁਰ੍ ਅਸ੍ਤਾਚਲੋਤ੍ਸਙ੍ਗੇ ਤਲੇ ਕਲ੍ਪਤਰੋਰ੍ ਇਵ
ਲੰਮੀ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਭਰੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਹਾਲਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਲੇ, ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ ਸਮਸ੍ਤਸਂਸਾਰਵ੍ਯਵਹਾਰਭਰੈਸ੍ ਸਮਮ੍ । ਰਵਿਰ੍ ਵਿਸ਼੍ਰਮਣਾਯੇਵ ਨਿਵਿष੍ਟੋ ऽਸ੍ਤਾਚਲਾਙ੍ਗਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਥੇ ਚੈਨ ਪਾਇਆ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼੍ਯਾਮਿਕਯਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਸਮਸ੍ਤੇ ਭੁਵਨੋਦਰੇ । ਰਾਤ੍ਰਿਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰੇषੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇषੁ ਜਙ੍ਗਲੇ
ਜਦੋਂ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਰਾਤ ਦੀ ਕਾਲੀ ਛਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਾਤ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਅਹਂ ਤਨੁਤृਣੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੇਲਵੇ षਣ੍ਡਕੋਦਰੇ । ਨਿਲੀਨੋ ऽਵਿਰਲਾਲਸ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਵਨੀਡੇ ਵਿਹਗੋ ਯਥਾ
ਉਸ ਪਤਲੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਖੋਹ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪਦ੍ਭ੍ਰष੍ਟਵਿਵੇਕਸ੍ਯ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਸ਼ਸ੍ਯ ਗਲਤ੍ਸ੍ਮृਤੇਃ । ਵਿਕ੍ਰੀਤਸ੍ਯੇਵ ਦੀਨਸ੍ਯ ਮਗ੍ਨਸ੍ਯੇਵਾਨ੍ਧਕੂਪਕੇ
ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸੋਝੀ ਖੋਹ ਲਈ, ਆਸਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ ਤੇ ਯਾਦ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਿਟ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੇਚਾਰਾ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹਨੇਰੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਸਮਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ ਮੋਹਮਗ੍ਨਸ੍ਯ ਮੇ ਗਤਾ । ਏਕਾਰ੍ਣਵੋਹ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਕਾਣ੍ਡੇਯਮੁਨੇਰ੍ ਇਵ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਤ ਕਲਪਾਂ ਵਰਗੀ ਲੰਬੀ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਨ ਸ੍ਨਾਤਵਾਨ੍ ਨ ਸ੍ਥਿਤਵਾਨ੍ ਨ ਤਦਾ ਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ । ਕੇਵਲਂ ਮੇ ਗਤਾ ਰਾਤ੍ਰਿਸ੍ ਸਾਪਦਾਂ ਧੁਰਿ ਤਿष੍ਠਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਂ ਮੈਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਾਂ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਨਾਂ ਕੁਝ ਖਾਧਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਰਾਤ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਢੋਣਦੇ ਹੋਏ ਲੰਘ ਗਈ।