ਅਥੈਨਂ ਪਰਿਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਃ ਪੁਰੋਗਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ ਤਥਾ । ਪ੍ਰਲਯੋਲ੍ਲਾਸਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਮਾਰ੍ਕਾਣ੍ਡੇਯਮ੍ ਇਵਾਮਰਾਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯੀਤ੍ਥਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਦੇਵ ਵਯਮ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਆਕੁਲਾਃ । ਅਭੇਦ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਨਿਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਭ੍ਰਮਾ ਮਨਃ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ; ਅਜੇਹਾ ਵੀ ਮਨ ਜੋ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਾਤਰਮਣੀਯੇषੁ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਵਿਰਸੇषੁ ਚ । ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਵਿਕਲ੍ਪੇषੁ ਕੇषੁ ਤੇ ਲੁਠਿਤਂ ਮਨਃ
ਜੋ ਸੁਖ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਫਿਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਕਿਉਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈ?
ਸਤਤੋਦਾਰਵृਤ੍ਤਾਸੁ ਕਥਾਸੁ ਪਰਿਸ਼ੀਲਿਤਮ੍ । ਮਨਸ੍ ਤੇ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮੇषੁ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ
ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਉੱਚੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਫਿਰ ਇਹ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਉਲਝਣਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤੁਚ੍ਛਾਲਮ੍ਬਨਮ੍ ਆਲੂਨਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਂ ਲੋਕਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਮਨੋ ਮੋਹਮ੍ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਨ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੁਨੀਆਵੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜੀਆਂ ਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੱਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦਾ।
ਸਾਤਤ੍ਯੇਨ ਹਿ ਯੈਵਾਸ੍ਯ ਮਨਸੋ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਾ । ਸ਼ਰੀਰਮਦਮਤ੍ਤਾਸੁ ਤਾਮ੍ ਏਵਾਨੁਵਿਧਾਵਤਿ
ਜਿਸ ਵਲ ਮਨ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਸਰੀਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੁਚ੍ਛਾਲਮ੍ਬਨਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਗੁਣਹਾਰਿ ਚ । ਤਵਾਪਿ ਹਿ ਮਨਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਮ੍ ਆਲੂਨਮ੍ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਤੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਬੜਾ ਵਿਲੱਖਣ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਕੋਈ ਘਟੀਆ ਆਸ ਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਨਭ੍ਯਸ੍ਤਵਿਵੇਕਂ ਹਿ ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਸ਼ਾਨੁਗਮ੍ । ਮਨ੍ਤ੍ਰੌषਧਵਸ਼ਂ ਯਾਤਿ ਮਨੋ ਨੋਦਾਰਵृਤ੍ਤਿਮਤ੍
ਜਿਸ ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਝ ਦੀ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਅਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਮਨ ਵਿਚ ਉੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਹਨ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਤਵਿਵੇਕਸ੍ਯ ਕਥਮ੍ ਆਲੂਨਸ਼ੀਰ੍ਣਤਾ । ਦੁਨੋਤਿ ਵਿਤਤਂ ਚੇਤੋ ਵਾਤ੍ਯੇਵ ਵਿਬੁਧਾਚਲਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਖਾਮੀ ਜਾਂ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦਾ।
ਇਤਿ ਜਾਤਾਸੁ ਗੀਰ੍ष੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ ਕਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਆਨਨਮ੍ । ਭੂषਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਂ ਮਾਸਾਨ੍ਤ ਇਵ ਪੂਰ੍ਣਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਇਹ ਬੋਲ ਉਚਾਰੇ ਗਏ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਭਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਰਾਜ ਰਾਜਾ ਸਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮ੍ ਉਨ੍ਮੀਲਿਤਵਿਲੋਚਨਃ । ਗਤੇ ਹਿਮਰ੍ਤੌ ਪ੍ਰੋਲ੍ਲਾਸਿਪੁष੍ਪੌਘ ਇਵ ਮਾਧਵਃ
ਰਾਜਾ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਵਸੰਤ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਹਿਮ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਥਾਤਿਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਖਿਨ੍ਨਸ੍ਮਿਤਮੁਖੋ ਬਭੌ । ਆਸਨ੍ਨਮृਤ੍ਯੁਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਰਾਹੁਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ
ਫਿਰ, ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਐਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਿਕਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚਾਥ ਹਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ । ਬਭ੍ਰੁਂ ਹਿਂਸਾਤ੍ਮਕਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਰੂਪੀਵ ਤਕ੍ਸ਼ਕਃ
ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਹਮਲੇ ਵਾਲੇ ਭੂਰੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਾਲ੍ਮ ਜਾਲਂ ਜਟਾਲੇਨ ਕਿਮ੍ ਏਤਦ੍ ਭਵਤਾ ਕृਤਮ੍ । ਮੀਨਸ੍ਪਨ੍ਦਾਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ऽਬ੍ਧਿਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਏਤਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾਮ੍
ਓ ਕਮੀਨੇ, ਇਹ ਜਾਲ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਜਟਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਰਾ ਹਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥਸ਼ਤਸ਼ਕ੍ਤਯਃ । ਸੁਸ਼ਕ੍ਤਮ੍ ਅਪਿ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਆਭਿਰ੍ ਮੋਹੇ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍
ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀ! ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ, ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਵਯਂ ਲੋਕਪਰ੍ਯਾਯਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਪਰਿਦੇਵਿਨਃ । ਕ੍ਵ ਮਨੋਮੋਹਦਾਯਿਨ੍ਯੋ ਵਿਤਤਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਪਦਃ
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਅਪ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਮਹਾਜ੍ਞਾਨਂ ਮਨਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦੇਹਕੇ । ਕਦਾਚਿਨ੍ ਮੋਹਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਮਤਿਮਤਾਮ੍ ਅਪਿ
ਜਿਸ ਮਨ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋਵੇ।
ਇਦਮ੍ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮ੍ ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼ृਣੁਤਾਥ ਸਭਾਸਦਃ । ਮਮ ਸ਼ਾਮ੍ਬਰਿਕੇਣੇਹ ਯਨ੍ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਹੁਣ, ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਥੀਓ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ—ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਮਬਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਬਹ੍ਵੀਃ ਕਾਰ੍ਯਦਸ਼ਾਸ਼੍ ਚਲਾਃ । ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਪ੍ਰੋਤ੍ਥਿਤਧ੍ਵਸ੍ਤਸ਼ਕ੍ਰਾਸ੍ ਸृष੍ਟੀਰ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਜਃ
ਉਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵੇਖੇ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਿਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵੋਨ੍ਮੁਖਨੇਤ੍ਰੇषੁ ਸਭ੍ਯੇषੁ ਸ ਹਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ । ਰਾਜਾ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮ੍ ਉਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਰਾਜਾ ਹਲਕਾ ਹੱਸਦਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਅਜੋਕੇ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਇਹ ਵਿਵਿਧਪਦਾਰ੍ਥਸਙ੍ਕੁਲਾਯਾਂ ਹ੍ਰਦਨਦਪਰ੍ਵਤਪਤ੍ਤਨਾਕੁਲਾਯਾਮ੍ । ਕੁਲਸ਼ਿਖਰਿਸਮੁਦ੍ਰਸਙ੍ਕਟਾਯਾਂ ਭੁਵਿ ਵਿਭਵਾਵਲਿਤੋ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਃ
ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ—ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚੋਟੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਇਥੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤਿ ਤਾਵਦ੍ ਅਯਂ ਦੇਸ਼ੋ ਨਾਨਾਵਨਨਦੀਯੁਤਃ । ਵਸੁਧਾਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਹੋਦਰ ਇਵਾਨੁਜਃ
ਇਥੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੋਲਕ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚਾਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਰਾਜਾ ਪੌਰਾਭਿਮਤਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗ ਇਵਾਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਭਾਯਾਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਚਲਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਸਭਾ 'ਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਦ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤੋ ਦੂਰਾਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ ਛਾਮ੍ਬਰਿਕਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਯਮ੍ । ਰਸਾਤਲਾਦ੍ ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੋ ਮਾਯੀ ਮਯ ਇਵ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਫਿਰ ਦੂਰੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ੰਬਰਿਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਆਦਮੀ ਆਇਆ, ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।
ਅਨੇਨ ਭ੍ਰਾਮਿਤੈषੇਹ ਪਿਞ੍ਛਿਕਾ ਰਾਜਿਰਾਜਿਤਾ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਪਵਨਾਭ੍ਰੇਣ ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਲਤਾ ਯਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਵਾਲੀ ਛੜੀ ਘੁਮਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਲਕੀਰ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ।
ਆਲੋਕ੍ਯੈਤਾਮ੍ ਅਹਂ ਲੋਲਾਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਪृष੍ਠਮ੍ ਆਰੂਢਵਾਨ੍ ਏਕ ਆਤ੍ਮਨਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਨਸਃ
ਇਸ ਬੇਚੈਨ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ, ਮਨ ਵਿਚ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ऽਦ੍ਰਿਂ ਪ੍ਰਲਯਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਪੁष੍ਕਰਾਵਰ੍ਤਕੋ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਚਲਨ੍ਤਂ ਚਲਿਤਸ੍ ਸ੍ਵਸ਼੍ਵਮ੍ ਆਰੂਢਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍
ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੂਫਾਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਥਿਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਗਨ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਮृਗਯਾਮ੍ ਏਕੋ ऽਹਮ੍ ਅਥ ਰਂਹਸਾ । ਉਰ੍ਵਰਾਮ੍ ਇਵ ਨਿਰ੍ਭੇਤ੍ਤੁਂ ਕਲ੍ਲੋਲਃ ਪ੍ਰਲਯਾਮ੍ਬੁਧੇਃ
ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਿਆਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਦੌੜਦੀ ਹੋਵੇ।
ਤੇਨਾਨਿਲਵਿਲੋਲੇਨ ਦੂਰਂ ਨੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਵਾਜਿਨਾ । ਭੋਗਾਭ੍ਯਾਸਜਡੇਨਾਜ੍ਞੋ ਮੁਗ੍ਧਸ੍ ਸ੍ਵਮਨਸਾ ਯਥਾ
ਉਸ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਆਦਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਬੇਸਮਝ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਿਞ੍ਚਨਮਨਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਦੁਰ੍ਭਗਮ੍ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਲਯਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਜਗਦਾਸ੍ਪਦਭੀषਣਮ੍
ਮੇਰਾ ਮਨ ਕੰਗਾਲ ਤੇ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਦਿਲ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਥਾਂ।