ਸ ਨਨਾਮ ਮਹੀਪਾਲਂ ਸ਼ਿਖਰੋਦਾਰਕਨ੍ਧਰਮ੍ । ਪਾਦੋਪਾਨ੍ਤਗਤਃ ਕਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ੈਲਂ ਫਲਤਰੁਰ੍ ਯਥਾ
ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮ ਸਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਖੜਾ, ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦਰੱਖਤ ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।
ਸਚ੍ਛਾਯਸ੍ਯੋਨ੍ਨਤਾਂਸਸ੍ਯ ਫਲਿਨਃ ਪੁष੍ਪਧਾਰਿਣਃ । ਸਂਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰੋ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ ਤਰੋਰ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਕਪਿਰ੍ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬਾਂਦਰ ਛਾਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਚਪਲੋ ਲਮ੍ਪਟੋ ऽਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਾਮੋਦਸੁਖਮਾਰੁਤਮ੍ । ਉਵਾਚੋਤ੍ਕਨ੍ਧਰਂ ਭੂਪਂ ਸ ਪਦ੍ਮਮ੍ ਇਵ षਟ੍ਪਦਃ
ਉਹ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਚਲਾਕ, ਇਨਾਮਾਂ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਵਾਲਾ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਬੋਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਭੰਬੀ ਕਮਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਲੋਕਯ ਵਿਭੋ ਤਾਵਦ੍ ਏਕਾਮ੍ ਇਹ ਖਰੋਲਿਕਾਮ੍ । ਪੀਠਸ੍ਥ ਏਵ ਸਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵਾਵਨਿਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਪੀਠ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਵੇ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਮਿਤਾ ਤੇਨ ਪਿਞ੍ਛਿਕਾ ਭ੍ਰਮਦਾਯਿਨੀ । ਨਾਨਾਵਿਰਚਨਾਬੀਜਂ ਮਾਯੇਵ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਿੰਚੀਕਾ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਸਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮਾਇਆ ਵਾਂਗੂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਤਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹੀਪਾਲਸ੍ ਤੇਜੋਰੇਖਾਵਿਰਾਜਿਤਾਮ੍ । ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ ਸੁਰਵਿਮਾਨਸ੍ਥਸ੍ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਮੁਕਲਤਾਮ੍ ਇਵ
ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥ 'ਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸਭਾਂ ਸੈਨ੍ਧਵਸਾਮਨ੍ਤੋ ਵਿਵੇਸ਼ਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਤਦਾ । ਤਾਰਾਪਤਿਕਰਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਵ੍ਯੋਮਵੀਥੀਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਿੰਧੂ ਰਾਜਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਸਮਾਨੀ ਰਾਹ 'ਚ ਵੜਦਾ ਹੋਵੇ।
ਤਂ ਚੈਵਾਨੁਜਗਾਮਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ ਸ਼ਸ੍ਯਃ ਪਰਮਵੇਗਵਾਨ੍ । ਦੇਵਲੋਕੋਨ੍ਮੁਖਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਬ੍ਧੇਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਰਮ੍ ਉਚ੍ਚੈਸ਼੍ਸ਼੍ਰਵਾ ਇਵ
ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸ ਤਮ੍ ਅਸ਼੍ਵਮ੍ ਉਪਾਦਾਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਸਮੁਵਾਚ ਹ । ਸੋਚ੍ਚੈਸ਼੍ਸ਼੍ਰਵਾ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਾਗਰੋ ਮਰੁਤਾਂ ਪਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਧੀ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾਸ ਨਾਲ ਇੰਦਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਜ, ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਇਦਮ੍ ਉਚ੍ਚੈਸ਼੍ਸ਼੍ਰਵਃਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਹਯਰਤ੍ਨਂ ਮਹੀਪਤੇ । ਜਵੇ ਜਯਨਸ਼ੀਲੇ ਤੁ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਇਵ ਮਾਰੁਤਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਘੋੜਾ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਹੈ, ਉਚੈਸ਼੍ਰਵਾਸ਼ ਵਰਗਾ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਸ਼੍ਵੋ ऽਯਮ੍ ਅਸ੍ਮਤ੍ਪ੍ਰਭੁਣਾ ਪ੍ਰਭੋ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਿਤਸ੍ ਤ੍ਵਯਿ । ਰਾਜਤੇ ਹਿ ਪਦਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਮਹਤਾਮ੍ ਅਰ੍ਪਣਾਚ੍ ਛੁਭਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਘੋੜਾ ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਚਮਕ ਸਦਾ ਹੀ ਖਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੈਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਿਕਃ । ਜਲਦਸ੍ਤਨਿਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਚਾਤਕੋ ਭੂਧਰਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਜਾਦੂਗਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਮਿਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।
ਸਦਸ਼੍ਵਮ੍ ਏਨਮ੍ ਆਰੁਹ੍ਯ ਭੁਵਨਂ ਵਿਹਰ ਪ੍ਰਭੋ । ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਾਪਾਹਿਤਾਨਲ੍ਪਸ਼ੋਭਾਮ੍ ਉਰ੍ਵੀਂ ਰਵਿਰ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੋ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੌਣਕ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮ੍ ਆਲੋਕਯਾਮ੍ ਆਸ ਤੇਨੋਕ੍ਤ ਇਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ । ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਸੂਚਿਤਂ ਮੇਘਂ ਸ ਮਯੂਰ ਇਵੋਤ੍ਸੁਕਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਘੋੜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ, ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਤਸੁਕ ਮੋਰ ਬਦਲੀ ਦੀ ਗੁੰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਨਿਮੇषਯਾ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਰਾਜਾ ਚਿਤ੍ਰੋਪਮਾਕृਤਿਃ । ਬਭੂਵਾਲੋਕਯਨ੍ਨ੍ ਅਸ਼੍ਵਂ ਲਿਪਿਕਰ੍ਮਾਰ੍ਪਿਤੋਪਮਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਕਲਪਣੀ ਅਕਰਤੀ ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਬਿਨਾ ਪਲਕਾਂ ਮਿਟਕਾਏ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਹਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਕਿਸੇ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਪਿਞ੍ਛਾਸ਼੍ਵੌ ਤਸ੍ਥੌ ਸ ਸ੍ਥਗਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਦृष੍ਟਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਸਮੁਦ੍ਰਾਦ੍ਰਿਰ੍ ਭੀਰੁਰ੍ ਏਕਤਰੋ ਯਥਾ
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਪਿੰਛਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਗਾਹ ਢੱਕ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਪੋਕ ਪਹਾੜ ਤੂਫਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।
ਤਸ੍ਥੌ ਮੁਹੂਰ੍ਤਯੁਗ੍ਮਂ ਤੁ ਧ੍ਯਾਨਾਸਕ੍ਤ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ । ਵੀਤਰਾਗੋ ਮੁਨਿਰ੍ ਬੁਦ੍ਧਃ ਪਰਾਨਨ੍ਦ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਦੋ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਰਾਗ-ਰਹਿਤ ਮੁਨੀ ਜਾਂ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਹਿਆ।
ਬੋਧਿਤਃ ਕੇਨਚਿਨ੍ ਨਾਸੌ ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਾਪਜਿਤੋਰ੍ਜਿਤਃ । ਭਯਾਤ੍ ਕਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਭੂਪਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤੀਤਿ ਹ
ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਗਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੌਬ ਵਿੱਚ ਰਮ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਭੂਵੁਃ ਕੇਵਲਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਸਿਤਚਾਮਰਾਃ । ਚਾਮਰਿਣ੍ਯੋ ਹਿ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤੇਨ੍ਦੁਕਰਾ ਇਵ
ਉਥੇ ਸਿਰਫ ਚਾਮਰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਹਿ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਹੀ ਠਹਿਰ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਜਮ ਗਈਆਂ ਹੋਣ।
ਵਿਰੇਜੁਰ੍ ਵਿਸ੍ਮਯਾਪੂਰ੍ਣਾ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ ਤੇ ਸਭਾਸਦਃ । ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਦਲਾਃ ਪਦ੍ਮਾਃ ਪਙ੍ਕਕृਤਾ ਇਵ
ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੀਚੜ ਕਾਰਨ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਰੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਾਮ ਸਭਾਸ੍ਥਾਨੇ ਜਨਕੋਲਾਹਲਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਪ੍ਰਾਵृषੋ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਸ੍ ਸਾਮ੍ਭੋਦਮ੍ ਇਵ ਗਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੌਲ-ਪੌਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਠੰਡੀ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਨ੍ਦੇਹਸਾਗਰੋਨ੍ਮਗ੍ਨਾ ਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ । ਵਿषੀਦਤਿ ਗਦਾਪਾਣਾਵ੍ ਅਸੁਰਾਜਾਵ੍ ਇਵਾਮਰਾਃ
ਸਿਆਣੇ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਗਦਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਤਤਵਿਸ੍ਮਯਜਿਹ੍ਮਤਯਾ ਤਯਾ ਜਨਤਯਾ ਭਵਮੋਹਨਿषਣ੍ਣਯਾ । ਸ੍ਤਿਮਿਤਚਕ੍ਸ਼ੁषਿ ਭੂਮਿਪਤੌ ਸ੍ਥਿਤੇ ਮੁਕੁਲਿਤਾਬ੍ਜਵਨਸ੍ਯ ਧृਤਾ ਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਲੋਕ ਅਚੰਭੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਭਟਕਾਵ ਵਿਚ ਵਕਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਨਿਰਲੇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਾਗ ਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਮਿਠੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਦ੍ਵਿਤਯੇਨਾਥ ਬੋਧਮ੍ ਆਪ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਪ੍ਰਾਵृषੇਣ੍ਯਾਮ੍ਬੁਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਮ੍ ਅਮ੍ਭੋਰੁਹਮ੍ ਇਵੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਦੋ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਧੀਆ ਕਮਲ ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸਨਾਤ੍ ਸਾਙ੍ਗਦੋਤ੍ਤਂਸਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸਾਵ੍ ਅਕਮ੍ਪਤ । ਸਵਨਾਭੋਗਸ਼ृਙ੍ਗਾਗ੍ਰੋ ਭੂਕਮ੍ਪ ਇਵ ਪਰ੍ਵਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਜਾਗਿਆ, ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕੜੇ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕਤ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਭੂਚਾਲ ਵਿਚ ਹਿਲਦਾ ਹੈ।
ਬਭਾਵ੍ ਅਰ੍ਧਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸਾਵ੍ ਆਸਨੇ ਪਰਿਕਮ੍ਪਿਤਃ । ਵਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧ ਇਵ ਪਾਤਾਲਾਵਰਣੇ ਮਨ੍ਦਰਾਚਲਃ
ਉਹ ਅੱਧੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਹੋਣ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਤਨ੍ਤਂ ਧਾਰਯਾਮ੍ ਆਸੁਸ੍ ਤਂ ਪੁਰੋਗਾ ਨृਪਂ ਭੁਜੈਃ । ਮੇਰੁਂ ਪ੍ਰਲਯਵਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਕੁਲਸ਼ੈਲਾਸ੍ ਤਟੈਰ੍ ਇਵ
ਉਸ ਗਿਰਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਥੰਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰੋਗੈਰ੍ ਧਾਰ੍ਯਮਾਣੋ ऽਸੌ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਮਤਿਰ੍ ਨृਪਃ । ਵੀਚਿਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਸ੍ਯੇਨ੍ਦੋਰ੍ ਬਭਾਰ ਵਦਨੇ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਸਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਚਾਨਣ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਥਰਥਰਾਉਂਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ।
ਕੋ ऽਯਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਃ ਕਸ੍ਯੇਯਂ ਸਭੇਤਿ ਸ ਨृਪਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਃ । ਦਧ੍ਵਾਨ ਮਜ੍ਜਦਮ੍ਭੋਜਕੋਸ਼ਸ੍ਥ ਇਵ षਟ੍ਪਦਃ
‘ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਸਥਾਨ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਸਭਾ ਹੈ?’—ਰਾਜਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭੌਰਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸੇ।
ਅਥੋਵਾਚ ਸਭਾ ਦੇਵ ਕਿਮ੍ ਏਤਦ੍ ਇਤਿ ਸਾਦਰਮ੍ । ਰਣਨ੍ਮਧੁਕਰੀ ਭਾਨੁਂ ਦृष੍ਟਰਾਹੁਮ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਿਨੀ
ਫਿਰ ਸਭਾ ਨੇ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?' — ਜਿਵੇਂ ਭੌਰਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ ਜਦ ਰਾਹੂ ਦੀ ਛਾਂ ਹਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।