ਵ੍ਯਾਮੋਹਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਨਰ੍ਥਦੇਸ਼ਕਾਲਗਮਾਗਮਾਃ । ਚੇਤਸਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਪਾਦਪਾਦ੍ ਇਵ ਪਲ੍ਲਵਾਃ
ਭਟਕਣਾ, ਗੁੰਝਲ, ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ, ਥਾਵਾਂ, ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਨ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਲਮ੍ ਏਵ ਯਥਾਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਔष੍ਣ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਯਥਾਨਲਃ । ਤਥਾ ਵਿਵਿਧਸਂਰਮ੍ਭਸ੍ ਸਂਸਾਰਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਏਵ ਹਿ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਮੀ ਹੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਲਚਲਾਂ ਮਨ ਹੀ ਹਨ।
ਸਕਰ੍ਤृਕਰ੍ਮਕਰਣਂ ਯਦ੍ ਇਦਂ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਦृਸ਼੍ਯਾਢ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਏਵ ਵਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਕੰਮ, ਸਾਧਨ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਖਣਾ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਹੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਗਨ੍ਤਿ ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਨਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਭੇਦੈਃ । ਕੇਯੂਰਮੌਲਿਕਟਕੈਸ੍ ਤਦਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੈਕਕਾਞ੍ਚਨਧਿਯੇਵ ਜਨੇਨ ਹੇਮ
ਮਨ ਹੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਲੋਕ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਮੋਰ, ਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਮਮ੍ ਅਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਜਾਗਤੀਹੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਯਥਾ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਚਮਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਨਾਨਾਨਗਵਨਾਕੁਲਃ । ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾ ਨਾਮ ਸ੍ਫੀਤੋ ਜਨਪਦੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਨਵਜਮ੍ਬੀਰਵਨਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਤਾਪਸਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀਕृਤਲਤਾਦੋਲੋਪਵਨਪਤ੍ਤਨਃ
ਉਥੇ ਤਪਸਵੀ ਨਵੇਂ ਜੰਬੀਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਝੂਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਗ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਹਣੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਾਤੋਦ੍ਧੂਤਾਬ੍ਜਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਪੁਞ੍ਜਪਿਞ੍ਜਰਪਰ੍ਵਤਃ । ਲਸਤ੍ਕੁਸੁਮਸਮ੍ਭਾਰਵਨਮਾਲਾਵਤਂਸਕਃ
ਉਸ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੰਗਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਰਞ੍ਜਮਞ੍ਜਰੀਕੁਞ੍ਜਗੁਪ੍ਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਜਙ੍ਗਲਃ । ਖਰ੍ਜੂਰਾਨ੍ਤਰਿਤਗ੍ਰਾਮਘੁਙ੍ਘੁਮਧ੍ਵਨਿਤਾਮ੍ਬਰਃ
ਉਸ ਦੇ ਜੰਗਲ ਕਰੰਜਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਖਜੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਘੰਘਰੂਆਂ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ।
ਪਾਕਪਿਙ੍ਗਮਿਲਚ੍ਛ੍ਰੇਣਿਸ਼ਾਲਿਕੇਦਾਰਪਿਙ੍ਗਲਃ । ਨੀਲਕਣ੍ਠਰਵੋਦ੍ਦਾਮਵਨਮਣ੍ਡਲਮਣ੍ਡਿਤਃ
ਉਹ ਪੱਕ ਰਹੀਆਂ ਧਾਨ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਪੀਂਗ ਮਿੱਲਟ ਤੇ ਗਹੂੰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਾਰਸਾਰਵਸਂਰਮ੍ਭਰਣਤ੍ਕਮਲਕਾਨਨਃ । ਤਮਾਲਪਟਲਾਨੀਲਗਿਰਿਗ੍ਰਾਮਕਕੁਣ੍ਡਲਃ
ਉਹ ਸਾਰਸ ਤੇ ਅਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਘਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਿਹਗਵ੍ਯੂਹਵਿਰਾਵਾਹਿਤਕਾਕਲਿਃ । ਨਦੀਪਰਿਸਰੋਨ੍ਨਿਦ੍ਰਪਾਰਿਭਦ੍ਰਦ੍ਰੁਮਾਰੁਣਃ
ਅਜੀਬ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਾਰੀਭਦਰ ਰੁੱਖ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਲਾਲੀ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗਾਯਤ੍ਕਲਮਕੇਦਾਰਦਾਰਿਕਾਹੂਤਮਨ੍ਮਥਃ । ਪੁष੍ਪਸ੍ਥਲਵਲਦ੍ਵਾਤਵ੍ਯਾਧੂਤਕੁਸੁਮਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਜਿੱਥੇ ਮਕੇ ਦੀਆਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗਾਇਕੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਘਾਸੀਅਤਾਂ 'ਚੋਂ ਹਵਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਉਡਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦਰੀਗृਹਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਵਨ੍ਦਿਤਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਇਵ ਸਮਾਹੂਯ ਲਾਵਣ੍ਯਮ੍ ਅਭਿਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਬੁਲਾਕੇ ਇਥੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਗਾਯਤ੍ਕਿਨ੍ਨਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਕਦਲੀषਣ੍ਡਮਣ੍ਡਿਤਃ । ਮਨ੍ਦਾਨਿਲਬਲੋਦ੍ਧੂਤਪੁष੍ਪੋਪਵਨਪਾਣ੍ਡੁਰਃ
ਕਿਨਨਰ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਕਦਲੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਪੀਲੇ ਪਏ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਲਵਣੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੁਲੋਦ੍ਭੂਤੋ ਭੂਮਾਵ੍ ਇਵ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਉਥੇ ਲਵਣ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਹਰੀਚੰਦਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਸ਼ਃਕੁਸੁਮੋਤ੍ਤਂਸਪਾਣ੍ਡੁਰਸ੍ਕਨ੍ਧਮਣ੍ਡਲਾਃ । ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੈਲਾ ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੇ ਹਰਾਃ ਪ੍ਰੋਦ੍ਧੂਲਿਤਾ ਇਵ
ਉਥੇ ਪਹਾੜ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਕੰਧੇ ਉੱਤੇ, ਸੁੰਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਹਰਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਕੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਕृਪਾਣਸ਼ਕਲੋਤ੍ਕृਤ੍ਤਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਾਰਾਤਿਮਣ੍ਡਲਾਤ੍ । ਅਰਾਤਿਲੋਕਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਨੁਸ੍ਮਰਣਾਜ੍ ਜ੍ਵਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਬੁਖਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯੋਦਾਰਸਮਾਰਮ੍ਭਮ੍ ਆਰ੍ਯਲੋਕਾਨੁਪਾਲਨਮ੍ । ਚਰਿਤਂ ਸਂਸ੍ਮਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਹਰੇਰ੍ ਇਵ ਚਿਰਂ ਜਨਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਡੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਤਬ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯਾਪ੍ਸਰੋਭਿਰ੍ ਅਦ੍ਰੀਨ੍ਦ੍ਰਮੂਰ੍ਧਸ੍ਵ੍ ਅਮਰਸਦ੍ਮਸੁ । ਵਿਕਾਸਿਪੁਲਕੋਲ੍ਲਾਸਂ ਗੀਯਨ੍ਤੇ ਗੁਣਗੀਤਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਪਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ, ਅਸਮਾਨੀ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਰਹੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਸੁਨ੍ਦਰੀਗੀਤਾ ਲੋਕਪਾਲਚਿਰਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਵਿਰਿਞ੍ਚਹਂਸੈਰ੍ ਧ੍ਵਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਾਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ ਗੁਣਗੀਤਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੰਸ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਨ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾ ਯਸ੍ਯੋਦਾਰਚਮਤ੍ਕृਤੇਃ । ਰਾਮ ਦृष੍ਟਾਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਵਾਪਿ ਦੈਨ੍ਯਦੋषਮਰੀਚਯਃ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਅਚੰਭੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਦੁਖ ਦੀ ਛਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ।
ਜਿਹ੍ਮਤਾਂ ਯੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਦृष੍ਟਾ ਯੇਨ ਗृਧ੍ਨੁਤਾ । ਉਦਾਰਤਾ ਯੇਨ ਧृਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇਵਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਿਕਾ
ਜੋ ਕਦੇ ਠੱਗੀ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦਿਲੀ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ।
ਦਿਨਾष੍ਟਭਾਗ ਆਕਾਸ਼ ਆਗਤੇ ਦਿਵਸਾਧਿਪੇ । ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸ ਸਭਾਸ੍ਥਾਨੇ ਸਿਂਹਾਸਨਗਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦਿਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।
ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟੇ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਾਜਨੀਨ੍ਦਾਵ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰੇ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀषੁ ਸਾਮਨ੍ਤਸੇਨਾਸੁ ਚ ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਵਿਚ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇ ਸਾਮੰਤ ਫੌਜਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਗਾਯਨ੍ਤੀष੍ਵ੍ ਅਥ ਕਾਨ੍ਤਾਸੁ ਸੂਪਵਿष੍ਟੇषੁ ਰਾਜਸੁ । ਮਨੋਹਰਤਿ ਸਾਹ੍ਲਾਦੇ ਵੀਣਾਵਂਸ਼ਕਲਾਰਵੇ
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਤਾ ਵੀਂਨਾ ਤੇ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀ ਧੁਨ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ।
ਚਾਰੁਚਾਮਰਹਸ੍ਤਾਸੁ ਸਵਿਲਾਸਾਸੁ ਰਾਜਨਿ । ਦੇਵਾਸੁਰਗੁਰੁਪ੍ਰਖ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਮਣ੍ਡਲੇ
ਰਾਣੀਆਂ ਸੋਹਣੇ ਚਾਮਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨਾਲ ਝੱਲਦੀਆਂ, ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਨੇੜੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤੇषੁ ਪ੍ਰਕृष੍ਟੇषੁ ਰਾਜਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸੁ ਦੇਸ਼ਵਾਰ੍ਤਾਸੁ ਨਿਪੁਣੈਸ਼੍ ਚਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ
ਜਦੋਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਬੜੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰੇ, ਤੇ ਚਾਰ-ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ।
ਇਤਿਹਾਸਮਯੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਵਾਚ੍ਯਮਾਨੇ ਚ ਪੁਸ੍ਤਕੇ । ਪਠਤ੍ਸੁ ਚ ਸ੍ਤੁਤੀਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪੁਰਃਪ੍ਰਹ੍ਵੇषੁ ਵਨ੍ਦਿषੁ
ਜਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਵੰਦੀਕਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮ ਸਕਦੇ ਹੋਏ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੁਤੀਆਂ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਭਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਸਾਟੋਪਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਤਾਮ੍ ਐਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਿਕਃ । ਵਰ੍षਣਾਹਿਤਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵਸੁਧਾਮ੍ ਇਵ ਵਾਰਿਦਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਜਾਦੂਗਰ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਵੇ।