ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿਪਰ੍ਯਾਕੁਲੀਕृਤਮ੍ । ਭਾਵਾਦ੍ ਭਾਵਾਨ੍ਤਰਂ ਯਾਤਿ ਲੋਲਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਟਵਨ੍ ਮਨਃ
ਦੇਸ਼, ਸਮਾਂ, ਕਰਤਬ, ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ, ਆਪਣੀ ਚੰਚਲਤਾ ਕਰਕੇ ਇਕ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹਾਲਤ ਵੱਲ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਾਂਗ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਸਦ੍ ਅਸਤ੍ਤਾਂ ਨਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਸਤ੍ਤਾਂ ਚਾਸਨ੍ ਨਯਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਤਾਦृਸ਼ਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਚਾਦਤ੍ਤੇ ਸੁਖਦੁਃਖਾਨਿ ਭਾਵਿਤਮ੍
ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜੋ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਆਪਣੇ ਸੋਚੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਯਥੈਵ ਚਪਲਂ ਮਨਃ । ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਦਿਸਙ੍ਘਾਤਸ੍ ਤਥਾ ਪ੍ਰਯਤਤੇ ਸਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਚਲ ਮਨ ਆਪਣੇ ਅਣਢੱਕੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਤਸ੍ ਸੈਵ ਕ੍ਰਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੀਹਿਤਮ੍ ਅਲਂ ਫਲਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਲਤਾ ਕਾਲੇ ਸਿਕ੍ਤੇਵ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹੀ ਕਰਮ ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਫਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਕ੍ਰੀਡਨਕਸ਼੍ਰੇਣੀਂ ਯਥਾ ਪਙ੍ਕਾਦ੍ ਗृਹੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ । ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮਨੋ ਰਾਮ ਵਿਕਲ੍ਪਾਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਬੱਚਾ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿਡੌਣੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਮਨ ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਸ਼ੁਜਨਕ੍ਰੀਡਾਮृਦੂਦ੍ਗਾਰਲਵੇष੍ਵ੍ ਅਤਃ । ਕਿਮ੍ ਏਕਂ ਤਤ੍ਪਦਾਰ੍ਥੇषੁ ਰੂਪਂ ਜਗਤਿ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕਿਉਂ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ?
ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ऋਤੁਕਰਃ ਕਾਲੋ ਯਥਾ ਰੂਪਾਨ੍ਯਤਾਂ ਤਰੋਃ । ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਏਵਂ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤੇषਾਮ੍ ਏਵਾਨ੍ਯਤਾਮ੍ ਇਹ
ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਮਨ ਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਮਨੋਰਥੇ ਤਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਨਾਸੁ ਚ । ਗੋष੍ਪਦਂ ਯੋਜਨਵ੍ਯੂਹਸ੍ ਸ੍ਵਾਸੁ ਲੀਲਾਸੁ ਚੇਤਸਃ
ਕਲਪਨਾ, ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਛਾਪ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨ ਜਿਤਨਾ ਵੱਡਾ ਝੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਂ ਕ੍ਸ਼ਣੀਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਏਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਯਤਿ ਕਲ੍ਪਤਾਮ੍ । ਮਨਸ੍ ਤਦਾਯਤ੍ਤਮ੍ ਅਤੋ ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਮਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਹ ਮਨ ਕਲਪ ਨੂੰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਲ ਨੂੰ ਕਲਪ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੜੀ ਮਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤੀਵ੍ਰਮਨ੍ਦਤ੍ਵਸਂਵੇਗਾਦ੍ ਬਹੁਤ੍ਵਾਲ੍ਪਤ੍ਵਭੇਦਤਃ । ਵਿਲਮ੍ਬਤੇ ਨ ਚ ਚਿਰਂ ਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਕਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਤਨ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਂ ਘੱਟ ਉੱਦਮ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ, ਮਨ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ, ਤੇ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਮਰਥਤਾ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ।
ਵ੍ਯਾਮੋਹਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਨਰ੍ਥਦੇਸ਼ਕਾਲਗਮਾਗਮਾਃ । ਚੇਤਸਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਪਾਦਪਾਦ੍ ਇਵ ਪਲ੍ਲਵਾਃ
ਭਟਕਣਾ, ਗੁੰਝਲ, ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ, ਥਾਵਾਂ, ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਨ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਲਮ੍ ਏਵ ਯਥਾਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਔष੍ਣ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਯਥਾਨਲਃ । ਤਥਾ ਵਿਵਿਧਸਂਰਮ੍ਭਸ੍ ਸਂਸਾਰਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਏਵ ਹਿ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਮੀ ਹੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਲਚਲਾਂ ਮਨ ਹੀ ਹਨ।
ਸਕਰ੍ਤृਕਰ੍ਮਕਰਣਂ ਯਦ੍ ਇਦਂ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਦृਸ਼੍ਯਾਢ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਏਵ ਵਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਕੰਮ, ਸਾਧਨ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਖਣਾ ਤੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਹੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਗਨ੍ਤਿ ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਨਾਨ੍ਤਰਾਣਿ ਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਭੇਦੈਃ । ਕੇਯੂਰਮੌਲਿਕਟਕੈਸ੍ ਤਦਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੈਕਕਾਞ੍ਚਨਧਿਯੇਵ ਜਨੇਨ ਹੇਮ
ਮਨ ਹੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਲੋਕ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਮੋਰ, ਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਮਮ੍ ਅਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਜਾਗਤੀਹੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਯਥਾ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਚਮਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਨਾਨਾਨਗਵਨਾਕੁਲਃ । ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾ ਨਾਮ ਸ੍ਫੀਤੋ ਜਨਪਦੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਨਵਜਮ੍ਬੀਰਵਨਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਤਾਪਸਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀਕृਤਲਤਾਦੋਲੋਪਵਨਪਤ੍ਤਨਃ
ਉਥੇ ਤਪਸਵੀ ਨਵੇਂ ਜੰਬੀਰਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਝੂਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਗ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਹਣੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਾਤੋਦ੍ਧੂਤਾਬ੍ਜਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਪੁਞ੍ਜਪਿਞ੍ਜਰਪਰ੍ਵਤਃ । ਲਸਤ੍ਕੁਸੁਮਸਮ੍ਭਾਰਵਨਮਾਲਾਵਤਂਸਕਃ
ਉਸ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੰਗਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਰਞ੍ਜਮਞ੍ਜਰੀਕੁਞ੍ਜਗੁਪ੍ਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਜਙ੍ਗਲਃ । ਖਰ੍ਜੂਰਾਨ੍ਤਰਿਤਗ੍ਰਾਮਘੁਙ੍ਘੁਮਧ੍ਵਨਿਤਾਮ੍ਬਰਃ
ਉਸ ਦੇ ਜੰਗਲ ਕਰੰਜਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਖਜੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਘੰਘਰੂਆਂ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ।
ਪਾਕਪਿਙ੍ਗਮਿਲਚ੍ਛ੍ਰੇਣਿਸ਼ਾਲਿਕੇਦਾਰਪਿਙ੍ਗਲਃ । ਨੀਲਕਣ੍ਠਰਵੋਦ੍ਦਾਮਵਨਮਣ੍ਡਲਮਣ੍ਡਿਤਃ
ਉਹ ਪੱਕ ਰਹੀਆਂ ਧਾਨ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਪੀਂਗ ਮਿੱਲਟ ਤੇ ਗਹੂੰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਾਰਸਾਰਵਸਂਰਮ੍ਭਰਣਤ੍ਕਮਲਕਾਨਨਃ । ਤਮਾਲਪਟਲਾਨੀਲਗਿਰਿਗ੍ਰਾਮਕਕੁਣ੍ਡਲਃ
ਉਹ ਸਾਰਸ ਤੇ ਅਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਘਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਿਹਗਵ੍ਯੂਹਵਿਰਾਵਾਹਿਤਕਾਕਲਿਃ । ਨਦੀਪਰਿਸਰੋਨ੍ਨਿਦ੍ਰਪਾਰਿਭਦ੍ਰਦ੍ਰੁਮਾਰੁਣਃ
ਅਜੀਬ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਾਰੀਭਦਰ ਰੁੱਖ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਲਾਲੀ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗਾਯਤ੍ਕਲਮਕੇਦਾਰਦਾਰਿਕਾਹੂਤਮਨ੍ਮਥਃ । ਪੁष੍ਪਸ੍ਥਲਵਲਦ੍ਵਾਤਵ੍ਯਾਧੂਤਕੁਸੁਮਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਜਿੱਥੇ ਮਕੇ ਦੀਆਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗਾਇਕੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਘਾਸੀਅਤਾਂ 'ਚੋਂ ਹਵਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਉਡਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦਰੀਗृਹਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਵਨ੍ਦਿਤਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਇਵ ਸਮਾਹੂਯ ਲਾਵਣ੍ਯਮ੍ ਅਭਿਨਿਰ੍ਮਿਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਬੁਲਾਕੇ ਇਥੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਗਾਯਤ੍ਕਿਨ੍ਨਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਕਦਲੀषਣ੍ਡਮਣ੍ਡਿਤਃ । ਮਨ੍ਦਾਨਿਲਬਲੋਦ੍ਧੂਤਪੁष੍ਪੋਪਵਨਪਾਣ੍ਡੁਰਃ
ਕਿਨਨਰ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਕਦਲੀ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਪੀਲੇ ਪਏ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਲਵਣੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੁਲੋਦ੍ਭੂਤੋ ਭੂਮਾਵ੍ ਇਵ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਉਥੇ ਲਵਣ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਹਰੀਚੰਦਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਸ਼ਃਕੁਸੁਮੋਤ੍ਤਂਸਪਾਣ੍ਡੁਰਸ੍ਕਨ੍ਧਮਣ੍ਡਲਾਃ । ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੈਲਾ ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੇ ਹਰਾਃ ਪ੍ਰੋਦ੍ਧੂਲਿਤਾ ਇਵ
ਉਥੇ ਪਹਾੜ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਕੰਧੇ ਉੱਤੇ, ਸੁੰਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਹਰਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਕੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਕृਪਾਣਸ਼ਕਲੋਤ੍ਕृਤ੍ਤਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਾਰਾਤਿਮਣ੍ਡਲਾਤ੍ । ਅਰਾਤਿਲੋਕਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਨੁਸ੍ਮਰਣਾਜ੍ ਜ੍ਵਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਬੁਖਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯੋਦਾਰਸਮਾਰਮ੍ਭਮ੍ ਆਰ੍ਯਲੋਕਾਨੁਪਾਲਨਮ੍ । ਚਰਿਤਂ ਸਂਸ੍ਮਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਹਰੇਰ੍ ਇਵ ਚਿਰਂ ਜਨਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਡੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਤਬ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯਾਪ੍ਸਰੋਭਿਰ੍ ਅਦ੍ਰੀਨ੍ਦ੍ਰਮੂਰ੍ਧਸ੍ਵ੍ ਅਮਰਸਦ੍ਮਸੁ । ਵਿਕਾਸਿਪੁਲਕੋਲ੍ਲਾਸਂ ਗੀਯਨ੍ਤੇ ਗੁਣਗੀਤਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਪਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ, ਅਸਮਾਨੀ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਰਹੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।