ਦ੍ਰੋਣੈਰ੍ ਨਵਨਵਤ੍ਯਾ ਤੈਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਚਾਨ੍ਧਸਃ । ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਣਸ਼ਤਂ ਹੀਨਂ ਰਨ੍ਧਿਤਂ ਬਹੁਭੋਜਿਭਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਿਆਲੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਨਵੇਂ ਮਾਪ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਪ ਖਾਣਾ ਪਾਇਆ। ਉਥੇ ਸੌ ਮਾਪ ਘੱਟ ਪਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਤਤੋ ਭੁਕ੍ਤਂ ਜਨਸ਼ਤੈਰ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸ਼ਤੈਸ੍ ਤਥਾ । ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ ਤੈ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੈਸ਼੍ ਚ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਆਗਤੈਃ
ਫਿਰ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ।
ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਨਗਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ ਤ੍ਰਯੋ ऽਪਿ ਤੇ । ਸੁਖਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰ ਮृਗਯਾਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਃ
ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ।
ਆਖ੍ਯਾਯਿਕੈषਾ ਕਥਿਤਾ ਮਯਾ ਰਮ੍ਯਾ ਤਵਾਨਘ । ਏਤਾਂ ਹृਦਿ ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਵਿਦਗ੍ਧਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਅਕਲ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।
ਧਾਤ੍ਰ੍ਯੇਤਿ ਕਥਿਤਾ ਰਾਮ ਬਾਲਾਯਾਖ੍ਯਾਯਿਕਾ ਸ਼ੁਭਾ । ਤੁष੍ਟਿਂ ਜਗਾਮ ਬਾਲਸ਼੍ ਚ ਸ਼ੁਭਾਖ੍ਯਾਯਿਕਯਾਨਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਧਾਈ ਨੇ ਇਹ ਚੰਗੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ; ਤੇ ਬੱਚਾ ਵੀ ਇਸ ਚੰਗੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏषਾ ਹਿ ਕਥਿਤਾ ਰਾਮ ਚਿਤ੍ਤਾਖ੍ਯਾਨਕਥਾਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਬਾਲਕਾਖ੍ਯਾਯਿਕਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਮਯਾ ਕਮਲਲੋਚਨ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ, ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਨ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਯਂ ਸਂਸਾਰਰਚਨਾ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਏਵਮ੍ ਉਪਾਗਤਾ । ਬਾਲਕਾਖ੍ਯਾਯਿਕੇਵੋਗ੍ਰੈਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੈਰ੍ ਵ੍ਯਰ੍ਥਕਲ੍ਪਿਤੈਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਬੇਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲਿਕੈਵੇਯਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਤ੍ਮਿਕਾਨਘ । ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਿਕਲਨਾਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਜਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਖਾਂ 'ਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਬੰਧਨ, ਮੁਕਤੀ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ 'ਚ ਖੁਲਦੀ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ਇਤਰਦ੍ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨੇਹ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਸ਼ਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਵਾ
ਇੱਥੇ, ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮਨ ਦੇ ਵਸ਼ 'ਚ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਚੀਜ਼।
ਦ੍ਯੌਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਵਾਯੁਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਃ ਪਰ੍ਵਤਾਸ੍ ਸਰਿਤੋ ਦਿਸ਼ਃ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਤਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅਕਾਸ਼, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੁਪਨਾ ਹੋਵੇ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ ਤ੍ਰਯੋ ਨਦ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਨਗਰਂ ਤਥਾ । ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਰਚਨਾ ਤਥੇਯਂ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਭਿਤਃ ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤਿ ਚਞ੍ਚਲਮ੍ । ਪਯੋਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕੋ ऽਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਅਮ੍ਭਸੀਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੇ ਚੰਚਲ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਫਲਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਅਸਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ । ਤਦ੍ ਇਦਂ ਸ੍ਫਾਰਤਾਂ ਯਾਤਂ ਵ੍ਯਾਪਾਰੈਰ੍ ਦਿਵਸਂ ਯਥਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਹ ਵਧ ਕੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਾਲਕਲਨੈਵ ਜਗਤ੍ ਸਮਗ੍ਰਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮ੍ ਏਵ ਨਨੁ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਿਲਾਸਿ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਲਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੁਹਿ ਰਾਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਜਾਲ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਚ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮਾ। ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ ਛੱਡ ਦੇ, ਸੋਚ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈ, ਤੇ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਸ਼ਾਨ੍ ਮੂਢੋ ਮੋਹਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਃ । ਅਯਕ੍ਸ਼ੇ ਯਕ੍ਸ਼ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਨ੍ ਮੁਹ੍ਯਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨੈਵ ਹਿ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੋ ऽਸੌ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਃ ਕੇਨ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ । ਅਸਤੈਵ ਮਹਾਮੋਹਂ ਯੇਨਾਦਤ੍ਤੇ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਯਕਸ਼ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਹੈ, ਕੌਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?
ਅਮੁਨਾ ਭੂਤਸਙ੍ਗੇਨ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ऽਹਙ੍ਕਾਰਰੂਪਧृਤ੍ । ਵੇਤਾਲਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨੇਵੇਹ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ
ਇਹ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਯਕਸ਼ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਝੂਠੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਤਾਲਾ ਵਾਂਗ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਿਤੇ ਪਰਮਵਸ੍ਤੁਨਿ । ਕੁਤਃ ਕੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਂ ਨਾਮ ਕਥਂ ਨਾਮ ਕਿਲੋਦਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਮੈਂ' ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਵਸ੍ਤੁਤੋ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਭੇਦਤਃ । ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ ਮਾਰ੍ਗੀ ਸਰਿਤ੍ ਤੀਵ੍ਰਾਤਪੇ ਯਥਾ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਯਾਤਰੀ ਗਲਤ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਮਣਿਰ੍ ਮਹਾਰਮ੍ਭਸ੍ ਸਂਸਾਰ ਇਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਯਥਾਮ੍ਬੁਨਾ
ਮਨ ਦੀ ਮਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਆਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੇਨ ਤ੍ਯਜ ਰਾਮ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਸਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਆਨਨ੍ਦਿ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਯ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਮਾ, ਨਿਰਾਧਾਰ ਝੂਠੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਛੱਡ ਦੇ। ਆਧਾਰ ਵਾਲੀ, ਸੱਚੀ ਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈ।
ਧਿਯਾ ਵਿਚਾਰਧਰ੍ਮਿਣ੍ਯਾ ਮੋਹਸਂਰਮ੍ਭਹੀਨਯਾ । ਵਿਚਾਰਯਾਧੁਨਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਸਤ੍ਯਂ ਸਮ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ
ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ, ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਕਲ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇ।
ਅਬਦ੍ਧੋ ਬਦ੍ਧ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਸ਼ੋਚਸਿ ਮੁਧੈਵ ਹਿ । ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਕਿਂ ਕਥਂ ਕੇਨ ਬਧ੍ਯਤੇ
ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਅਣਬੰਨ੍ਹਿਆ ਕਹਿਣਾ ਬੇਕਾਰ ਹੈ—ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਅਨੰਤ ਆਤਮਕ ਸੱਚ ਵਿੱਚ, ਕਿਹੜਾ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਂ ਕਿਸ ਵੱਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਾਨਾਨਾਨਾਤ੍ਵਕਲਨਾਸ੍ਵ੍ ਅਵਿਭਿਨ੍ਨੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਿਂ ਬਦ੍ਧਂ ਕਿਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਕ ਰੂਪ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਸਿਰਫ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ; ਇਸ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਸੱਚ ਵਿੱਚ, ਕਿਹੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਕਿਹੜਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਨਾਰ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਰ੍ਤਿਸਦ੍ਭਾਵਾਚ੍ ਛਿਨ੍ਨੇ ऽਙ੍ਗੇ ਕਿਂ ਚ ਤਾਮ੍ਯਸਿ । ਭੇਦਾਭੇਦਵਿਕਾਰਾਰ੍ਤਿਃ ਕਾਚਿਨ੍ ਨਾਤ੍ਮਨਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ, ਪਰ ਦੁਖ ਦੇ ਦਿਖਣ ਕਾਰਨ ਪੀੜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਜਦੋਂ ਅੰਗ ਕੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋਂਦਾ? ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ, ਇਕਤਾ ਜਾਂ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦੇਹੇ ਨष੍ਟੇ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਕਾਤ੍ਮਨਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਰ੍ ਆਗਤਾ । ਭਸ੍ਤ੍ਰਾਯਾਂ ਪਰਿਦਗ੍ਧਾਯਾਂ ਤਤ੍ਸ੍ਥਂ ਹੇਮ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਖਮੀ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਪਿਆ ਰਹੇ, ਭੱਠੀ ਸੜ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸੋਨਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦੇਹਃ ਪਤਤੁ ਵੋਦੇਤੁ ਕਾ ਨਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਰ੍ ਉਪਾਗਤਾ । ਕੋ ਨष੍ਟਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਤੇ ਪੁष੍ਪੇ ਆਮੋਦੋ ਵ੍ਯੋਮਸਂਸ਼੍ਰਯਃ
ਸਰੀਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ? ਫੁੱਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਜੋ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਆਪਤਨ੍ਤੁ ਵਪੁਃਪਦ੍ਮਂ ਸੁਖਦੁਃਖਹਿਮਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਆਕਾਸ਼ੋਡ੍ਡਯਨੇ ऽਲੀਨਾਂ ਕਾ ਨਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਰ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਾ
ਸਰੀਰ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦੀ ਠੰਡੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਝਟਕਾ ਖਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
ਦੇਹਃ ਪਤਤੁ ਵੋਦੇਤੁ ਯਾਤੁ ਵਾ ਗਗਨਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਤਦ੍ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਰੂਪਸ੍ਯ ਕਾਸੌ ਭਵਤਿ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ
ਸਰੀਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਦੂਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤੇਰੀ ਅਸਲੀ ਸੁਰਤ, ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਥਾ ਪਯੋਦਮਰੁਤੋਰ੍ ਯਥਾ षਟ੍ਪਦਪਦ੍ਮਯੋਃ । ਤਥਾ ਰਾਘਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ ਤ੍ਵਚ੍ਛਰੀਰਤ੍ਵਦਾਤ੍ਮਨੋਃ
ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਤੇ ਹਵਾ ਦਾ, ਜਾਂ ਭੰਬੀ ਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਘਵ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।