ਪੁਨਰ੍ ਦੂਰਤਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਸਰਿਤ੍ਤ੍ਰਿਤਯਮ੍ ਆਸੇਦੁਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਤਰਲਾਰਵਮ੍
ਉਹ ਹੋਰ ਦੂਰ ਚਲੇ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਦਪਹਿਰ ਹੋਈ, ਤਿੰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰੈਕਾ ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਕੈਵ ਮਨਾਗ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਨ ਦ੍ਵਯੋਃ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਰਿਤੋਰ੍ ਦृष੍ਟਿਰ੍ ਅਨ੍ਧਲੋਚਨਯੋਰ੍ ਇਵ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਦੋ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਕਾ ਭृਸ਼ਂ ਯਾਸੌ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੇ ਸਸ੍ਨੁਰ੍ ਆਦृਤਾਃ । ਘਰ੍ਮਾਰ੍ਤਾ ਦਿਵਿ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਬ੍ਰਹ੍ਮਹਰਾ ਇਵ
ਉਹ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ ਲੋਕ ਅਕਾਸ਼ੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ।
ਚਿਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਲਕ੍ਰੀਡਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾਮृਤਸਮਂ ਪਯਃ । ਜਗ੍ਮੁਸ੍ ਤੇ ਰਾਜਤਨਯਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਸਸ੍ ਸੁਖਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਖੇਡ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥਾਸੇਦੁਰ੍ ਦਿਨਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਲਮ੍ਬਮਾਨੇ ਦਿਵਾਕਰੇ । ਭਵਿष੍ਯਨ੍ ਨਵਨਿਰ੍ਮਾਣਂ ਨਗਰਂ ਨਗਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਦਿਨ ਦਾ ਅੰਤ ਆਇਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਥੱਲੇ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਪਤਾਕਾਪਦ੍ਮਿਨੀਵ੍ਯਾਪ੍ਤਨੀਲਾਮ੍ਬਰਜਲਾਸ਼ਯਮ੍ । ਦੂਰਸ਼੍ਰੁਤਿਸਮੁਲ੍ਲਾਸਗਾਯਨ੍ਨਗਰਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੁੰਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੀਲਾ ਪਾਣੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਗੀਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਦ੍ਵਿਭਵਾਨਿ ਤੇ । ਮਣਿਕਾਞ੍ਚਨਗੇਹਾਨਿ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਣੀਵ ਮਹਾਗਿਰੇਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਮਾਣਕ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ।
ਅਨਿਰ੍ਮਿਤੇ ਦ੍ਵੇ ਸਦਨੇ ਏਕਂ ਨਿਰ੍ਭਿਤ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ । ਅਭਿਤ੍ਤਿਮਨ੍ਦਿਰਂ ਚਾਰੁ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸ੍ ਤੇ ਨਰਾਸ੍ ਤ੍ਰਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਘਰ ਅਧੂਰੇ ਸਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਘਰ ਬਿਨਾ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯੋਪਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਵਰਾਨਨਾਃ । ਪ੍ਰਾਪੁਸ੍ ਸ੍ਥਾਲੀਤ੍ਰਯਂ ਤਤ੍ਰ ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਚੰਗੀ ਸੁਰਤ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤੇ ਗਰਮ ਪਿਆਲੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ।
ਯਤ੍ਰ ਕਰ੍ਪਰਤਾਂ ਯਾਤੇ ਦ੍ਵੇ ਏਕਾ ਚੂਰ੍ਣਤਾਂ ਗਤਾ । ਜਗृਹੁਸ਼੍ ਚੂਰ੍ਣਰੂਪਾਂ ਤਾਂ ਸ੍ਥਾਲੀਂ ਤੇ ਦੀਰ੍ਘਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਜਦੋਂ ਦੋ ਪਿਆਲੀਆਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਪਿਆਲੀ ਪੀਸ ਕੇ ਚੂਰਨ ਬਣ ਗਈ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਚੂਰਨ ਵਾਲੀ ਪਿਆਲੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਦ੍ਰੋਣੈਰ੍ ਨਵਨਵਤ੍ਯਾ ਤੈਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰੋਣੇਨ ਚਾਨ੍ਧਸਃ । ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਣਸ਼ਤਂ ਹੀਨਂ ਰਨ੍ਧਿਤਂ ਬਹੁਭੋਜਿਭਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਿਆਲੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਨਵੇਂ ਮਾਪ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਪ ਖਾਣਾ ਪਾਇਆ। ਉਥੇ ਸੌ ਮਾਪ ਘੱਟ ਪਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਤਤੋ ਭੁਕ੍ਤਂ ਜਨਸ਼ਤੈਰ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸ਼ਤੈਸ੍ ਤਥਾ । ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ ਤੈ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੈਸ਼੍ ਚ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਆਗਤੈਃ
ਫਿਰ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ।
ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਨਗਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ ਤ੍ਰਯੋ ऽਪਿ ਤੇ । ਸੁਖਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰ ਮृਗਯਾਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਃ
ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ।
ਆਖ੍ਯਾਯਿਕੈषਾ ਕਥਿਤਾ ਮਯਾ ਰਮ੍ਯਾ ਤਵਾਨਘ । ਏਤਾਂ ਹृਦਿ ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਵਿਦਗ੍ਧਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਅਕਲ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।
ਧਾਤ੍ਰ੍ਯੇਤਿ ਕਥਿਤਾ ਰਾਮ ਬਾਲਾਯਾਖ੍ਯਾਯਿਕਾ ਸ਼ੁਭਾ । ਤੁष੍ਟਿਂ ਜਗਾਮ ਬਾਲਸ਼੍ ਚ ਸ਼ੁਭਾਖ੍ਯਾਯਿਕਯਾਨਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਧਾਈ ਨੇ ਇਹ ਚੰਗੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ; ਤੇ ਬੱਚਾ ਵੀ ਇਸ ਚੰਗੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏषਾ ਹਿ ਕਥਿਤਾ ਰਾਮ ਚਿਤ੍ਤਾਖ੍ਯਾਨਕਥਾਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਬਾਲਕਾਖ੍ਯਾਯਿਕਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਮਯਾ ਕਮਲਲੋਚਨ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ, ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਨ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਯਂ ਸਂਸਾਰਰਚਨਾ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਏਵਮ੍ ਉਪਾਗਤਾ । ਬਾਲਕਾਖ੍ਯਾਯਿਕੇਵੋਗ੍ਰੈਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੈਰ੍ ਵ੍ਯਰ੍ਥਕਲ੍ਪਿਤੈਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਬੇਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲਿਕੈਵੇਯਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਤ੍ਮਿਕਾਨਘ । ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਿਕਲਨਾਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਜਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਖਾਂ 'ਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਬੰਧਨ, ਮੁਕਤੀ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ 'ਚ ਖੁਲਦੀ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ਇਤਰਦ੍ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨੇਹ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਸ਼ਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ ਨਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਵਾ
ਇੱਥੇ, ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮਨ ਦੇ ਵਸ਼ 'ਚ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਚੀਜ਼।
ਦ੍ਯੌਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਵਾਯੁਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਃ ਪਰ੍ਵਤਾਸ੍ ਸਰਿਤੋ ਦਿਸ਼ਃ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਤਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅਕਾਸ਼, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੁਪਨਾ ਹੋਵੇ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ ਤ੍ਰਯੋ ਨਦ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਨਗਰਂ ਤਥਾ । ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਰਚਨਾ ਤਥੇਯਂ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਭਿਤਃ ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤਿ ਚਞ੍ਚਲਮ੍ । ਪਯੋਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕੋ ऽਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਅਮ੍ਭਸੀਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੇ ਚੰਚਲ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਫਲਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਅਸਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ । ਤਦ੍ ਇਦਂ ਸ੍ਫਾਰਤਾਂ ਯਾਤਂ ਵ੍ਯਾਪਾਰੈਰ੍ ਦਿਵਸਂ ਯਥਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਹ ਵਧ ਕੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਾਲਕਲਨੈਵ ਜਗਤ੍ ਸਮਗ੍ਰਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮ੍ ਏਵ ਨਨੁ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਿਲਾਸਿ ਚੇਤ੍ਯਮ੍ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਲਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੁਹਿ ਰਾਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਜਾਲ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਚ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮਾ। ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ ਛੱਡ ਦੇ, ਸੋਚ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈ, ਤੇ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਸ਼ਾਨ੍ ਮੂਢੋ ਮੋਹਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਃ । ਅਯਕ੍ਸ਼ੇ ਯਕ੍ਸ਼ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਨ੍ ਮੁਹ੍ਯਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨੈਵ ਹਿ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੋ ऽਸੌ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਃ ਕੇਨ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ । ਅਸਤੈਵ ਮਹਾਮੋਹਂ ਯੇਨਾਦਤ੍ਤੇ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਯਕਸ਼ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਹੈ, ਕੌਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?
ਅਮੁਨਾ ਭੂਤਸਙ੍ਗੇਨ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ऽਹਙ੍ਕਾਰਰੂਪਧृਤ੍ । ਵੇਤਾਲਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨੇਵੇਹ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ
ਇਹ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਯਕਸ਼ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਝੂਠੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਤਾਲਾ ਵਾਂਗ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਿਤੇ ਪਰਮਵਸ੍ਤੁਨਿ । ਕੁਤਃ ਕੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਂ ਨਾਮ ਕਥਂ ਨਾਮ ਕਿਲੋਦਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਮੈਂ' ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਵਸ੍ਤੁਤੋ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਭੇਦਤਃ । ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ ਮਾਰ੍ਗੀ ਸਰਿਤ੍ ਤੀਵ੍ਰਾਤਪੇ ਯਥਾ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਯਾਤਰੀ ਗਲਤ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਮਣਿਰ੍ ਮਹਾਰਮ੍ਭਸ੍ ਸਂਸਾਰ ਇਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਯਥਾਮ੍ਬੁਨਾ
ਮਨ ਦੀ ਮਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਆਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।