ਤਰਤ੍ਤਰਲਤृष੍ਣਾਰ੍ਤਂ ਯੁਵਾਨਮ੍ ਇਹ ਸਾਧਵਃ । ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਨ ਤੁਚ੍ਛੇਹਂ ਜਰਤ੍ਤृਣਲਵਂ ਯਥਾ
ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚੰਚਲ ਤਲਪ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਘਾਹ ਦੀ ਤਿਨਕ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਨਾਸ਼ਾਯੈਵ ਮਦਾਨ੍ਧਸ੍ਯ ਦੋषਮੌਕ੍ਤਿਕਧਾਰਿਣਃ । ਅਭਿਮਾਨਮਹੇਭਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਾਲਾਨਂ ਹਿ ਯੌਵਨਮ੍
ਨੌਜਵਾਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਪੁਲਮੂਲਾਨਾਂ ਦੋषਾਸ਼ੀਵਿषਧਾਰਿਣਾਮ੍ । ਰੋषਰੋਦਨਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਯੌਵਨਂ ਨਵਕਾਨਨਮ੍
ਨੌਜਵਾਨੀ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਦੇ ਸੱਪ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਰਸਕੇਸਰਸਮ੍ਬਾਧਂ ਕੁਵਿਕਲ੍ਪਦਲਾਕੁਲਮ੍ । ਦੁਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਚਞ੍ਚਰੀਕਾਣਾਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਯੌਵਨਮ੍
ਨੌਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਉਹ ਕਮਲ ਸਮਝ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇぎਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਗਲਤ ਸੋਚਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਉਸਦੇ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸੇ ਮੰਡਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕृਤਾਕृਤਕੁਪਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਹृਤ੍ਸਰਸ੍ਤੀਰਚਾਰਿਣਾਮ੍ । ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵਿਹਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਆਲਯੋ ਨਵਯੌਵਨਮ੍
ਨਵਾਂ ਜਵਾਨੀ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦੇ ਪਰ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਡਾਨਾਂ ਗਤਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਾਂ ਕਲ੍ਲੋਲਾਨਾਂ ਵਿਲਾਸਿਨਾਮ੍ । ਅਨਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮਰ੍ਯਾਦੋ ਵਾਰਿਧਿਃ ਪੂਰ੍ਣਯੌਵਨਮ੍
ਪੂਰੀ ਜਵਾਨੀ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੱਦ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁਸਤ ਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਗੁਣਪਰ੍ਣਾਨਾਮ੍ ਅਪਨੇਤੁਂ ਰਜਸ੍ ਤਤਃ । ਅਪਨੇਤੁਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿषਮੋ ਯੌਵਨਾਨਿਲਃ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਹਵਾ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਚਤੁਰ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਯਨ੍ਤਿ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਆਕੁਲਾਵਕਰੋਤ੍ਕਟਾਃ । ਆਰੋਹਨ੍ਤਿ ਪਰਾਂ ਕੋਟਿਂ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾ ਯੌਵਨਪਾਂਸਵਃ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਟੀ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਦ੍ਬੋਧਯਤਿ ਦੋषਾਲੀਂ ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ ਗੁਣਾਵਲੀਮ੍ । ਨਰਾਣਾਂ ਯੌਵਨੋਲ੍ਲਾਸੋ ਵਿਲਾਸੋ ਦੁष੍ਕृਤਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮੰਗ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਪਙ੍ਕਜਰਜਸ਼੍ ਚਞ੍ਚਲਾਂ ਮਤਿषਟ੍ਪਦੀਮ੍ । ਨਿਬਧ੍ਯ ਮੋਹਯਤ੍ਯ੍ ਏष ਨਰਂ ਯੌਵਨਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਚੰਦ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੰਵਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲ ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰषਣ੍ਡਕੋਦ੍ਭੂਤਾ ਰਮ੍ਯਾ ਯੌਵਨਵਲ੍ਲਰੀ । ਲਗ੍ਨਮ੍ ਏਵ ਮਨੋਭृਙ੍ਗਂ ਮਦਯਤ੍ਯ੍ ਉਨ੍ਨਤਿਂ ਗਤਾ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਬੇਲ ਉੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਨ ਦੇ ਭੌਂਰੇ ਨੂੰ ਮਸਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਮਰੁਤਾਪੋਤ੍ਥਾਂ ਯੁਵਤਾਮृਗਤृष੍ਣਿਕਾਮ੍ । ਮਨੋਮृਗਾਃ ਪ੍ਰਧਾਵਨ੍ਤਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਵਿषਮਾਵਟੇ
ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਉਠੀ ਹੋਈ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮਨ ਦੇ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਦੌੜਾਂ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਖਤਰਨਾਕ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਸ਼ਰ੍ਵਰੀਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾ ਚਿਤ੍ਤਕੇਸਰਿਣਸ੍ ਸਟਾ । ਲਹਰੀ ਜੀਵਿਤਾਮ੍ਭੋਧੇਰ੍ ਯੁਵਤਾ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਚਮਕ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਮਨ-ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਜਟਾ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਇਹ ਜਵਾਨੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਦਿਨਾਨਿ ਕਤਿਚਿਦ੍ ਯੇਯਂ ਫਲਿਤਾ ਦੇਹਜਙ੍ਗਲੇ । ਯੁਵਤਾਸ਼ਰਦ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਹਿ ਨ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਮ੍ ਅਰ੍ਹਥ
ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਵਾਨੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਇਸ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਝਗਿਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯ੍ ਏष ਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ ਯੁਵਤਾਖਗਃ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨੈਵਾਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤਾਚ੍ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਰ੍ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਤਾ ਮਣੀ ਕਿਸੇ ਨਸੀਬ ਘੱਟ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਲਿੱਪ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਪੰਛੀ ਵੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਯਦਾ ਪਰਾਂ ਕੋਟਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਰੋਹਤਿ ਯੌਵਨਮ੍ । ਵਲ੍ਗਨ੍ਤਿ ਸਰਸਾਃ ਕਾਮਾਸ੍ ਤਦਾ ਨਾਸ਼ਾਯ ਕੇਵਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਜਵਾਨੀ ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੱਡੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਆਖਰਕਾਰ ਨਾਸ਼ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਵਦ੍ ਏਵ ਵਿਵਲ੍ਗਨ੍ਤਿ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾਃ । ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਸਮਸ੍ਤੈषਾ ਯਾਵਦ੍ ਯੌਵਨਯਾਮਿਨੀ
ਜਦ ਤੱਕ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਰਾਤ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੱਕੜੇ ਚਾਹ ਅਤੇ ਵੈਰ ਦੀਆਂ ਭੂਤਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤਦ ਤੱਕ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦ ਤੱਕ ਜਵਾਨੀ ਆਪ ਹੀ ਲੰਘ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਨਾਨਾਧਿਕਾਰਬਹੁਲੇ ਵਰਾਕੇ ਕ੍ਸ਼ਣਨਾਸ਼ਿਨਿ । ਕਾਰੁਣ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਤਾਰੁਣ੍ਯੇ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਸੁਤੇ ਯਥਾ
ਇਹ ਬੇਚਾਰੀ ਜਵਾਨੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕੰਮ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਪਲ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਇਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਉੱਤੇ ਕਰੀਦਾ ਹੈ।
ਹਰ੍षਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਯੋ ਮੋਹਾਤ੍ ਪੁਰੁषਃ ਕ੍ਸ਼ਣਭਙ੍ਗਿਨਾ । ਯੌਵਨੇਨ ਮਹਾਮੁਗ੍ਧਸ੍ ਸ ਵੈ ਨਰਮृਗਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਜਾਨਵਰ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਮੋਹਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਯੌਵਨਂ ਯੋ ऽਭਿਲष੍ਯਤਿ । ਅਚਿਰੇਣ ਸ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪੇਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ, ਮੋਹ ਤੇ ਗਰੂਰ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਛਤਾਵੇ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਧਰ੍ਮ੍ਯਾਸ੍ ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ ਤ ਏਵ ਪੁਰੁषਾ ਭੁਵਿ । ਯੇ ਸੁਖੇਨ ਸਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣਾਸ੍ ਸਾਧੋ ਯੌਵਨਸਙ੍ਕਟਾਤ੍
ਉਹੀ ਧਰਮੀ ਹਨ, ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਹਨ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ।
ਸੁਖੇਨ ਤੀਰ੍ਯਤੇ ऽਮ੍ਭੋਧਿਰ੍ ਉਤ੍ਕृष੍ਟਮਕਰਾਕਰਃ । ਨ ਕਲ੍ਲੋਲਵਨੋਲ੍ਲਾਸਿ ਸਦੋषਂ ਹਤਯੌਵਨਮ੍
ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਜਵਾਨੀ ਜੋ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਵਿਨਯਭੂषਿਤਮ੍ ਆਰ੍ਯਜਨਾਸ੍ਪਦਂ ਕਰੁਣਯੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ ਆਵਲਿਤਂ ਗੁਣੈਃ । ਇਹ ਹਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਸੁਯੌਵਨਂ ਜਗਤਿ ਕਾਨਨਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਗਂ ਯਥਾ
ਜਿਸ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਦੀ ਚਮਕ ਹੋਵੇ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ—ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਵਧੀਆ ਜਵਾਨੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਹੋਵੇ।
ਮਾਂਸਪੁਤ੍ਤਲਿਕਾਯਾਸ਼੍ ਚ ਯਨ੍ਤ੍ਰਲੋਲਾਙ੍ਗਪਞ੍ਜਰੇ । ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਸ੍ਥਿਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਕਿਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਇੱਕ ਔਰਤ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਾਸ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਨਸਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ?
ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਰਕ੍ਤਬਾष੍ਪਾਸ੍ਰੁ ਪृਥਕ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਲੋਚਨਮ੍ । ਸਮਾਲੋਕਯ ਰਮ੍ਯਂ ਚੇਤ੍ ਕਿਂ ਮੁਧਾ ਪਰਿਮੁਹ੍ਯਸਿ
ਜੇ ਤੂੰ ਅੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਚਮੜੀ, ਮਾਸ, ਲਹੂ, ਪਸੀਨਾ ਤੇ ਹੰਝੂ ਵੱਖ ਕਰ ਦੇਵੇਂ, ਫਿਰ ਵੇਖ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਫਿਰ ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਿਉਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈਂ?
ਇਤਃ ਕੇਸ਼ਾ ਇਤੋ ਰਕ੍ਤਮ੍ ਇਤੀਯਂ ਪ੍ਰਮਦਾਤਨੁਃ । ਕਿਮ੍ ਏਤਯਾ ਨਿਨ੍ਦਿਤਯਾ ਕਰੋਤੁ ਵਿਪੁਲਾਸ਼ਯਃ
ਇੱਥੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਲਹੂ ਹੈ—ਇਹੀ ਔਰਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇ?
ਵਾਸੋਵਿਲੇਪਨੈਰ੍ ਯਾਨਿ ਲਾਲਿਤਾਨਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਾਨ੍ਯ੍ ਅਵਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਜਿਹੜੇ ਅੰਗ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਖਰ ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੇਰੋਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਤਟੋਲ੍ਲਾਸਿਗਙ੍ਗਾਜਲਰਯੋਪਮਾਃ । ਦृष੍ਟਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਤਨੇ ਮੁਕ੍ਤਾ ਹਾਰਸ੍ਯੋਲ੍ਲਾਸਸ਼ਾਲਿਨਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ ਦਿਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇषੁ ਦਿਗਨ੍ਤੇषੁ ਸ ਏਵ ਲਲਨਾਸ੍ਤਨਃ । ਸ਼੍ਵਭਿਰ੍ ਆਸ੍ਵਾਦ੍ਯਤੇ ਕਾਲੇ ਲਘੁਪਿਣ੍ਡ ਇਵਾਨ੍ਧਸਃ
ਸਮਾਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਉਹੀ ਪਿਆਰੀ ਛਾਤੀ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਗੋਲਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਦਿਦਿਗ੍ਧਾਨਿ ਕਰਭਸ੍ਯ ਯਥਾ ਵਨੇ । ਤਥੈਵਾਙ੍ਗਾਨਿ ਕਾਮਿਨ੍ਯਾਸ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਕੋ ਗ੍ਰਹਃ
ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਛੜੇ ਦੇ ਅੰਗ ਲਹੂ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਗ ਵੀ ਹਨ; ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਲਾਭ?