ਕਦਲੀषਣ੍ਡਕਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਕਦਲੀਕਾਨਨਾਚ੍ ਛੁਭ੍ਰਂ ਕਰਞ੍ਜਵਨਗੁਲ੍ਮਕਮ੍
ਉਸ ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਚਮਕਦੇ ਕਰੰਜਾ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਰਞ੍ਜਕਵਨਾਤ੍ ਕੂਪਂ ਕੂਪਾਦ੍ ਰਮ੍ਭਾਵਨਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਹਰਂਸ਼੍ ਚੈਵ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਕਰੰਜਾ ਦੇ ਬਾਗ ਤੋਂ ਕੂਏ ਵੱਲ, ਫਿਰ ਕੂਏ ਤੋਂ ਕੇਲੇ ਦੇ ਬਾਗ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਏਵਂਰੂਪਨਿਜਾਚਾਰਸ੍ ਸੋ ऽਵਲੋਕ੍ਯਾਦਰਾਨ੍ ਮਯਾ । ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਬਲਾਦ੍ ਏਵ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਪਰਿਬੋਧਿਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਐਸਾ ਹੀ ਚਲਣ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ, ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ, ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਪृष੍ਟਸ਼੍ ਚ ਕਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਕੇਨਾਰ੍ਥੇਨ ਕਰੋषਿ ਵਾ । ਕਿਂ ਨਾਮਾਭਿਮਤਂ ਤੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਿਂ ਮੁਧਾ ਪਰਿਮੁਹ੍ਯਸਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ? ਤੂੰ ਇਵੇਂ ਵਿਅਰਥ ਕਿਉਂ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?'
ਇਤਿ ਪृष੍ਟੇਨ ਕਥਿਤਂ ਤੇਨ ਮੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਨਾਹਂ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਨ ਚੈਵੇਦਂ ਮੁਨੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ: 'ਮੈਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਮੁਨਿ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।'
ਤ੍ਵਯਾਯਮ੍ ਅਵਭਗ੍ਨੋ ऽਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ ਅਰਿਨ੍ਦਮ । ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਦੁਃਖਾਯ ਚ ਸੁਖਾਯ ਚ
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਹੈਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤਣ ਵਾਲੇ। ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਲਈ ਵੀ ਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਵੀ।
ਇਤਿ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਮ੍ ਅਸਾਵ੍ ਅਙ੍ਗਾਨ੍ਯ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਸ੍ਵਾਨਿ ਤਿष੍ਠਵਾਨ੍ । ਰੁਰੋਦਾਰ੍ਤਰਵਂ ਦੀਨੋ ਮੇਘੋ ਵਰ੍षਨ੍ਨ੍ ਇਵਾਰਵੀ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਰਾਸਾਵ੍ ਉਪਸਂਹृਤ੍ਯ ਰੋਦਨਮ੍ । ਸ੍ਵਾਨ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਜਹਾਸੇਨ੍ਦ੍ਵਂਸ਼ੁਵਤ੍ ਸਿਤਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰੋਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਰੰਗਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਟ੍ਟਹਾਸਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ ਪੁਰਤੋ ਮਮ । ਕ੍ਰਮੇਣ ਤਾਨਿ ਤਤ੍ਯਾਜ ਸ੍ਵਾਨ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਹੱਸਣ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਤਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਮ੍ । ਤਤਸ੍ ਤੇ ਬਾਹਵਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਤਦਨੁ ਚੋਦਰਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਬਾਂਹ ਡਿੱਗੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਾਤੀ, ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਵੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਅਥ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਸ ਪੁਮਾਂਸ੍ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਃ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮ੍ ਆਯਾਤਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਬੋਧਵਤੋ ਯਥਾ
ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਦਮੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਲਝਣ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨਾ ਜਾਗਣ 'ਤੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਨਿਯਤੇਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤਤੋ ਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਪੁਨਰ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਤਥਾ ਨਰਮ੍
ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਇਕੱਲੇ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਵੇਖਿਆ।
ਸੋ ऽਪਿ ਪ੍ਰਹਾਰਾਨ੍ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਬਾਹੁਭਿਃ ਪੀਵਰਾਕਾਰੈਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਪਲਾਯਤੇ
ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮੋਟੇ-ਤਗੜੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕੂਪੇ ਪਤਤਿ ਕੂਪਾਤ੍ ਤੁ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯਾਭਿਧਾਵਤਿ । ਪੁਨਃ ਪਤਤਿ ਕੁਞ੍ਜੇ ऽਨ੍ਤਃ ਪੁਨਰ੍ ਆਰ੍ਤਃ ਪਲਾਯਤੇ
ਉਹ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੂਏ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਮੁੜ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਕਾਨਨਮ੍ । ਰੁष੍ਟਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ੍ ਤੁष੍ਟਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਹਰਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮੁੜ ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸਾਫ ਤੇ ਠੰਢੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ਪ੍ਰਾਯਨਿਜਾਚਾਰਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਸਸ੍ਮਯਮ੍ । ਸ ਮਯਾ ਸਮਵष੍ਟਭ੍ਯ ਪਰਿਪृष੍ਟਸ੍ ਤਥੈਵ ਹਿ
ਉਸ ਦੀ ਅਜੀਬ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ।
ਤੇਨੈਵਾਥ ਕ੍ਰਮੇਣਾਸੌ ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਚ । ਅਙ੍ਗੈਰ੍ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਯਯਾਵ੍ ਅਲਮ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਫਿਰ, ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰੋਇਆ ਤੇ ਹੱਸਿਆ; ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਨਿਯਤੇਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤਤੋ ਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਪੁਨਰ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਤਥਾ ਨਰਮ੍
ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਇਕੱਲੇ ਥਾਂ 'ਚ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਉਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਹਰਂਸ੍ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਏਵਾਸੌ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਪਲਾਯਤੇ । ਪਲਾਯਮਾਨਃ ਪਤਿਤੋ ਮਹਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਧੋ ऽਨ੍ਧਕੂਪਕੇ
ਉਹ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਭੱਜਣ ਲੱਗਾ। ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਤੇ ਹਨੇਰੀ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਮ੍ ਅਵਸਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਕਃ । ਯਾਵਤ੍ ਸ ਸੁਚਿਰੇਣਾਪਿ ਕੂਪਾਦ੍ ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਸ਼੍ ਸ਼ਠਃ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਚਲਾਕ ਆਦਮੀ, ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਖੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥਾਹਮ੍ ਉਦ੍ਯਤੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਪੁਰੁषਂ ਪੁਨਃ । ਤਾਦृਸ਼ਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਚਾਰਂ ਪ੍ਰਯਤਨ੍ਤਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖਿਆ—ਉਹੀ ਜਿਹਾ, ਉਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਦਾ, ਉਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਤਥੈਵਾਸ਼ੁ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਨਰ੍ ਮਯਾ । ਤਥੈਵੋਤ੍ਪਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਨਾਸੌ ਤਦ੍ ਅਵਬੁਦ੍ਧਵਾਨ੍
ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹੇ ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ।
ਕੇਵਲਂ ਮਾਮ੍ ਅਸੌ ਮੂਢੋ ਨੈਵ ਜਾਨਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਆਃ ਪਾਪ ਦੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਵ੍ਯਾਪਾਰਪਾਰੋ ਯਯੌ
ਉਹ ਮੂਰਖ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੀ ਕਹਿ ਗਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਅਹ, ਪਾਪੀ, ਮਾੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ!' ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਅਥ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਤਥਾ ਵਿਹਰਤਾ ਮਯਾ । ਬਹਵਸ੍ ਤਾਦृਸ਼ਾ ਦृष੍ਟਾਃ ਪੁਰੁषਾ ਦੋषਕਾਰਿਣਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਸੇ ਹੀ ਲੋਕ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਤ੍ਪृष੍ਟਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਮ੍ਭ੍ਰਮਵਚ੍ ਛਮਮ੍ । ਮਦੁਕ੍ਤਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਚ੍ ਛ੍ਵਵਿਰੁਤਂ ਯਥਾ
ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜਦ ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਲੀ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ; ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਭੌਂਕਣ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਨਿਪਤ੍ਯਾਨ੍ਧਕੂਪੇਭ੍ਯਃ ਕੇਚਿਨ੍ ਨ ਪ੍ਰੋਤ੍ਥਿਤਾਃ ਪੁਨਃ । ਕਦਲੀषਣ੍ਡਕਾਤ੍ ਕੇਚਿਚ੍ ਚਿਰੇਣਾਪਿ ਨ ਨਿਰ੍ਗਤਾਃ
ਕਈ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਹਨੇਰੀ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮੁੜ ਉੱਠ ਨਹੀਂ ਸਕੇ; ਕੁਝ ਹੋਰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਏ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਾਸ੍ ਸ੍ਫਾਰੇ ਕਰਞ੍ਜਵਨਕੁਞ੍ਜਕੇ । ਨ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ ਭ੍ਰਮਪਰਾਯਣਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੋਟੇ ਕਰੰਜ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਟਿਕੇ ਨਹੀਂ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਦਾ ਹੀ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ।
ਏਵਂਵਿਧਾ ਸਾ ਵਿਤਤਾ ਰਘੂਦ੍ਵਹ ਮਹਾਟਵੀ । ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਯਾਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਤੇ ਪੁਰੁषਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਜੰਗਲ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾ ਚ ਦृष੍ਟਾਟਵੀ ਰਾਮ ਤ੍ਵਯੇਹ ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਾ । ਬਾਲ੍ਯਾਤ੍ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧਿਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਨ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਮਰਸਿ ਰਾਘਵ
ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਪੱਕੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ, ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ।
ਸਾ ਭੀषਣਾ ਵਿਵਿਧਸਙ੍ਕਟਸਙ੍ਕਟਾਙ੍ਗੀ ਘੋਰਾਟਵੀ ਘਨਤਮੋਗਹਨਾ ਚ ਲੋਕੈਃ । ਆਗਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਅਬੁਦ੍ਧਿਹਤੈਰ੍ ਨ ਤਜ੍ਜ੍ਞੈਰ੍ ਆਸੇਵ੍ਯਤੇ ਕੁਸੁਮਗੁਲ੍ਮਕਵਾਟਿਕੇਵ
ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬਾਗੀਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ।