ਚਿਨ੍ਤਾਨਾਂ ਲੋਲਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਲਲਨਾਨਾਮ੍ ਇਵਾਭਿਤਃ । ਅਰ੍ਪਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਸ਼ਸ਼੍ ਚੇਤੋ ਜ੍ਵਾਲਾਨਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਜਂ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਕਾਬੂ ਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਤੇ ਦੋषਾ ਦੁਰਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਸ਼ਯਮ੍ । ਤਰੁਣਂ ਪ੍ਰਵਿਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਾਸ੍ ਤੇ ਨੈਵ ਯੇ ਮੁਨੇ
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਨਰਕਬੀਜੇਨ ਸਨ੍ਤਤਭ੍ਰਮਦਾਯਿਨਾ । ਯੌਵਨੇਨ ਨ ਯੇ ਨष੍ਟਾ ਨष੍ਟਾ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਤੇ ਜਨਾਃ
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਨਰਕ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਨਾਨਾਰਸਮਯੀ ਚਿਤ੍ਰਾ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਨਿਚਯੋਮ੍ਭਿਤਾ । ਭੀਮਾ ਯੌਵਨਭੂਰ੍ ਯੇਨ ਤੀਰ੍ਣਾ ਧੀਰਸ੍ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੌਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿਆਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਭਾਸੁਰਾਕਾਰਮ੍ ਆਲੋਲਘਨਗਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਨਿਸ਼ਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਰੌਣਕ ਮਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧਾਵਰ੍ਤਬਹੁਲਂ ਪਙ੍ਕਲਗ੍ਨਂ ਜਡਾਸ਼ਯਮ੍ । ਤਰਙ੍ਗਭਙ੍ਗੁਰਂ ਭੀਮਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਫਸੀ, ਸੁਸਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਤੇ ਨਾਜੁਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇਸਰਂ ਪੁਂਸਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਮਨੋਹਰਮ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਮਨ ਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵਾ ਹੀ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ।
ਇषੁਪ੍ਰਪਾਤਮਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਸੁਖਦਂ ਦੁਃਖਭਾਸੁਰਮ੍ । ਦਾਹਦੋषਪ੍ਰਦਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਤੀਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਤਿਕ੍ਤਂ ਚ ਦੂषਣਂ ਦੋषਭੂषਣਮ੍ । ਸੁਰਾਕਲ੍ਲੋਲਸਦृਸ਼ਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮਿੱਠੀ, ਸੁਆਦਲੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੌੜੀ, ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।
ਅਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਚਿਰਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭਦਮ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਙ੍ਗਨਾਸਙ੍ਗਸਮਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਝੂਠੀ, ਪਰ ਸੱਚ ਵਰਗੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਵਰਗੀ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਰਲਂ ਮਿਥ੍ਯਾਰਚਿਤਚਕ੍ਰਿਕਮ੍ । ਅਲਾਤਚਕ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਚਮਕਦੀ, ਝੂਠ ਤੇ ਭਰਮ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਮृਦੁਸ੍ਫਾਰਤਰੋਦਾਰਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਣਕ੍ਸ਼ਤਮ੍ । ਸ਼ਰਦਮ੍ਬੁਦਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਨਰਮ, ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ, ਬਾਹਰੋਂ ਵੱਡੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੀ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਆਪਾਤਮਾਤ੍ਰਰਮਣਂ ਸਦ੍ਭਾਵਰਹਿਤਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਵੇਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰੀਸਙ੍ਗਮਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪਲ ਭਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੇਸ਼ਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਰਗਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਯੇ ਕੇਚਨ ਦੁਰਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਦਾਃ । ਤਾਰੁਣ੍ਯੇ ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਹੋਤ੍ਪਾਤਾ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਔਖੇ ਕੰਮ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਕਲੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਾਰ੍ਦਾਨ੍ਧਕਾਰਕਾਰਿਣ੍ਯਾ ਭੈਰਵਾਕਾਰਵਾਨ੍ ਅਪਿ । ਯੌਵਨਾਜ੍ਞਾਨਯਾਮਿਨ੍ਯਾ ਬਿਭੇਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਅਪਿ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਰਾਤ, ਜੋ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਵਿਸ੍ਮृਤਸ਼ੁਭਾਚਾਰਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵੈਧੁਰ੍ਯਦਾਯਿਨਮ੍ । ਦਦਾਤ੍ਯ੍ ਅਤਿਤਰਾਮ੍ ਏष ਭ੍ਰਮਂ ਯੌਵਨਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਭਟਕਣ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਕਲ ਨੂੰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਟਕਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਨ੍ਤਾਵਿਯੋਗਜਾਤੇਨ ਹृਦਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਯੌਵਨੇ ਦਹ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਸ੍ ਤਰੁਰ੍ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਨਾ ਯਥਾ
ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਰੱਖਤ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਪਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਪਿ ਪਾਵਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਯੌਵਨੇ । ਮਤਿਃ ਕਲੁषਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਤਰਙ੍ਗਿਣੀ
ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਚੌੜਾ, ਸੁੱਧ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮੈਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗੰਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਘਨਕਲ੍ਲੋਲਭੀਮਾ ਰੋਧਯਿਤੁਂ ਨਦੀ । ਨ ਤੁ ਤਾਰੁਣ੍ਯਤਰਲਾ ਤृष੍ਣਾਤਰਲਿਤਾਨ੍ਤਰਾ
ਘਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਈ ਅੰਦਰਲੀ ਤਲਪ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਸਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਤੌ ਸ੍ਤਨੌ ਪੀਨੌ ਤੇ ਵਿਲਾਸਾਸ੍ ਤਦ੍ ਆਨਨਮ੍ । ਤਾਰੁਣ੍ਯ ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਭਿਰ੍ ਯਾਤਿ ਜਰ੍ਜਰਤਾਂ ਜਨਃ
ਉਹ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਿਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਉਸਦੇ ਨਖਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਉਹਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਰਤ੍ਤਰਲਤृष੍ਣਾਰ੍ਤਂ ਯੁਵਾਨਮ੍ ਇਹ ਸਾਧਵਃ । ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਨ ਤੁਚ੍ਛੇਹਂ ਜਰਤ੍ਤृਣਲਵਂ ਯਥਾ
ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚੰਚਲ ਤਲਪ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਘਾਹ ਦੀ ਤਿਨਕ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਨਾਸ਼ਾਯੈਵ ਮਦਾਨ੍ਧਸ੍ਯ ਦੋषਮੌਕ੍ਤਿਕਧਾਰਿਣਃ । ਅਭਿਮਾਨਮਹੇਭਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਾਲਾਨਂ ਹਿ ਯੌਵਨਮ੍
ਨੌਜਵਾਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਪੁਲਮੂਲਾਨਾਂ ਦੋषਾਸ਼ੀਵਿषਧਾਰਿਣਾਮ੍ । ਰੋषਰੋਦਨਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਯੌਵਨਂ ਨਵਕਾਨਨਮ੍
ਨੌਜਵਾਨੀ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਦੇ ਸੱਪ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਰਸਕੇਸਰਸਮ੍ਬਾਧਂ ਕੁਵਿਕਲ੍ਪਦਲਾਕੁਲਮ੍ । ਦੁਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਚਞ੍ਚਰੀਕਾਣਾਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਯੌਵਨਮ੍
ਨੌਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਉਹ ਕਮਲ ਸਮਝ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇぎਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਗਲਤ ਸੋਚਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਉਸਦੇ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸੇ ਮੰਡਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕृਤਾਕृਤਕੁਪਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਹृਤ੍ਸਰਸ੍ਤੀਰਚਾਰਿਣਾਮ੍ । ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵਿਹਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਆਲਯੋ ਨਵਯੌਵਨਮ੍
ਨਵਾਂ ਜਵਾਨੀ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦੇ ਪਰ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਡਾਨਾਂ ਗਤਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਾਂ ਕਲ੍ਲੋਲਾਨਾਂ ਵਿਲਾਸਿਨਾਮ੍ । ਅਨਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮਰ੍ਯਾਦੋ ਵਾਰਿਧਿਃ ਪੂਰ੍ਣਯੌਵਨਮ੍
ਪੂਰੀ ਜਵਾਨੀ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੱਦ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁਸਤ ਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਗੁਣਪਰ੍ਣਾਨਾਮ੍ ਅਪਨੇਤੁਂ ਰਜਸ੍ ਤਤਃ । ਅਪਨੇਤੁਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿषਮੋ ਯੌਵਨਾਨਿਲਃ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਹਵਾ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਚਤੁਰ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਧੂੜ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਯਨ੍ਤਿ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਆਕੁਲਾਵਕਰੋਤ੍ਕਟਾਃ । ਆਰੋਹਨ੍ਤਿ ਪਰਾਂ ਕੋਟਿਂ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾ ਯੌਵਨਪਾਂਸਵਃ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਰੁੱਖੀ ਮਿੱਟੀ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਦ੍ਬੋਧਯਤਿ ਦੋषਾਲੀਂ ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ ਗੁਣਾਵਲੀਮ੍ । ਨਰਾਣਾਂ ਯੌਵਨੋਲ੍ਲਾਸੋ ਵਿਲਾਸੋ ਦੁष੍ਕृਤਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮੰਗ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਪਙ੍ਕਜਰਜਸ਼੍ ਚਞ੍ਚਲਾਂ ਮਤਿषਟ੍ਪਦੀਮ੍ । ਨਿਬਧ੍ਯ ਮੋਹਯਤ੍ਯ੍ ਏष ਨਰਂ ਯੌਵਨਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਚੰਦ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੰਵਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲ ਮਧੁਮੱਖੀ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।