ਆਵਰ੍ਜਯਨ੍ ਵਿਪ੍ਰਗਣਾਨ੍ ਪਰਿਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਸ਼ਿषਃ । ਆਲੋਕਯਨ੍ ਦਿਗਨ੍ਤਾਂਸ਼੍ ਚ ਪਰਿਚਕ੍ਰਾਮ ਜਙ੍ਗਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਏ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਥਾਰਭ੍ਯ ਸ੍ਵਕਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਕੋਸਲਮਣ੍ਡਲਾਤ੍ । ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਤਪੋਧ੍ਯਾਨਪੂਰ੍ਵਕਂ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦਿਆਂ, ਉਹ ਨੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਦੇਣ, ਤਪ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖਿਆ।
ਨਦੀਸ੍ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਵਨਾਨ੍ਯ੍ ਆਯਤਨਾਨਿ ਚ । ਜਙ੍ਗਲਾਨਿ ਵਨਾਨ੍ਤੇषੁ ਤਟਾਨ੍ਯ੍ ਅਬ੍ਧਿਮਹੀਭृਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਦੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ, ਮੰਦਰ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੇਖੇ।
ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਨਿਭਾਂ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਂ ਚੋਤ੍ਪਲਾਮਲਾਮ੍ । ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਸ਼ਤਦ੍ਰੁਂ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਾਮ੍ ਇਰਾਵਤੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਕਾਲਿੰਦੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚੀ ਸੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸਤਦ੍ਰੁ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਅਤੇ ਇਰਾਵਤੀ ਨਦੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ।
ਵੇਣਾਂ ਚ ਕृष੍ਣਵੇਣਾਂ ਚ ਨਿਰ੍ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਸਰਯੂਂ ਤਥਾ । ਚਰ੍ਮਣ੍ਵਤੀਂ ਵਿਤਸ੍ਤਾਂ ਚ ਵਿਪਾਸ਼ਾਂ ਬਾਹੁਦਾਮ੍ ਅਪਿ
ਉਸ ਨੇ ਵੇਣਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਣਾ, ਨਿਰਵਿੰਧਿਆ, ਸਰਯੂ, ਚਰਮਣਵਤੀ, ਵਿਤਸਤਾ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬਾਹੁਦਾ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ।
ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਨੈਮਿषਂ ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਾਰਣ੍ਯਂ ਗਯਾਂ ਤਥਾ । ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਸ਼੍ਰੀਗਿਰਿਂ ਚ ਕੇਦਾਰਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਤਥਾ
ਉਹ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਨੈਮੀਸ਼, ਧਰਮਅਰਣ, ਗਯਾ, ਵਾਰਾਣਸੀ, ਸ੍ਰੀਗਿਰੀ, ਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਗਿਆ।
ਮਾਨਸਂ ਚ ਕ੍ਰਮਸਰਸ੍ ਤਥੈਵੋਤ੍ਤਰਮਾਨਸਮ੍ । ਵਡਵਾਂ ਮਡਵਾਂ ਚੈਵ ਤੀਰ੍ਥਵृਨ੍ਦਂ ਸਸੋਦਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਾਨਸ, ਕਰਮਸਰ, ਉੱਤਰੀ ਮਾਨਸ, ਵਡਵਾ, ਮਡਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੋਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਅਗ੍ਨਿਤੀਰ੍ਥਂ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸਰਸ੍ ਤਥਾ । ਸਰਾਂਸਿ ਸਰਸੀਸ਼੍ ਚੈਵ ਤਥਾ ਵਾਪੀਹ੍ਰਦਾਵਲੀਮ੍
ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ, ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ, ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝੀਲਾਂ, ਤਲਾਵਾਂ ਤੇ ਹੌਦਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨਂ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯਂ ਚ ਸਾਲਿਗ੍ਰਾਮਹਰਿਂ ਤਥਾ । ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਚ ਚਤੁष੍षष੍ਟਿਂ ਹਰਸ੍ਯ ਗਿਰਿਜਾਪਤੇਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਵਾਮੀ, ਕਾਰਤਿਕੇ, ਸਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਪਤੀ ਹਰਾ ਦੇ ਚੌਂਸਠ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਨਾਨਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਚਤੁਰਬ੍ਧਿਤਟਾਨਿ ਚ । ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਕਨ੍ਦਰਕੁਞ੍ਜਾਂਸ਼੍ ਚ ਕੁਲਸ਼ੈਲਸ੍ਥਲਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਚੰਭੇ ਅਤੇ ਅਨੋਖੇ ਥਾਂ, ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਵੇਖੇ।
ਰਾਜਰ੍षੀਣਾਂ ਚ ਮਹਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੀਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਦੇਵਾਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਪਾਵਨਾਨ੍ ਆਸ਼੍ਰਮਾਞ੍ ਸ਼ੁਭਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਭਾਗੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਭੂਯੋ ਭੂਯਸ੍ ਸ ਬਭ੍ਰਾਮ ਭ੍ਰਾਤृਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਮਾਨਦਃ । ਚਤੁਰ੍ष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਦਿਗਨ੍ਤੇषੁ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਏਵ ਮਹੀਤਟਾਨ੍
ਮਾਣਯੋਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
ਅਮਰਕਿਨ੍ਨਰਮਾਨਵਮਾਨਿਤਸ੍ ਸਮਵਲੋਕ੍ਯ ਮਹੀਮ੍ ਅਖਿਲਾਮ੍ ਇਮਾਮ੍ । ਉਪਯਯੌ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨੋ ਵਿਹृਤਦਿਕ੍ ਸ਼ਿਵਲੋਕਮ੍ ਇਵੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਅਮਰਾਂ, ਕਿਨਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਮਣੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਤਦਾ ਹੈ।
ਲਾਜਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਵ੍ਰਾਤੈਰ੍ ਵਿਕੀਰ੍ਣਃ ਪੌਰਵਾਸਿਭਿਃ । ਸ ਵਿਵੇਸ਼ ਗृਹਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਜਯਨ੍ਤੋ ਵਿष੍ਟਪਂ ਯਥਾ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭੁੰਨੇ ਚਾਵਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਝੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਜਯੰਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੁਖੀ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਣਨਾਮਾਥ ਪਿਤਰਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਮਾਤृਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਗੁਰੁਵृਦ੍ਧਾਂਸ਼੍ ਚ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਥਮਾਗਤਃ
ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਮਾਂ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ-ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸੁਹृਦ੍ਭਿਰ੍ ਮਾਤृਭਿਸ਼੍ ਚੈਵ ਪਿਤ੍ਰਾ ਦ੍ਵਿਜਗਣੇਨ ਚ । ਮੁਹੁਰਾਲਿਙ੍ਗਨਾਚਾਰੈ ਰਾਘਵੋ ਨ ਮਮੌ ਤਦਾ
ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਮਾਵਾਂ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਮਿਲਣ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦृਢੈਰ੍ ਦਾਸ਼ਰਥੌ ਪ੍ਰਿਯਪ੍ਰਕਥਨੈਰ੍ ਮਿਥਃ । ਜੁਘੂਰ੍ਣੁਰ੍ ਮਧੁਰੈਰ੍ ਆਸ਼ਾ ਮृਦੁਵਂਸ਼ਸ੍ਵਨੈਰ੍ ਇਵ
ਉਥੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੇ ਵਾਜੇ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨ।
ਬਹੂਨ੍ਯ੍ ਆਸ ਦਿਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਰਾਮਾਗਮਨਮ੍ ਉਤ੍ਸਵਃ । ਮਹਾਨਨ੍ਦੇ ਜਨਾਨ੍ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ ਕੇਲਿਕੋਲਾਹਲਾਕੁਲਃ
ਉਥੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਖੇਡਾਂ-ਮਸਤੀ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ।
ਉਵਾਸ ਸ ਸੁਖਂ ਗੇਹੇ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਵਰ੍ਣਯਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਚਾਰਾਨ੍ ਦੇਸ਼ਾਚਾਰਾਨ੍ ਇਤਸ੍ ਤਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਰਾਘਵ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਉਤ੍ਥਾਯ ਰਾਮੋ ऽਸੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਸਭਾਸਂਸ੍ਥਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਂ ਸ੍ਵਪਿਤਰਂ ਤਦਾ
ਰਾਮ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਧਿਆ ਕਰਕੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸੀ।
ਕਥਾਭਿਸ੍ ਸੁਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਸ੍ ਸ ਵਸਿष੍ਠਾਦਿਭਿਸ੍ ਸਹ । ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨਚਤੁਰ੍ਭਾਗਂ ਜ੍ਞਾਨਗਰ੍ਭਾਭਿਰ੍ ਆਦृਤਃ
ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਚਤੁਰਥ ਹਿੱਸਾ ਦਿਨ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸੀ।
ਜਗਾਮ ਪਿਤ੍ਰਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਮਹਤ੍ਯਾ ਸੇਨਯਾਵृਤਃ । ਵਰਾਹਮਹਿषਾਕੀਰ੍ਣਂ ਵਨਮ੍ ਆਖੇਟਕੇਚ੍ਛਯਾ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਅਰ ਤੇ ਮਹੀਂਸਾਂ ਵੱਧ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਤਤ ਆਗਤ੍ਯ ਸਦਨੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਸਮਿਤ੍ਰਬਾਨ੍ਧਵੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਨਾਯ ਸਸੁਹृਨ੍ ਨਿਸ਼ਾਮ੍
ਫਿਰ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।
ਏਵਮ੍ਪ੍ਰਾਯਦਿਨਾਚਾਰੋ ਭ੍ਰਾਤृਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਰਾਘਵਃ । ਆਗਤ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਸ੍ ਸਮੁਵਾਸ ਪਿਤੁਰ੍ ਗृਹੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਘਵ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਨृਪਤਿਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰਮਨੋਜ੍ਞਯਾ ਸੁਜਨਚੇਤਸਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਯਾ ਤਥਾ । ਪਰਿਨਿਨਾਯ ਦਿਨਾਨਿ ਸ ਚੇष੍ਟਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਸੁਧਾਰਸਪੇਸ਼ਲਯਾਨਘਃ
ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਚਲਣ-ਚਲਤੀ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਵਾਂਗ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕਰਤੂਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਸੀ।
ਅਥੋਨषੋਡਸ਼ੇ ਵਰ੍षੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਰਘੂਦ੍ਵਹੇ । ਰਾਮਾਨੁਯਾਯਿਨਿ ਤਥਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ ऽਪਿ ਚ
ਫਿਰ, ਜਦ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਸ ਆਪਣੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਉਮਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਰਾਮ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਭਰਤੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਤਾਮਹਗृਹੇ ਸੁਖਮ੍ । ਪਾਲਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਨਿਂ ਰਾਜ੍ਞਿ ਯਥਾਵਦ੍ ਅਖਿਲਾਮ੍ ਇਮਾਮ੍
ਭਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਰਾਜਾ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਜਨ੍ਯਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸਹ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ । ਕृਤਮਨ੍ਤ੍ਰੇ ਮਹਾਪ੍ਰਜ੍ਞੇ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇ ਦਸ਼ਰਥੇ ਨृਪੇ
ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਕृਤਾਯਾਂ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਰਾਮੋ ਨਿਜਗृਹਸ੍ਥਿਤਃ । ਜਗਾਮਾਨੁਦਿਨਂ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸ਼ਰਦੀਵਾਮਲਂ ਸਰਃ
ਜਦ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਮੁਕ ਗਈ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਪਤਝੜ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਸਰੋਵਰ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁੱਕਦਾ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਅਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਮੁਖਮ੍ ਆਦਧੇ । ਪਾਕਫੁਲ੍ਲਦਲਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਸਾਲਿਮਾਲਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਪੀਲਾਪਨ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੱਕੇ ਹੋਏ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਲੇ ਸਫੈਦ ਕੌਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਫਿੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ।