ਵਿਦ੍ਯਾਗृਹਗਤੋ ਬਾਲਃ ਪਰਾਮ੍ ਏਤਿ ਕਦਰ੍ਥਨਾਮ੍ । ਆਲਾਨ ਇਵ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿषਵੈषਮ੍ਯਭੀषਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੱਪ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਡਰਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਨਾਨਾਮਨੋਰਥਮਯੀ ਮਿਥ੍ਯਾਕਲ੍ਪਿਤਕਲ੍ਪਨਾ । ਦੁਃਖਾਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਦੀਰ੍ਘਾਯ ਬਾਲਤਾ ਪੇਲਵਾਸ਼ਯਾ
ਬਚਪਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਾਹਵਾਂ ਭਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਭृष੍ਟਂ ਤੁਹਿਨਂ ਭੋਕ੍ਤੁਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਮ੍ ਆਦਾਤੁਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਤ੍ । ਵਾਞ੍ਛ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੇਣ ਤਤ੍ ਸੁਖਾਯ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਕੋਈ ਜੇ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਬਰਫ਼ ਖਾਣ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਚੰਨ ਲੈ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਚਿਤੇਰ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਾਤਪਨਿਵਾਰਣੇ । ਕੋ ਵਿਸ਼ੇषੋ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਬਾਲਸ੍ਯੋਰ੍ਵੀਰੁਹਸ੍ਯ ਚ
ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਤੇ ਠੰਢ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉਡ੍ਡੀਨਮ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਰਾਯਣਾਃ । ਭਯਾਹਾਰਪਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਾਲਾ ਵਿਹਗਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਬੱਚੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਡਰ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੈਸ਼ਵੇ ਗੁਰੁਤੋ ਭੀਤਿਰ੍ ਮਾਤृਤਃ ਪਿਤृਤਸ੍ ਤਥਾ । ਜਨਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਬਾਲਾਚ੍ ਚ ਸ਼ੈਸ਼ਵਂ ਭਯਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਡਰ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦਾ ਡਰ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਡਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬਚਪਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਡਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਸਕਲਦੋषਦਸ਼ਾਵਿਹਤਾਸ਼ਯਂ ਸ਼ਰਣਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਵਿਵੇਕਵਿਲਾਸਿਨਃ । ਇਹ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ ਏਵ ਮਹਾਮੁਨੇ ਭਵਤਿ ਬਾਲ੍ਯਮ੍ ਅਲਂ ਪਰਿਤੁष੍ਟਿਦਮ੍
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਬਚਪਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰੱਜਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਬਾਲ੍ਯਾਨਰ੍ਥਮ੍ ਅਥ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ ਅਭਿਹਤਾਸ਼ਯਃ । ਆਰੋਹਤਿ ਨਿਪਾਤਾਯ ਯੌਵਨਸ਼੍ਵਭ੍ਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਉਲਝਣ ਭਰੇ ਬੱਦਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤਵਿਲਾਸਸ੍ਯ ਲੋਲਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਚੇਤਸਃ । ਵृਤ੍ਤੀਰ੍ ਅਨੁਸਰਨ੍ ਯਾਤਿ ਦੁਃਖਾਦ੍ ਦੁਃਖਤਰਂ ਜਡਃ
ਉੱਥੇ, ਆਪਣੀ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚੰਚਲ ਸੋਚ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤਬਿਲਸਂਸ੍ਥੇਨ ਨਾਨਾਸਮ੍ਭ੍ਰਮਕਾਰਿਣਾ । ਬਲਾਤ੍ ਕਾਮਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਵਿਵਸ਼ਃ ਪਰਿਭੂਯਤੇ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਭੂਤ ਵਲੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਤਾਨਾਂ ਲੋਲਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਲਲਨਾਨਾਮ੍ ਇਵਾਭਿਤਃ । ਅਰ੍ਪਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਸ਼ਸ਼੍ ਚੇਤੋ ਜ੍ਵਾਲਾਨਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਜਂ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਕਾਬੂ ਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਤੇ ਦੋषਾ ਦੁਰਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਸ਼ਯਮ੍ । ਤਰੁਣਂ ਪ੍ਰਵਿਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਾਸ੍ ਤੇ ਨੈਵ ਯੇ ਮੁਨੇ
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਨਰਕਬੀਜੇਨ ਸਨ੍ਤਤਭ੍ਰਮਦਾਯਿਨਾ । ਯੌਵਨੇਨ ਨ ਯੇ ਨष੍ਟਾ ਨष੍ਟਾ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਤੇ ਜਨਾਃ
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਨਰਕ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਨਾਨਾਰਸਮਯੀ ਚਿਤ੍ਰਾ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਨਿਚਯੋਮ੍ਭਿਤਾ । ਭੀਮਾ ਯੌਵਨਭੂਰ੍ ਯੇਨ ਤੀਰ੍ਣਾ ਧੀਰਸ੍ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੌਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿਆਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਭਾਸੁਰਾਕਾਰਮ੍ ਆਲੋਲਘਨਗਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਨਿਸ਼ਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਰੌਣਕ ਮਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧਾਵਰ੍ਤਬਹੁਲਂ ਪਙ੍ਕਲਗ੍ਨਂ ਜਡਾਸ਼ਯਮ੍ । ਤਰਙ੍ਗਭਙ੍ਗੁਰਂ ਭੀਮਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਫਸੀ, ਸੁਸਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਤੇ ਨਾਜੁਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇਸਰਂ ਪੁਂਸਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਮਨੋਹਰਮ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਮਨ ਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵਾ ਹੀ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ।
ਇषੁਪ੍ਰਪਾਤਮਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਸੁਖਦਂ ਦੁਃਖਭਾਸੁਰਮ੍ । ਦਾਹਦੋषਪ੍ਰਦਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਤੀਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਤਿਕ੍ਤਂ ਚ ਦੂषਣਂ ਦੋषਭੂषਣਮ੍ । ਸੁਰਾਕਲ੍ਲੋਲਸਦृਸ਼ਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮਿੱਠੀ, ਸੁਆਦਲੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੌੜੀ, ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।
ਅਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਚਿਰਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭਦਮ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਙ੍ਗਨਾਸਙ੍ਗਸਮਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਝੂਠੀ, ਪਰ ਸੱਚ ਵਰਗੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਵਰਗੀ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਰਲਂ ਮਿਥ੍ਯਾਰਚਿਤਚਕ੍ਰਿਕਮ੍ । ਅਲਾਤਚਕ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਚਮਕਦੀ, ਝੂਠ ਤੇ ਭਰਮ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਮृਦੁਸ੍ਫਾਰਤਰੋਦਾਰਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਣਕ੍ਸ਼ਤਮ੍ । ਸ਼ਰਦਮ੍ਬੁਦਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਨਰਮ, ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ, ਬਾਹਰੋਂ ਵੱਡੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੀ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਆਪਾਤਮਾਤ੍ਰਰਮਣਂ ਸਦ੍ਭਾਵਰਹਿਤਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਵੇਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰੀਸਙ੍ਗਮਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪਲ ਭਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੇਸ਼ਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਰਗਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਯੇ ਕੇਚਨ ਦੁਰਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਦਾਃ । ਤਾਰੁਣ੍ਯੇ ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਹੋਤ੍ਪਾਤਾ ਇਵ ਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਔਖੇ ਕੰਮ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਕਲੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਾਰ੍ਦਾਨ੍ਧਕਾਰਕਾਰਿਣ੍ਯਾ ਭੈਰਵਾਕਾਰਵਾਨ੍ ਅਪਿ । ਯੌਵਨਾਜ੍ਞਾਨਯਾਮਿਨ੍ਯਾ ਬਿਭੇਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਅਪਿ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਰਾਤ, ਜੋ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਵਿਸ੍ਮृਤਸ਼ੁਭਾਚਾਰਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵੈਧੁਰ੍ਯਦਾਯਿਨਮ੍ । ਦਦਾਤ੍ਯ੍ ਅਤਿਤਰਾਮ੍ ਏष ਭ੍ਰਮਂ ਯੌਵਨਵਿਭ੍ਰਮਃ
ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਭਟਕਣ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਕਲ ਨੂੰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਟਕਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਨ੍ਤਾਵਿਯੋਗਜਾਤੇਨ ਹृਦਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਯੌਵਨੇ ਦਹ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਸ੍ ਤਰੁਰ੍ ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਨਾ ਯਥਾ
ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਰੱਖਤ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਪਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਪਿ ਪਾਵਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਯੌਵਨੇ । ਮਤਿਃ ਕਲੁषਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਤਰਙ੍ਗਿਣੀ
ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਚੌੜਾ, ਸੁੱਧ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮੈਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗੰਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਘਨਕਲ੍ਲੋਲਭੀਮਾ ਰੋਧਯਿਤੁਂ ਨਦੀ । ਨ ਤੁ ਤਾਰੁਣ੍ਯਤਰਲਾ ਤृष੍ਣਾਤਰਲਿਤਾਨ੍ਤਰਾ
ਘਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਈ ਅੰਦਰਲੀ ਤਲਪ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਸਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਤੌ ਸ੍ਤਨੌ ਪੀਨੌ ਤੇ ਵਿਲਾਸਾਸ੍ ਤਦ੍ ਆਨਨਮ੍ । ਤਾਰੁਣ੍ਯ ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਭਿਰ੍ ਯਾਤਿ ਜਰ੍ਜਰਤਾਂ ਜਨਃ
ਉਹ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਿਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਉਸਦੇ ਨਖਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਉਹਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।