ਦੇਹਕ੍ਸ਼ਯੇ ਵਿਵਿਧਦੇਹਗਣਂ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਵਨਾਵ੍ ਇਵ ਵਨਂ ਨਵਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਚੇਤਃ । ਚਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਨ ਤੁ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਦੇਹਸ੍ ਤਤਸ੍ ਸਮਨੁਪਾਲਯ ਚਿਤ੍ਤਰਤ੍ਨਮ੍
ਜਦ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਤੁਰੰਤ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਸਰੀਰ ਬਣਾਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਜੰਗਲ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਮਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਦੇ ਰਤਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖ।
ਦਿਸ਼ਿ ਦਿਸ਼ਿ ਹਰਿਣਾਕ੍ਸ਼ੀਮ੍ ਏਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਯੁਵਤਿਮਨਸ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਨਨ੍ਦਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ । ਤਵ ਸੁਖਵਿਕृਤੀਨਾਂ ਯਤ੍ ਫਲਂ ਦੁਃਖਦਾਯਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਥ ਸੁਚਿਰਂ ਵਾ ਤਨ੍ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਿਰਣ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਪਲ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖਦਾਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਅਥੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣੈਵਮ੍ ਉਕ੍ਤੋ ऽਸੌ ਰਾਜਾ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਮੁਨਿਂ ਭਰਤਨਾਮਾਨਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਂਸ੍ਥਮ੍ ਉਵਾਚ ਹ
ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਭਰਤਾ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਪਸ਼੍ਯਸ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਭृਸ਼ਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਮੁਖੇ ਸ੍ਫਾਰਂ ਧਾਰ੍ष੍ਟ੍ਯਂ ਮਦ੍ਦਾਰਹਾਰਿਣਃ
ਪੂਜਨਯੋਗ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੌਸਲਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ?
ਪਾਪਾਨੁਰੂਪਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਂ ਦੇਹਿ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਯਦ੍ ਅਵਧ੍ਯਵਧਾਤ੍ ਪਾਪਂ ਵਧਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ ਤਦ੍ ਏਵ ਹਿ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿਓ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਮਾਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੋ ਰਾਜਸਿਂਹੇਨ ਭਰਤੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਯਥਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਾਪਂ ਤਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਤ ਨੇ ਉਸ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਿਆ।
ਸਹਾਨਯਾ ਦੁष੍ਕृਤਿਨ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤृਦ੍ਰੋਹਾਭਿਭੂਤਯਾ । ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਵ੍ਰਜ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਇਤਿ ਸ਼ਾਪਂ ਵਿਸृष੍ਟਵਾਨ੍
ਇਸ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ ਤੌ ਸ੍ਨੇਹਸਮ੍ਬਦ੍ਧਮਨਸ੍ਕਾਵ੍ ਏਵ ਸ਼ਾਪਤਃ । ਪਤਿਤੌ ਭੂਤਲੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਿਚ੍ਯੁਤਾਵ੍ ਇਵ ਪਲ੍ਲਵੌ
ਫਿਰ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੋਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਉਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਹਿਲ ਕੇ ਥੱਲੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਵ੍ਯਸਨਸਂਸਕ੍ਤੌ ਮृਗਯੋਨਿਮ੍ ਉਪਾਗਤੌ । ਤਤੋ ਦ੍ਵਾਵ੍ ਅਪਿ ਸਂਸਕ੍ਤੌ ਭੂਯੋ ਜਾਤੌ ਵਿਹਙ੍ਗਮੌ
ਫਿਰ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਿਰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ, ਦੋਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਏ।
ਅਦ੍ਯਾਸ੍ਮਾਕਂ ਵਿਭੋ ਸਰ੍ਗੇ ਮਿਥਸ੍ਸਮ੍ਬਦ੍ਧਭਾਵਨੌ । ਤਪਃਪਰੌ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯੌ ਜਾਤੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦਮ੍ਪਤੀ
ਅੱਜ, ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋੜਾ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਭਾਰਤੋ ਹਿ ਤਯੋਸ਼੍ ਸ਼ਾਪਸ੍ ਸ ਸਮਰ੍ਥੋ ਬਭੂਵ ਹ । ਸ਼ਰੀਰਮਾਤ੍ਰਾਕ੍ਰਮਣੇ ਨ ਮਨੋਨਿਗ੍ਰਹੇ ਪ੍ਰਭੋ
ਪ੍ਰਭੂ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਲਈ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਤਾਵ੍ ਅਦ੍ਯਾਵਧਿਤੇਨੈਵ ਦੇਹਸਂਸ੍ਕਾਰਹੇਤੁਨਾ । ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰੋਪਜਾਯੇਤੇ ਭਵਤਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਦਮ੍ਪਤੀ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤਕ, ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਕृਤ੍ਰਿਮਪ੍ਰੇਮਰਸਾਨੁਵਿਦ੍ਧਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਤਯੋਸ੍ ਤਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਾਨ੍ਤਮ੍ । ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਅਪਿ ਸ੍ਨੇਹਰਸਾਨੁਵਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਚੇष੍ਟਾਕੁਲਿਤਾ ਭਵਤਿ
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਰਚੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਰੁੱਖ ਵੀ ਉਸ ਪਿਆਰ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਚਲਾਂ ਵਿਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇਨੈਤਦ੍ ਵਚ੍ਮਿ ਭਗਵਨ੍ ਯਥਾਜਾਤਂ ਮਨੋ ਮੁਨੇ । ਅਨਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍ ਅਭੇਦ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਾਪੈਰ੍ ਅਪਿ ਦੁਰਾਸਦੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਉਠਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਮਨ ਨਾਂ ਤਾਂ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਭੇਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਪਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਐਨ੍ਦਵਾਨਾਮ੍ ਅਤਸ੍ ਸृष੍ਟਿਕ੍ਰਮਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਨ ਨ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਇਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।
ਕਿਂ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਵਿਧੇषੁ ਜਗਤ੍ਸੁ ਵਾ । ਤਵਾਪਿ ਨਾਥ ਨਾਥਸ੍ਯ ਯਦ੍ ਦੈਨ੍ਯਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਂ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਮਨੋ ਹਿ ਜਗਤਾਂ ਕਰ੍ਤृ ਮਨੋ ਹਿ ਪੁਰੁषਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ । ਮਨਃਕृਤਂ ਕृਤਂ ਲੋਕੇ ਨ ਸ਼ਰੀਰਕृਤਂ ਕृਤਮ੍
ਮਨ ਹੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਯਨ੍ ਮਨੋਨਿਸ਼੍ਚਯਕृਤਂ ਤਦ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯੌषਧਿਦਣ੍ਡਨੈਃ । ਹਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੋਃ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਂ ਮਣੇਰ੍ ਇਵ
ਮਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਜੋ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ, ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਣੀ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਹਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਤੇ ऽਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਭਾਸੁਰੈਸ੍ ਸਰ੍ਗਸਮ੍ਭ੍ਰਮੈਃ । ਤ੍ਵਂ ਸृष੍ਟ੍ਵੇਹ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ ਤਿष੍ਠ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਕਾਸ਼ੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਕਃ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਚਨਾ ਦੇ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਰਹਿਣ। ਤੂੰ ਇਥੇ ਜੀਵ ਰਚ ਕੇ, ਬੁਧੀ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਅਨੰਤ, ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਚਿਤ੍ਤਾਕਾਸ਼ਸ਼੍ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ ਆਕਾਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਤृਤੀਯਕਃ । ਅਨਨ੍ਤਾਸ੍ ਤ੍ਰਯ ਏਵੈਤੇ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਾਃ
ਮਨ ਦਾ ਆਕਾਸ਼, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਕਾਸ਼, ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਰੀਰਕ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਬੇਅੰਤ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਂ ਦ੍ਵੌ ਵਾ ਬਹੂਨ੍ ਵਾਪਿ ਕੁਰੁ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ । ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਗृਹੀਤਂ ਤਵੈਨ੍ਦਵੈਃ
ਹੇ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ, ਦੋ ਜਾਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਚ ਰਹਿ। ਇੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ?
ਅਥੈਨ੍ਦਵੇ ਜਗਜ੍ਜਾਲੇ ਭਾਨੁਨੇਤ੍ਥਮ੍ ਉਦਾਹृਤੇ । ਮਯਾ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸੁਚਿਰਮ੍ ਇਦਮ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਾਲ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਲੰਬੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਭਾਨੋ ਵਿਤਤਂ ਹਿ ਕਿਲਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਮਨਸ਼੍ ਚ ਵਿਤਤਂ ਚਾਪਿ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਵਿਸ੍ਤृਤਃ
ਤੂੰ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਮਨ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਯਥਾਭਿਮਤਂ ਸਰ੍ਗਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਕਲ੍ਪਯਾਮਿ ਬਹੂਨ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਭੂਤਜਾਲਾਨਿ ਭਾਸ੍ਕਰ
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੂਰਜ।
ਤਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਭਗਵਨ੍ ਪ੍ਰਥਮੋ ऽਤ੍ਰ ਮਨੁਰ੍ ਭਵ । ਕੁਰੁ ਸਰ੍ਗਂ ਯਥਾਕਾਮਂ ਮਯਾ ਸਮਭਿਚੋਦਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਮਨੂ ਬਣ ਜਾ; ਮੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰ।
ਅਥੈਤਤ੍ ਸ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰਃ । ਅਙ੍ਗੀਕृਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਧਾਤ੍ਮਾਨਂ ਚਕਾਰ ਤਪਤਾਂ ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ, ਤਪਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ।
ਏਕੇਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਪੁषਾ ਸੂਰ੍ਯਤਾਂ ਗਤਃ । ਵ੍ਯੋਮਾਧ੍ਵਗਤਯਾ ਸਰ੍ਗੇ ਤਤਾਨ ਦਿਵਸਾਵਲੀਮ੍
ਇੱਕ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਬਣ ਗਿਆ; ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਮਨ੍ਮਨੁਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਵਪੁषਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸਸਰ੍ਜ ਸਕਲਾਂ ਸृष੍ਟਿਂ ਤਤਾਮ੍ ਅਭਿਮਤਾਂ ਮਮ
ਉਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਰੂਪਤਾ ਲੈ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਈ।
ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਿ ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਅਸ੍ਯ ਹਿ ਚੇਤਸਃ । ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਕਟਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਸਫਲਤਾਮ੍ ਅਪਿ
ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਥਿਰਤਾ ਤੇ ਫਲ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਵਸ਼ਾਤ੍ ਕਿਲ । ਐਨ੍ਦਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਂ ਯਾਤਾ ਮਨਸਃ ਪਸ਼੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਤਾਮ੍
ਆਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ, ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।