ਅਨ੍ਯਸ੍ਮਾਚ੍ ਛਾਸਨਾਜਾਲਾਤ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਾਚ੍ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਉਦ੍ਧृਤਾਵ੍ ਊਚਤੁਃ ਪृष੍ਟੌ ਤਮ੍ ਏਵਾਰ੍ਥਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਹਰ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਲਪਿਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਹੀ ਅਰਥ ਦੇ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।
ਉਵਾਚੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹੀਪਾਲ ਜਗਨ੍ ਮੇ ਦਯਿਤਾਮਯਮ੍ । ਨ ਸ਼ਾਸਨਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਬਾਧਨ੍ਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਮੇ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ।
ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਜਗਦ੍ ਰਾਜਨ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਮਨ੍ਮਯਮ੍ ਏਵ ਹਿ । ਤੇਨ ਨੌ ਸ਼ਾਸਨਾਦੁਃਖਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਨ ਬਾਧਤੇ
ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਮਨੋ ਨਾਮ ਵਯਂ ਰਾਜਨ੍ ਮਨੋ ਹਿ ਪੁਰੁषਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ । ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵਾਯਂ ਦੇਹੋ ਦृਸ਼੍ਯਤ ਏਵ ਹਿ
ਅਸੀਂ 'ਮਨ' ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਦੇਹ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਛਾਇਆ ਹੈ।
ਸਮਕਾਲਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਹਸਾ ਦਣ੍ਡਰਾਸ਼ਿਨਾ । ਧੀਰਂ ਮਨੋ ਭੇਧਯਿਤੁਂ ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਈ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਢਿੱਠ ਮਨ ਨੂੰ ذਰਾ ਵੀ ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕਾ ਨਾਮ ਤਾ ਮਹਾਰਾਜ ਕੀਦृਸ਼੍ਯਃ ਕਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ । ਯਾਭਿਰ੍ ਮਨਾਂਸਿ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦृਢਨਿਸ਼੍ਚਯਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜਾ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਨਿਸਚੇ ਵਾਲੇ ਮਨ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਪਤਤੂਦੇਤੁ ਵਾ ਦੇਹੋ ਯਾਤੁ ਵਾ ਵਿਸ਼ਰਾਰੁਤਾਮ੍ । ਭਾਵਿਤਾਰ੍ਥਾਭਿਪਤਿਤਂ ਮਨਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਚਾਹੇ ਇਹ ਦੇਹ ਡਿੱਗ ਪਵੇ ਜਾਂ ਉੱਠੇ, ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੰਡ-ਖੰਡ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਜਿਸ ਮਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਲਕੜਾ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟੇ ऽਰ੍ਥੇ ਚਿਰਮ੍ ਆਵਿष੍ਟਂ ਭਙ੍ਕ੍ਤੁਂ ਧੀਰਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਨਃ । ਭਾਵਾ ਭਾਵਾਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਾ ਮਮ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਨ ਕੇਚਨ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਚਾਹੀਦੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਉਸਨੂੰ ਟੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ।
ਭਾਵਿਤਂ ਤੀਵ੍ਰਵੇਗੇਨ ਮਨਸਾ ਯਨ੍ ਮਹੀਪਤੇ । ਤਦ੍ ਏਵ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਚਲਂ ਨ ਸ਼ਰੀਰਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਨ ਤੇਜ਼ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਅਟੱਲ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਦਾ ਹੋਵੇ।
ਨ ਕਾਸ਼੍ਚਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਵਰਸ਼ਾਪਾਦਿਕਾ ਅਪਿ । ਤੀਵ੍ਰਸਂਵੇਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾਸ਼੍ ਚਾਲਯਿਤੁਂ ਮਨਃ
ਰਾਜਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਤਬ—even ਜਾਦੂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਪ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ—ਮਨ ਨੂੰ, ਜੇ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ।
ਤੀਵ੍ਰਵੇਗੇਨ ਸਂਸਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤੇ । ਮਨਸ਼੍ ਚਾਲਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਨ ਮਹਾਦ੍ਰਿਂ ਮृਗਾ ਇਵ
ਜੋ ਮਨ ਕਿਸੇ ਚਾਹੀਦੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਰਾਮੇਯਮ੍ ਅਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗਾ ਮਨਃਕੋਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ । ਦੇਵਾਗਾਰੇ ਮਹੋਤ੍ਸੇਧੇ ਦੇਵੀ ਭਗਵਤੀ ਯਥਾ
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਨ ਦੁਃਖਮ੍ ਅਨੁਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਜੀਵਰਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਗਿਰਿਰ੍ ਗ੍ਰੀष੍ਮਦਸ਼ਾਦਾਹਂ ਲਗ੍ਨਯੇਵਾਭ੍ਰਮਾਲਯਾ
ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਚਲੀ ਜਾਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਗਰਮੀ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਯਥਾ ਰਾਜਂਸ੍ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਅਭਿਪਤਾਮਿ ਵਾ । ਤਤ੍ਰੇष੍ਟਾਸਙ੍ਗਮਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਕਿਙ੍ਚਿਨ੍ ਨਾਨੁਭਵਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਹਾਂ ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਚੱਲਾਂ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀ ਹੋਈ ਲਗਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਹਲ੍ਯਾਦਯਿਤਾਨਾਮ੍ਨਾ ਮਨਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਭਿਧਂ ਮਨਃ । ਸਂਸਕ੍ਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਨ ਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ऋਤੇ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਮਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਜਾਂ ਮਨ ਦਾ ਇੰਦਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਏਕਕਾਰ੍ਯਨਿਵਿष੍ਟਂ ਹਿ ਮਨੋ ਧੀਰਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇ । ਨ ਚਾਲ੍ਯਤੇ ਮੇਰੁਰ੍ ਇਵ ਵਰਸ਼ਾਪਬਲੈਰ੍ ਅਪਿ
ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਮਨ ਇੱਕ ਹੀ ਮਕਸਦ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਵਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਪਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ।
ਦੇਹੋ ਹਿ ਵਰਸ਼ਾਪਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ । ਨ ਤੁ ਧੀਰਂ ਮਨੋ ਰਾਜਨ੍ ਵਿਜਿਗੀषੁਤਯੋਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਵਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਮਨ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਠਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ, ਮਹਾਰਾਜ।
ਏਤਾਨਿ ਚਾਤ੍ਰ ਮਨਸਾਂ ਨ ਚ ਕਾਰਣਾਨਿ ਰਾਜਞ੍ ਸ਼ਰੀਰਸ਼ਕਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਨਿ । ਚੇਤੋ ਹਿ ਕਾਰਣਮ੍ ਅਮੀषੁ ਸ਼ਰੀਰਕੇषੁ ਵਾਰੀਵ ਸਰ੍ਵਵਨषਣ੍ਡਲਤਾਰਸੇषੁ
ਇਥੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਮਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਮਨ ਹੀ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਹਰ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਦ੍ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਇਹ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਨੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਜਗਤਿ ਤੇਨ ਸ਼ਰੀਰਸਙ੍ਘਾਃ । ਆਦ੍ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਅਭਿਤਿष੍ਠਤਿ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਭृਸ਼ਂ ਫਲਤਿ ਨੇਤਰਦ੍ ਅਸ੍ਯ ਪੁਂਸਃ
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਇਥੇ ਮੁੱਖ ਸਰੀਰ ਮਨ ਹੈ; ਇਸ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਸਰੀਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।
ਮੁਖ੍ਯਾਙ੍ਕੁਰਂ ਸੁਭਗ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਨੋ ਹਿ ਪੁਂਸੋ ਦੇਹਾਸ੍ ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਿਸृਤਾਸ੍ ਤਰੁਪਲ੍ਲਵਾਭਾਃ । ਨष੍ਟੇ ऽਙ੍ਕੁਰੇ ਪੁਨਰ੍ ਉਦੇਤਿ ਨ ਪਲ੍ਲਵਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਨ ਤ੍ਵ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਃ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਉਪੈਤਿ ਦਲਕ੍ਸ਼ਯੇषੁ
ਸੁਭਾਗਾ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮਨ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੰਕੁਰ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਅੰਕੁਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਪਰ ਜਦ ਪੱਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਕੁਰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦੇਹਕ੍ਸ਼ਯੇ ਵਿਵਿਧਦੇਹਗਣਂ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਵਨਾਵ੍ ਇਵ ਵਨਂ ਨਵਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਚੇਤਃ । ਚਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਨ ਤੁ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਦੇਹਸ੍ ਤਤਸ੍ ਸਮਨੁਪਾਲਯ ਚਿਤ੍ਤਰਤ੍ਨਮ੍
ਜਦ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਤੁਰੰਤ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਸਰੀਰ ਬਣਾਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਜੰਗਲ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਮਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਦੇ ਰਤਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖ।
ਦਿਸ਼ਿ ਦਿਸ਼ਿ ਹਰਿਣਾਕ੍ਸ਼ੀਮ੍ ਏਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਯੁਵਤਿਮਨਸ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਨਨ੍ਦਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ । ਤਵ ਸੁਖਵਿਕृਤੀਨਾਂ ਯਤ੍ ਫਲਂ ਦੁਃਖਦਾਯਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਥ ਸੁਚਿਰਂ ਵਾ ਤਨ੍ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਿਰਣ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਪਲ ਲਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖਦਾਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਅਥੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣੈਵਮ੍ ਉਕ੍ਤੋ ऽਸੌ ਰਾਜਾ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਮੁਨਿਂ ਭਰਤਨਾਮਾਨਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਂਸ੍ਥਮ੍ ਉਵਾਚ ਹ
ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਭਰਤਾ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਪਸ਼੍ਯਸ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਭृਸ਼ਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਮੁਖੇ ਸ੍ਫਾਰਂ ਧਾਰ੍ष੍ਟ੍ਯਂ ਮਦ੍ਦਾਰਹਾਰਿਣਃ
ਪੂਜਨਯੋਗ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੌਸਲਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ?
ਪਾਪਾਨੁਰੂਪਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਂ ਦੇਹਿ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਯਦ੍ ਅਵਧ੍ਯਵਧਾਤ੍ ਪਾਪਂ ਵਧਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ ਤਦ੍ ਏਵ ਹਿ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿਓ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਮਾਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੋ ਰਾਜਸਿਂਹੇਨ ਭਰਤੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਯਥਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਾਪਂ ਤਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਤ ਨੇ ਉਸ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਿਆ।
ਸਹਾਨਯਾ ਦੁष੍ਕृਤਿਨ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤृਦ੍ਰੋਹਾਭਿਭੂਤਯਾ । ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਵ੍ਰਜ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਇਤਿ ਸ਼ਾਪਂ ਵਿਸृष੍ਟਵਾਨ੍
ਇਸ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ ਤੌ ਸ੍ਨੇਹਸਮ੍ਬਦ੍ਧਮਨਸ੍ਕਾਵ੍ ਏਵ ਸ਼ਾਪਤਃ । ਪਤਿਤੌ ਭੂਤਲੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਿਚ੍ਯੁਤਾਵ੍ ਇਵ ਪਲ੍ਲਵੌ
ਫਿਰ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੋਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਉਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਹਿਲ ਕੇ ਥੱਲੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਵ੍ਯਸਨਸਂਸਕ੍ਤੌ ਮृਗਯੋਨਿਮ੍ ਉਪਾਗਤੌ । ਤਤੋ ਦ੍ਵਾਵ੍ ਅਪਿ ਸਂਸਕ੍ਤੌ ਭੂਯੋ ਜਾਤੌ ਵਿਹਙ੍ਗਮੌ
ਫਿਰ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਿਰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ, ਦੋਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਏ।
ਅਦ੍ਯਾਸ੍ਮਾਕਂ ਵਿਭੋ ਸਰ੍ਗੇ ਮਿਥਸ੍ਸਮ੍ਬਦ੍ਧਭਾਵਨੌ । ਤਪਃਪਰੌ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯੌ ਜਾਤੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦਮ੍ਪਤੀ
ਅੱਜ, ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋੜਾ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।