ਸ੍ਤ੍ਰੀਲੋਚਨੈਸ੍ ਤਡਿਤ੍ਪੁਞ੍ਜੈਰ੍ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲੈਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਕੈਃ । ਚਾਪਲਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ ਸ਼ੈਸ਼ਵਾਨ੍ ਮਨਸੋ ऽਥ ਵਾ
ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ, ਅੱਗ ਦੇ ਹਾਰ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਚੰਚਲਤਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਜਾਂ ਮਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੈਸ਼ਵਂ ਚ ਮਨਸ਼੍ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵ੍ ਏਵ ਹਿ ਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਭ੍ਰਾਤਰਾਵ੍ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤੇ ਸਤਤਂ ਭਙ੍ਗੁਰਸ੍ਥਿਤੀ
ਬਚਪਨ ਤੇ ਮਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹਨ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦੁष੍ਟਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵੇ ਦੋषਾ ਦੁਰਾਸ਼ਯਾਃ । ਬਾਲ੍ਯਮ੍ ਏਵੋਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਮਾਨਵਾਃ
ਸਾਰੇ ਮਾੜੇ ਜੀਵ, ਸਾਰੇ ਅਵਗੁਣ ਤੇ ਮੰਦੇ ਇਰਾਦੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਚਪਨ 'ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਧਨਵਾਨ ਉੱਤੇ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਨਵਂ ਨਵਂ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਨ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਯਦਿ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦ੍ ਅਸੌ ਯਾਤਿ ਵਿषਵੇਗਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਛਨਾਮ੍
ਜੇ ਬੱਚਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਤੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤੋਕੇਨ ਵਸ਼ਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ੍ਤੋਕੇਨੈਤਿ ਵਿਕਾਰਿਤਾਮ੍ । ਅਮੇਧ੍ਯ ਏਵ ਰਮਤੇ ਬਾਲਃ ਕੌਲੇਯਕੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਬੱਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਗੰਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕੁਲੇਆ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਂਗ।
ਅਜਸ੍ਰਂ ਬਾष੍ਪਵਦਨਃ ਕਰ੍ਦਮਾਨ੍ਤਰ੍ ਜਡਾਸ਼ਯਃ । ਵਰ੍षੋਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਥਲਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ
ਬੱਚਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਣ ਵਾਲਾ, ਗੰਦਲੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ।
ਭਯਾਹਾਰਪਰਂ ਦੀਨਂ ਯਥਾਦृष੍ਟਾਭਿਲਾषਿ ਚ । ਲੋਲਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਵਪੁਰ੍ ਧਤ੍ਤੇ ਬਾਲੋ ਦੁਃਖਾਯ ਕੇਵਲਮ੍
ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਦੁਖੀ, ਜੋ ਵੇਖੇ ਉਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਨ-ਮੱਤੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਲਈ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਭਿਲषਿਤਾਨ੍ ਭਾਵਾਨ੍ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਪ੍ਤਧੀਃ । ਦੁਃਖਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਬਲੋ ਬਾਲੋ ਵਿਨਿਕृਤ੍ਤ ਇਵਾਸ਼ਯੇ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਨਿਕੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਮਨ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਝ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।
ਦੁਰੀਹਾਲਬ੍ਧਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਬਹੁਪਕ੍ਸ਼ੋਲ੍ਵਣਾਨਿ ਚ । ਬਾਲਸ੍ਯ ਯਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਮੁਨੇ ਤਾਨਿ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਬਾਲੋ ਬਲਵਤਾਸ਼੍ਵ੍ ਏਵ ਮਨੋਰਥਵਿਲਾਸਿਨਾ । ਮਨਸਾ ਤਪ੍ਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇਣੇਵ ਵਨਸ੍ਥਲਮ੍
ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਪਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਸੜਦਾ ਹੋਵੇ।
ਵਿਦ੍ਯਾਗृਹਗਤੋ ਬਾਲਃ ਪਰਾਮ੍ ਏਤਿ ਕਦਰ੍ਥਨਾਮ੍ । ਆਲਾਨ ਇਵ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿषਵੈषਮ੍ਯਭੀषਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੱਪ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਡਰਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਨਾਨਾਮਨੋਰਥਮਯੀ ਮਿਥ੍ਯਾਕਲ੍ਪਿਤਕਲ੍ਪਨਾ । ਦੁਃਖਾਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਦੀਰ੍ਘਾਯ ਬਾਲਤਾ ਪੇਲਵਾਸ਼ਯਾ
ਬਚਪਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਾਹਵਾਂ ਭਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਭृष੍ਟਂ ਤੁਹਿਨਂ ਭੋਕ੍ਤੁਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਮ੍ ਆਦਾਤੁਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਤ੍ । ਵਾਞ੍ਛ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੇਣ ਤਤ੍ ਸੁਖਾਯ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਕੋਈ ਜੇ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਬਰਫ਼ ਖਾਣ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਚੰਨ ਲੈ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਚਿਤੇਰ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਾਤਪਨਿਵਾਰਣੇ । ਕੋ ਵਿਸ਼ੇषੋ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਬਾਲਸ੍ਯੋਰ੍ਵੀਰੁਹਸ੍ਯ ਚ
ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਤੇ ਠੰਢ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉਡ੍ਡੀਨਮ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਰਾਯਣਾਃ । ਭਯਾਹਾਰਪਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਾਲਾ ਵਿਹਗਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਬੱਚੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਡਰ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੈਸ਼ਵੇ ਗੁਰੁਤੋ ਭੀਤਿਰ੍ ਮਾਤृਤਃ ਪਿਤृਤਸ੍ ਤਥਾ । ਜਨਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਬਾਲਾਚ੍ ਚ ਸ਼ੈਸ਼ਵਂ ਭਯਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਡਰ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦਾ ਡਰ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਡਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬਚਪਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਡਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਸਕਲਦੋषਦਸ਼ਾਵਿਹਤਾਸ਼ਯਂ ਸ਼ਰਣਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਵਿਵੇਕਵਿਲਾਸਿਨਃ । ਇਹ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ ਏਵ ਮਹਾਮੁਨੇ ਭਵਤਿ ਬਾਲ੍ਯਮ੍ ਅਲਂ ਪਰਿਤੁष੍ਟਿਦਮ੍
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਬਚਪਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰੱਜਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਬਾਲ੍ਯਾਨਰ੍ਥਮ੍ ਅਥ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ ਅਭਿਹਤਾਸ਼ਯਃ । ਆਰੋਹਤਿ ਨਿਪਾਤਾਯ ਯੌਵਨਸ਼੍ਵਭ੍ਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਉਲਝਣ ਭਰੇ ਬੱਦਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤਵਿਲਾਸਸ੍ਯ ਲੋਲਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਚੇਤਸਃ । ਵृਤ੍ਤੀਰ੍ ਅਨੁਸਰਨ੍ ਯਾਤਿ ਦੁਃਖਾਦ੍ ਦੁਃਖਤਰਂ ਜਡਃ
ਉੱਥੇ, ਆਪਣੀ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚੰਚਲ ਸੋਚ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤਬਿਲਸਂਸ੍ਥੇਨ ਨਾਨਾਸਮ੍ਭ੍ਰਮਕਾਰਿਣਾ । ਬਲਾਤ੍ ਕਾਮਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਵਿਵਸ਼ਃ ਪਰਿਭੂਯਤੇ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਭੂਤ ਵਲੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਨ੍ਤਾਨਾਂ ਲੋਲਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਲਲਨਾਨਾਮ੍ ਇਵਾਭਿਤਃ । ਅਰ੍ਪਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਸ਼ਸ਼੍ ਚੇਤੋ ਜ੍ਵਾਲਾਨਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਜਂ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੇਕਾਬੂ ਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਤੇ ਦੋषਾ ਦੁਰਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਸ਼ਯਮ੍ । ਤਰੁਣਂ ਪ੍ਰਵਿਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਾਸ੍ ਤੇ ਨੈਵ ਯੇ ਮੁਨੇ
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਨਰਕਬੀਜੇਨ ਸਨ੍ਤਤਭ੍ਰਮਦਾਯਿਨਾ । ਯੌਵਨੇਨ ਨ ਯੇ ਨष੍ਟਾ ਨष੍ਟਾ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਤੇ ਜਨਾਃ
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਨਰਕ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਨਾਨਾਰਸਮਯੀ ਚਿਤ੍ਰਾ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਨਿਚਯੋਮ੍ਭਿਤਾ । ਭੀਮਾ ਯੌਵਨਭੂਰ੍ ਯੇਨ ਤੀਰ੍ਣਾ ਧੀਰਸ੍ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੌਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿਆਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਭਾਸੁਰਾਕਾਰਮ੍ ਆਲੋਲਘਨਗਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਨਿਸ਼ਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਰੌਣਕ ਮਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧਾਵਰ੍ਤਬਹੁਲਂ ਪਙ੍ਕਲਗ੍ਨਂ ਜਡਾਸ਼ਯਮ੍ । ਤਰਙ੍ਗਭਙ੍ਗੁਰਂ ਭੀਮਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਫਸੀ, ਸੁਸਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਤੇ ਨਾਜੁਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇਸਰਂ ਪੁਂਸਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਮਨੋਹਰਮ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਮਨ ਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵਾ ਹੀ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ।
ਇषੁਪ੍ਰਪਾਤਮਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਸੁਖਦਂ ਦੁਃਖਭਾਸੁਰਮ੍ । ਦਾਹਦੋषਪ੍ਰਦਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਤੀਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਤਿਕ੍ਤਂ ਚ ਦੂषਣਂ ਦੋषਭੂषਣਮ੍ । ਸੁਰਾਕਲ੍ਲੋਲਸਦृਸ਼ਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਮਿੱਠੀ, ਸੁਆਦਲੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੌੜੀ, ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।
ਅਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਚਿਰਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭਦਮ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਙ੍ਗਨਾਸਙ੍ਗਸਮਂ ਯੌਵਨਂ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਝੂਠੀ, ਪਰ ਸੱਚ ਵਰਗੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਵਰਗੀ, ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।