ਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਾਂਸ਼ਨਿਕਾਸ਼ੇਨ ਘृष੍ਟਾਮ੍ ਅਦ੍ਰਿਤਟੀਮ੍ ਇਵ । ਸ੍ਵਨੇਤ੍ਰਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਵਲਯਾਵਲਨਾਜ੍ਵਲਿਤਾਮ੍ਬਰਾਮ੍
ਉਹ ਕਲਪ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਘੇਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਿਮਿਰੈਕਾਰ੍ਣਵੌਰ੍ਵਾਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਵਿਵਲਨਾਮ੍ ਇਵ । ਗਰ੍ਜਦ੍ਘਨਘਟਾਟੋਪਪੀਵਰਾਸਿਤਕਨ੍ਧਰਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਮੋਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਸੀ, ਗੁੰਬਦ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਠ ਰਹੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀ ਸੀ।
ਰਣਦ੍ਵਦਨਸਂਰਮ੍ਭਹਾਹਾਹਤਨਿਸ਼ਾਚਰਾਮ੍ । ਰੋਦਸੀਕਜ੍ਜਲਸ੍ਤਮ੍ਭਲੀਲਯੋਲ੍ਲਾਸਿਤਾਂ ਪੁਰਃ
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਹਾਕਾਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਕਾਸ਼ ਕਾਲੀ ਕਾਜਲ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਕੇਸ਼ੀਂ ਸਿਰਾਲਾਙ੍ਗੀਂ ਕਪਿਲਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਤਮੋਮਯੀਮ੍ । ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਃਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਲ੍ਪਭਯਪ੍ਰਦਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸਿੱਧੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਤੇ ਸਰੀਰ ਪੂਰਾ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਦਰੀਰਨ੍ਧ੍ਰਲਸਤ੍ਸ੍ਵਾਸ੍ਯਾਂ ਵਾਤਝਾਙ੍ਕਾਰਭੀषਣਾਮ੍ । ਮੁਸੁਲੋਲੂਖਲਾਲਾਤਾਂ ਹਲਸ਼ੂਰ੍ਪਕਸ਼ੇਖਰਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਵਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਠੋਕਣ ਤੇ ਘੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹਲ ਤੇ ਛਾਣਣੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀਮ੍ ਇਵ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਵੈਡੂਰ੍ਯਸ਼ਿਖਰਿਸ੍ਥਲੀਮ੍ । ਹਾਸਘਟ੍ਟਿਤਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਾਂ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀਮ੍ ਇਵੋਦਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਅੰਤ ਸਮੇਂ 'ਚ ਬੈਲੂਰੀ ਪਹਾੜੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਕਾਲ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਸੀ।
ਘਨਵ੍ਯੋਮਾਟਵੀਂ ਸਾਭ੍ਰਾਂ ਕृਤਦੇਹਾਮ੍ ਇਵਾਗਤਾਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰਿਣੀਂ ਮਹਾਭ੍ਰਾਢ੍ਯਾਂ ਯਾਮਿਨੀਮ੍ ਇਵ ਮਾਂਸਲਾਮ੍
ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਜੰਗਲ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਾਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਿਉਂਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਰੀਰਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਪਙ੍ਕਪੀਠੀਮ੍ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਤਨੁਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਯੁਦ੍ਧਾਯ ਤਮਸੇਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਕਾਇਆ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਠੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਤਟਸ਼੍ਵਭ੍ਰਲਮ੍ਬਾਭ੍ਰਯੁਗਲੋਪਮੌ । ਉਲੂਖਲਾਦਿਹਾਲਾਢ੍ਯੌ ਦਧਾਨਾਮ੍ ਅਸਿਤੌ ਸ੍ਤਨੌ
ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਤਨ ਨੀਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨੇਰੇ, ਲਟਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਢੋਲੀ ਤੇ ਹਲ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਸੀ।
ਨਗ੍ਨਾਮ੍ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸ਼ੇਨ ਸਮਾਲਬ੍ਧਮਹਾਤਨੁਮ੍ । ਦ੍ਰੁਮਾਭਾਸ੍ਪਦਸਮਿਰਲਲਦ੍ਭੁਜਲਤਾਤਨੁਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨੰਗੀ ਕਾਇਆ ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੀ ਲਉ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਾਮ੍ ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਵੀਰੌ ਤਥੈਵਾਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤੌ ਸ੍ਥਿਤੌ । ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਵਿਮੋਹਾਯ ਯਦ੍ ਵਿਵਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚੇਤਸਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੋ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜਿਵੇਂ ਦੇ ਤਿਵੇਂ ਅਡੋਲ ਰਹੇ; ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਮਹਾਰਾਕ੍ਸ਼ਸਿ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਹਾਸਾਤ੍ਮਾ ਕਿਮ੍ ਅਯਂ ਤਵ । ਲਘਵੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਥ ਵਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਲਾਘਵੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਤਿਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਃ
ਓ ਵੱਡੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਹਾਸੇ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗੰਭੀਰ ਹੈ? ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਲਕੀਆਂ ਦਿਲ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇਪਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਯਜ ਸਂਰਮ੍ਭਮ੍ ਆਰਮ੍ਭੋ ਨਾਯਂ ਤਵ ਵਿਰਾਜਤੇ । ਵਿषਯੇ ਹਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਧੀਮਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਾਃ
ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ; ਇਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮषਿਕਾਨਾਮ੍ ਇਵਾਬਲੇ । ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਵਾਸਨਾਵਾਤ੍ਯਾਵ੍ਯੂਢਾਨਿ ਤृਣਪਰ੍ਣਵਤ੍
ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਓ ਨਿਰਬਲ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਸਾਡੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਦਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਾਹ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਂਰਮ੍ਭਜ੍ਵਰਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਮਯਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਯਾ ਧਿਯਾ । ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣ੍ਯਾ ਸੋ ऽਰ੍ਥਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇਨ ਸਾਧ੍ਯਤੇ
ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵੇਨੈਵ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇਣ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਿਧ੍ਯਤੁ ਮਾਥਵਾ । ਮਹਾਨਿਯਤਿਨੀਤ੍ਯੈਵ ਭ੍ਰਮਸ੍ਯਾਵਸਰੋ ਹਿ ਕਃ
ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਮਾਥਵਾ। ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਕਮ ਹੇਠ, ਭਟਕਣ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਥਯਾਭਿਮਤਂ ਕਿਂ ਤੇ ਕਿਮ੍ ਅਰ੍ਥਯਸਿ ਵਾਰ੍ਥਿਨੀ । ਅਰ੍ਥੀ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ऽਪਿ ਨਾਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਰ੍ਥਃ ਪੁਰੋਗਤਃ
ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਦੱਸ। ਕੀ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਮੰਗਣ ਵਾਲੀ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਜੋ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤਦਾ ਤੇਨ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ । ਅਹੋ ਨੁ ਵਿਮਲਾਚਾਰਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁषਸਿਂਹਯੋਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਵਾਹ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਸਿੰਘ-ਵਰਗੇ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਕਿੰਨਾ ਸਾਫ ਹੈ।'
ਨ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਵ੍ ਇਮੌ ਮਨ੍ਯੇ ਚਿਤ੍ਰੈਵੇਯਂ ਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ । ਵਚੋਵਕ੍ਤ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ; ਇਹ ਅਜੀਬ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ, ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਵਚੋਵਕ੍ਤ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਦ੍ਵਾਰੈਰ੍ ਧੀਮਤਾਮ੍ ਆਸ਼ਯਾ ਮਿਥਃ । ਏਕੀਭਵਨ੍ਤਿ ਸਰਿਤਾਂ ਪਯਾਂਸਿ ਵਲਨੈਰ੍ ਇਵ
ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਬੋਲ, ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੋ ਮਮ ਭਾਵੋ ऽਨਯੋਰ੍ ਮਯਾ । ਨ ਵਿਨਾਸ਼੍ਯੌ ਮਯੇਮੌ ਵਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਾਵਿਨਾਸ਼ਿਨੌ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਨੋ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਤ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਮਨ੍ਯੇ ਭਵਤ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞੌ ਨਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਮਤਿਃ । ਪ੍ਰਮृष੍ਟਸਦਸਦ੍ਭਾਵਾ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਭਯਾ ਮृਤੇਃ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੋਨੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੂਝ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਰਨ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਤੌ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਨ੍ਦੇਹਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤੇ ਨਰਾਧਮਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਦੇਹ ਪੁੱਛਾਂਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਪृਚ੍ਛਾਯੈ ਤਨ੍ ਨਾਨਾਵਸਰਂ ਤਤਮ੍ । ਅਕਾਲਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਰਵਂ ਹਾਸਂ ਸਂਯਮ੍ਯ ਸਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਚੁਣੀ, ਆਪਣੇ ਬੇਵਕਤ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹਾਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਆਖੀ:
ਕੌ ਭਵਨ੍ਤੌ ਨਰੌ ਵੀਰੌ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍ ਇਤਿ ਮੇ ऽਨਘੌ । ਜਾਯਤੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ ਏਵ ਮੈਤ੍ਰੀ ਵਿषਦਚੇਤਸਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੂਰਾ ਪੁਰਖੋ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਦੋਸਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਯਂ ਰਾਜਾ ਕਿਰਾਤਾਨਾਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਹਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਂ ਗਤਃ । ਉਦ੍ਯਤੌ ਰਾਤ੍ਰਿਚਾਰੇਣ ਤ੍ਵਾਦृਗ੍ਜਨਵਿਨਿਗ੍ਰਹੇ
ਇਹ ਰਾਜਾ ਕਿਰਾਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ।
ਰਾਜ੍ਞੋ ਰਾਤ੍ਰਿਨ੍ਦਿਨਂ ਧਰ੍ਮੋ ਦੁष੍ਟਭੂਤਵਿਨਿਗ੍ਰਹਃ । ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਤ੍ਯਾਗਿਨੋ ਯੇ ਤੁ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਾਨਲੇਨ੍ਧਨਮ੍
ਰਾਜੇ ਦਾ ਫਰਜ ਦਿਨ ਰਾਤ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਫਰਜ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸ ਦੇ ਅੱਗ ਲਈ ਇੰਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜ੍ਞਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਸਿ ਦੁਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਦੁਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਰਾਡ੍ ਅਯਮ੍ । ਸਦ੍ਭੂਪਸ੍ਯ ਭਵੇਨ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਰਾਜਾ ਸਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾ ਭਵੇਤ੍
ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਗਲਤ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਮਾੜੀ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਰਾਢ ਆਇਆ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੱਚੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜੈਵਾਦੌ ਵਿਵੇਕੇਨ ਯੋਜਨੀਯਸ੍ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾ । ਤੇਨਾਰ੍ਯਤਾਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਿ ਯਥਾ ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੀ ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮਗ੍ਰਗੁਣਜਾਲਾਨਾਮ੍ ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਦ੍ਵਦ੍ ਰਾਜਾ ਭਵੇਦ੍ ਰਾਜਾ ਤਦ੍ਵਨ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍
ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਵੀ ਸੱਚਾ ਰਾਜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।