ਆਦਿਸਰ੍ਗੇ ਚ ਨਿਯਮਃ ਕृਤਃ ਪਙ੍ਕਜਜਨ੍ਮਨਾ । ਹਿਂਸ੍ਰਾਭਿਭੋਜਨਾਯਾਸ੍ਤੁ ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਨਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਇਤਿ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ: ਮੂਰਖ ਆਤਮਾ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਖਪਤ ਹੋਣ ਲਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਮੌ ਮਯੈਵਾਦ੍ਯ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯੌ ਭੋਜ੍ਯਤਾਂ ਗਤੌ । ਅਭਵ੍ਯ ਏਵ ਨਿਰ੍ਦੋषਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਖਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਅਭਾਗੇ ਹੀ ਆਈ ਹੋਈ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਾ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਇਮੌ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਗੁਣਯੁਕ੍ਤੌ ਮਹਾਸ਼ਯੌ । ਤਾਦृਙ੍ਨਰਵਿਨਾਸ਼ੋ ਹਿ ਸ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੁਣਵਾਨ ਜਾਂ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨਾ ਹੋਣ। ਐਸੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਮੇਰੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।
ਤਦ੍ ਏਤੌ ਸਮ੍ਪਰੀਕ੍ਸ਼ੇ ऽਹਂ ਯਦਿ ਤਾਵਦ੍ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤੌ । ਤਦ੍ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਨ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਏਤੌ ਨ ਹਿਂਸ੍ਯਾ ਗੁਣਿਨਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਖਾਂਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਕृਤ੍ਰਿਮਂ ਸੁਖਂ ਕੀਰ੍ਤਿਮ੍ ਆਯੁਸ਼੍ ਚੈਵਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਾ । ਸਰ੍ਵਾਭਿਮਤਦਾਨੇਨ ਪੂਜਨੀਯਾ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਸੱਚਾ ਸੁਖ, ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਨਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਹੇਨ ਤਨ੍ ਨ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸੁਖਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਚੇਤਾਂਸਿ ਜੀਵਿਤਾਦ੍ ਅਪਿ ਸਾਧਵਃ
ਜੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਦਿਲ ਨੂੰ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਜੀਵਿਤਦਾਨੇਨ ਗੁਣਿਨਂ ਪਰਿਪਾਲਯੇਤ੍ । ਗੁਣਵਤ੍ਸਙ੍ਗਮੌषਧ੍ਯਾ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਮਿਤ੍ਰਤਾਮ੍
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਇੱਕ ਐਸਾ ਇਲਾਜ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਵੀ ਮਿਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਪਿ ਰਕ੍ਸ਼ਾਮਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਯਸ਼੍ ਚਾਨੁਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਤਂ ਹृਦ੍ਵਿਚਾਰਮ੍ ਇਵਾਮਲਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ, ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਤੀਰਾ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ ਦਿਲ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਦਾਰਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾ ਯੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਹ ਦੇਹਿਨਃ । ਧਰਾਤਲੇਨ੍ਦਵਸ੍ ਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ੀਤਲਯਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਠੰਢਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮृਤਿਰ੍ ਗੁਣਤਿਰਸ੍ਕਾਰੋ ਜੀਵਿਤਂ ਗੁਣਿਸਂਸ਼੍ਰਯਃ । ਫਲਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਾਦਿ ਜੀਵਿਤਾਦ੍ ਗੁਣਿਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਮੌਤ ਹੈ; ਗੁਣੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਵਨ ਹੈ; ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਗੁਣੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਆਦ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਹੋਵੇ, ਮੁਕਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਮੌ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ੇ ऽਹਂ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਲੀਲਯਾ । ਕਿਂ ਮਾਨਜ੍ਞਾਨਕਾਵ੍ ਏਤਾਵ੍ ਇਤਿ ਤਾਮਰਸੇਕ੍ਸ਼ਣੌ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਕੀ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਇੱਜ਼ਤ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੋ?
ਆਦੌ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸੁਗੁਣਾਗੁਣਲੇਸ਼ਯੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਆਗਸ੍ ਤਤੋ ऽਧਿਕਤਰਂ ਚ ਗੁਣਾਦ੍ ਯਾਦਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ । ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਤਤਸ੍ ਸਮੁਪਪਤ੍ਤਿਵਸ਼ੇਨ ਦਣ੍ਡਂ ਦਣ੍ਡ੍ਯਸ੍ਯ ਲਘ੍ਵ੍ ਅਥ ਦृਢਂ ਧਨਸਮ੍ਭਵੇ ਵਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੇ ਕਦਰ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੰਦਾ ਗੁਣ ਚੰਗੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਕਦੇ ਹਲਕੀ, ਕਦੇ ਸਖਤ ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਰਕ੍ਸ਼ਃਕੁਲਕਾਨਨਮਞ੍ਜਰੀ । ਤਮਸ੍ਯ੍ ਏਵਾਭ੍ਰਲੇਖੇਵ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਨਨਾਦ ਸਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਫੁੱਲ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘੀ ਗੂੰਜ ਮਾਰੀ।
ਨਾਦਾਨ੍ਤੇ ਸਮੁਵਾਚੇਦਂ ਪ੍ਰੀਙ੍ਕਾਰਪਰੁषਂ ਵਚਃ । ਗਰ੍ਜਿਤਾਨਨ੍ਤਰਂ ਜਾਤਕਰਕਾਸ਼ਨਿਸ਼ਬ੍ਦਵਤ੍
ਉਸ ਗੂੰਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੜਕ ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ—ਜਿਵੇਂ ਗਰਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਵੇ।
ਭੋ ਭੋ ਘੋਰਾਟਵੀਵ੍ਯੋਮਪਦਵੀਸ਼ਸ਼ਿਭਾਸ੍ਕਰੌ । ਮਹਾਮਾਯਾਤਮਃਪੀਠਸ਼ਿਲਾਕੋਟਰਕੀਟਕੌ
ਹੋ ਹੋ! ਜੰਗਲ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਅਟਵੀ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਥਾਂ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਹੋ।
ਕੌ ਭਵਨ੍ਤੌ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੀ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੀ ਵਾ ਸਮਾਗਤੌ । ਮਦ੍ਗ੍ਰਾਸਪਥਮ੍ ਆਪਨ੍ਨੌ ਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ ਮਰਣਕੋਵਿਦੌ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ — ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲੇ — ਜੋ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਆਏ ਹੋ, ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਹਰ ਬਣ ਕੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੇ ਹੋ?
ਭੋ ਭੋ ਭੂਤਕ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਤਿष੍ਠਸਿ ਚ ਦੇਹਕਮ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਸ੍ਯਾਸ੍ ਤਵ ਗਿਰਃ ਕੋ ਬਿਭੇਤ੍ਯ੍ ਅਲਿਨੀਧ੍ਵਨੇਃ
ਸੁਣੋ! ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ? ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾ, ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਓ — ਭੰਨੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤੋਂ ਕੌਣ ਡਰਦਾ ਹੈ?
ਸਿਂਹਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਵੇਗੇਨ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਕਿਲਾਰ੍ਥਿਨਃ । ਸਮਮ੍ ਆਕਾਰਸ਼ਬ੍ਦਾਭ੍ਯਾਂ ਭਾਵਯਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਬਿਭੇषਿ ਕਿਮ੍ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਦੀਰ੍ਘਸੂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਿਧ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ ऋਤੇ
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਰੂਪ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ — ਕਿਉਂ? ਜੋ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਰਾਜ੍ਞੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੇ ਰਮ੍ਯਮ੍ ਉਕ੍ਤਮ੍ ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸਾ ਤਯੋਃ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਧੈਰ੍ਯਾਯ ਨਨਾਦ ਚ ਜਹਾਸ ਚ
ਜਦੋਂ 'ਰਾਜਾ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੋਚੀ, 'ਇਹ ਸੁਣਨ ਲਈ ਸੋਹਣਾ ਸੀ,' ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੇਚੈਨੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗੂੰਜੀ ਤੇ ਹੱਸ ਪਈ।
ਤਤੋ ਦਦृਸ਼ਤੁਸ੍ ਤੌ ਤਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਪੂਰਿਤਦਿਗ੍ਗਣਾਮ੍ । ਸ੍ਵਾਟ੍ਟਹਾਸਪ੍ਰਭਾਪਿਣ੍ਡਪੂਰਪ੍ਰਕਟਿਤਾਕृਤਿਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਸੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਾਂਸ਼ਨਿਕਾਸ਼ੇਨ ਘृष੍ਟਾਮ੍ ਅਦ੍ਰਿਤਟੀਮ੍ ਇਵ । ਸ੍ਵਨੇਤ੍ਰਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਵਲਯਾਵਲਨਾਜ੍ਵਲਿਤਾਮ੍ਬਰਾਮ੍
ਉਹ ਕਲਪ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਘੇਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਿਮਿਰੈਕਾਰ੍ਣਵੌਰ੍ਵਾਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਵਿਵਲਨਾਮ੍ ਇਵ । ਗਰ੍ਜਦ੍ਘਨਘਟਾਟੋਪਪੀਵਰਾਸਿਤਕਨ੍ਧਰਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਮੋਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਸੀ, ਗੁੰਬਦ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਠ ਰਹੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਲਗਦੀ ਸੀ।
ਰਣਦ੍ਵਦਨਸਂਰਮ੍ਭਹਾਹਾਹਤਨਿਸ਼ਾਚਰਾਮ੍ । ਰੋਦਸੀਕਜ੍ਜਲਸ੍ਤਮ੍ਭਲੀਲਯੋਲ੍ਲਾਸਿਤਾਂ ਪੁਰਃ
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਹਾਕਾਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਕਾਸ਼ ਕਾਲੀ ਕਾਜਲ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਕੇਸ਼ੀਂ ਸਿਰਾਲਾਙ੍ਗੀਂ ਕਪਿਲਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਤਮੋਮਯੀਮ੍ । ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਃਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਲ੍ਪਭਯਪ੍ਰਦਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਸਿੱਧੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਤੇ ਸਰੀਰ ਪੂਰਾ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਦਰੀਰਨ੍ਧ੍ਰਲਸਤ੍ਸ੍ਵਾਸ੍ਯਾਂ ਵਾਤਝਾਙ੍ਕਾਰਭੀषਣਾਮ੍ । ਮੁਸੁਲੋਲੂਖਲਾਲਾਤਾਂ ਹਲਸ਼ੂਰ੍ਪਕਸ਼ੇਖਰਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਵਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਠੋਕਣ ਤੇ ਘੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹਲ ਤੇ ਛਾਣਣੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀਮ੍ ਇਵ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਵੈਡੂਰ੍ਯਸ਼ਿਖਰਿਸ੍ਥਲੀਮ੍ । ਹਾਸਘਟ੍ਟਿਤਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਾਂ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀਮ੍ ਇਵੋਦਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਅੰਤ ਸਮੇਂ 'ਚ ਬੈਲੂਰੀ ਪਹਾੜੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਕਾਲ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਸੀ।
ਘਨਵ੍ਯੋਮਾਟਵੀਂ ਸਾਭ੍ਰਾਂ ਕृਤਦੇਹਾਮ੍ ਇਵਾਗਤਾਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰਿਣੀਂ ਮਹਾਭ੍ਰਾਢ੍ਯਾਂ ਯਾਮਿਨੀਮ੍ ਇਵ ਮਾਂਸਲਾਮ੍
ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਜੰਗਲ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਾਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਿਉਂਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਰੀਰਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਪਙ੍ਕਪੀਠੀਮ੍ ਇਵੋਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਤਨੁਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਯੁਦ੍ਧਾਯ ਤਮਸੇਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਕਾਇਆ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਠੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਤਟਸ਼੍ਵਭ੍ਰਲਮ੍ਬਾਭ੍ਰਯੁਗਲੋਪਮੌ । ਉਲੂਖਲਾਦਿਹਾਲਾਢ੍ਯੌ ਦਧਾਨਾਮ੍ ਅਸਿਤੌ ਸ੍ਤਨੌ
ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਤਨ ਨੀਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨੇਰੇ, ਲਟਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਢੋਲੀ ਤੇ ਹਲ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਸੀ।
ਨਗ੍ਨਾਮ੍ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸ਼ੇਨ ਸਮਾਲਬ੍ਧਮਹਾਤਨੁਮ੍ । ਦ੍ਰੁਮਾਭਾਸ੍ਪਦਸਮਿਰਲਲਦ੍ਭੁਜਲਤਾਤਨੁਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਨੰਗੀ ਕਾਇਆ ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੀ ਲਉ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲ ਰਹੇ ਸਨ।