ਜਾਤਾ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯਾ ਸਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਤਯਾ ਧਿਯਾ । ਤਪਸਾ ਦੁष੍ਕृਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਸੂਚੀ ਸ੍ਵਮੁਖਸੂਚਨੀ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਤਪ ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਇਤਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਾਕਰੋਦ੍ ਦਾਰੁਣਂ ਤਪਃ । ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਮਹਾਲੋਕਸਨ੍ਤਾਪਕਰਮ੍ ਉਨ੍ਮੁਖੀ
ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਤਾਪ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਭੀਮੇਨ ਤਪਸਾ ਹਿਮਵਾਨ੍ ਗਿਰਿਃ । ਬਭੂਵ ਤੇਨ ਜ੍ਵਲਿਤੋ ਜਜ੍ਵਾਲੇਵ ਤਤੋ ਜਗਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨਾਲ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਦਿਸਣ ਲੱਗੀ।
ਕਸ੍ਯੇਦਂ ਤਪਸਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਵਾਸਵਃ । ਨਾਰਦਂ ਪਰਿਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਤਸ੍ਯਾਕਥਯਚ੍ ਚ ਤਤ੍
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸਪ੍ਤ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੂਚੀ ਦੀਰ੍ਘਤਪਸ੍ਵਿਨੀ । ਮਯਾ ਵਿਜ੍ਞਾਤਦੇਹਾਸੌ ਤੇਨੇਦਂ ਜ੍ਵਲਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਸੂਚੀ ਜੋ ਲੰਮੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਾਗਾਸ਼੍ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਿ ਵਿਦਲਨ੍ਤਿ ਨਗਾਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਵੈਮਾਨਿਕਾ ਜਲਦਵਾਰਿਧਯਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ । ਸ਼ੋषਂ ਦਿਸ਼ੋ ऽਰ੍ਕਸਹਿਤਾ ਮਲਿਨੀਭਵਨ੍ਤਿ ਸੂਚ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯ ਤਪਸਾ ਕ੍ਸ਼ਯਮਾਯਯੈਵ
ਸੱਪ ਫੁਫਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਟੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ਵਾਸੀ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਬੱਦਲ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੈਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਜੀ, ਵੇਖੋ ਤਪੱਸਿਆ ਨੇ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਕਟੀਕਟੁਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਾਸਵਃ । ਨਾਰਦਂ ਪਰਿਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਕੁਤੂਹਲਃ
ਕਰਕਟੀ ਦੇ ਕਠੋਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਜਾਗਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸੂਚੀਵृਤ੍ਤਪਿਸ਼ਾਚੀਤ੍ਵਂ ਤਪਸੋਪਾਰ੍ਜ੍ਯ ਤਤ੍ ਤਯਾ । ਕਰ੍ਕਟ੍ਯਾ ਹਿਮਵਤ੍ਕੁਕ੍ਸ਼੍ਯਾਂ ਕੇ ਭੁਕ੍ਤਾ ਵਿਭਵਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮুনি, ਤਪस्या ਕਰਕੇ ਕਰਕਟੀ ਨੇ ਸੂਈ ਵਾਲੀ ਪਿਸਾਚੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ?
ਜੀਵਸੂਚੀ ਪਿਸ਼ਾਚੀਤ੍ਵਂ ਗਤਾ ਯਾ ਸ਼ੂਕਪੇਲਵਮ੍ । ਅਸੀਤ੍ ਕਾਰ੍ष੍ਣਾਯਸੀ ਸੂਚਿਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਵਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬਨਮ੍
ਜੀਵ-ਸੂਈ, ਪਿਸਾਚੀ ਬਣ ਕੇ, ਤੋਤੇ ਦੇ ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਕਾਲੀ ਲੋਹ ਦੀ ਸੂਈ ਸੀ।
ਤਤ੍ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਲਮ੍ਬਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯੋਮਵਾਤਰਥਸ੍ਥਯਾ । ਪ੍ਰਾਣਮਾਰੁਤਮਾਰ੍ਗੇਣ ਤਯਾ ਦੇਹਪ੍ਰਵਿष੍ਟਯਾ
ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਪ੍ਰਾਣ-ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਈ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਮ੍ ਅਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ੍ਨਾਯੁਮੇਦੋਵਸਾਸृਜਾਮ੍ । ਰਨ੍ਧ੍ਰੇषੁ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯੇਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਲੀਨਂ ਮਲਿਨਾਙ੍ਗਯਾ
ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ, ਪੱਟੀਆਂ, ਨਸਾਂ, ਚਰਬੀ ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਰੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੈਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਅੰਦਰ ਲੁਕ ਗਈ।
ਯਸ੍ਯਾਂ ਨਾਡ੍ਯਾਂ ਨ ਯੋ ਵਾਯੁਰ੍ ਮਾਤਿ ਤਤ੍ ਤਾਮ੍ ਉਪੇਤਯਾ । ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੂਲਂ ਕृਤਂ ਮੂਲਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਗ੍ਰ ਇਵੋਤ੍ਕਟਮ੍
ਜਿਸ ਨਾਡੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬਰਗਦ ਦੇ ਮੂਲ ਵਾਂਗ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਤੀਖੀ।
ਤਚ੍ ਛਰੀਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ੍ ਤਾਨਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਚ । ਭੁਕ੍ਤਾਨਿ ਨਰਮਾਂਸਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨ੍ਯ੍ ਉਚਿਤਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸਰੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਉਚਿਤ ਖਾਣੇ ਖਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।
ਸੁਪ੍ਤਂ ਵਿਵਲਿਤਾਨਲ੍ਪਮਾਲਯਾ ਮੁਗ੍ਧਬਾਲਯਾ । ਕਾਨ੍ਤਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਸ੍ਥਲਸ੍ਯੂਤਮ੍ਲਿष੍ਟਪਤ੍ਤ੍ਰਕਪੋਲਯਾ
ਉਹ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ, ਹੌਲੀ ਹਿਲਦੀ, ਗਲ੍ਹਾ ਢੀਠਾ ਹੋਇਆ, ਨਾਜ਼ੁਕ ਗਲ੍ਹਾ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ।
ਵਿਹृਤਂ ਵੀਤਸ਼ੋਕਾਸੁ ਵਿਹਙ੍ਗ੍ਯਾ ਵਨਵੀਥਿषੁ । ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮੋਤ੍ਥਪੁष੍ਪਾਭ੍ਰਦ੍ਵਿਗੁਣਾਮ੍ਭੋਦਪਙ੍ਕ੍ਤਿषੁ
ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੀ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉੱਗੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੋਹਰੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਪੀਤ ਆਮੋਦਿਮਨ੍ਦਾਰਮਕਰਨ੍ਦਕਣਾਸਵਃ । ਵਨੇष੍ਵ੍ ਅਮਰਸ਼ੈਲਾਨਾਮ੍ ਅਲਿਨ੍ਯਾਲਿਨਿਲੀਨਯਾ
ਉਹ ਨੇ ਅਮਰ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤ ਰੇਸ਼ਾ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਪੀ ਲਿਆ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ।
ਚਰ੍ਵਿਤਾਨਿ ਸ਼ਵਾਙ੍ਗਾਨਿ ਗृਧ੍ਰਗਰ੍ਵਾਤਿਵृਦ੍ਧਯਾ । ਖਡ੍ਗਯष੍ਟ੍ਯੇਵ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇ ਵੀਰਾਙ੍ਗਾਨਿ ਜਵੇਦ੍ਧਯਾ
ਉਹ ਨੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਚਬਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਗਿੱਧ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ-ਲਾਠੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਿਗਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਕੋਸ਼ਨਾਡੀषੁ ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵ੍ ਇਵਾਨਿਲਲੇਖਯਾ । ਉਡ੍ਡੀਨਮ੍ ਅਵਡੀਨਂ ਚ ਕਾਕ੍ਯੇਵ ਵ੍ਯੋਮਵੀਥਿषੁ
ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਤੇ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉੱਡਦੀ ਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ।
ਵਿਰਾਡਾਤ੍ਮਹृਦਿ ਪ੍ਰਾਣਾ ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧਾਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਖੇ । ਯਥਾ ਤਥਾ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਿਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਦੇਹਗृਹਂ ਤਯਾ
ਵਿਰਾਟ ਆਤਮਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਹਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਿਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਦੁष੍ਟਯਾ । ਦੀਪਪ੍ਰਭਾਭਾਸਿਤਯਾ ਗृਹਿਣ੍ਯੇਵ ਸ੍ਵਸਦ੍ਮਸੁ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਟਕ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਦੀਪਕ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਹृਤਂ ਰੁਧਿਰੇष੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਦ੍ਰਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੇਵ ਵਾਰਿषੁ । ਅਬ੍ਧਿष੍ਵ੍ ਆਵਰ੍ਤਵृਤ੍ਤ੍ਯੇਵ ਜਠਰੇषੁ ਵਿਵਲ੍ਗਿਤਮ੍
ਉਹ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ; ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਵਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵਾਂਗ; ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੋੜਦੀ ਤੇ ਉਲਟਦੀ ਹੈ।
ਸੁਪ੍ਤਂ ਮੇਦਸ੍ਸੁ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇषੁ ਸ਼ੇषਾਙ੍ਗੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਸ਼ੌਰਿਣਾ । ਸ੍ਵਾਦਿਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਮਗਨ੍ਧੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਵਾਤਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਮृਤਂ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕਪੂਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੁੱਚੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਆਦ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮਹਿਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਰੁਗੁਲ੍ਮੌषਧਾਦੀਨਾਂ ਹृਤ੍ਸ੍ਥਾਰਣ੍ਯਾਨਿਲਸ਼੍ਰਿਯਾ । ਪਰਿਭੁਕ੍ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਤਾਨਿ ਹਿਂਸਯਾ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨਿ ਚ
ਦਰੱਖਤਾਂ, ਬੂਟਿਆਂ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਹਵਾ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਣਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੇਤਾਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਹਂ ਜੀਵਮਯੀ ਸੂਚੀ ਸ੍ਯਾਮ੍ ਇਤੀਚ੍ਛਾਵਰੇਣ ਸਾ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਾਨਸੀ ਸੂਚਿਸ਼੍ ਚੇਤਨੀ ਪਾਵਨੀ ਸ਼ਿਤਾ
ਇਹ ਇੱਛਾ ਉਠਦੀ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਵਾਲੀ ਸੂਈ ਬਣ ਜਾਵਾਂ'; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਈ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚੇਤਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਯਾ ਤਯਾ ਤੇਨ ਮਾਰੁਤੋਗ੍ਰਤੁਰਙ੍ਗਯਾ । ਅਯਸ੍ਸੂਚੀਨਿਲਯਯਾ ਵਿਹृਤਂ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਰੁਦ੍ਧਯਾ
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਸੂਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਾਸ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਹਿੰਦੀ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪੀਤਂ ਭੁਕ੍ਤਂ ਵਿਲਸਿਤਂ ਹਸਿਤਂ ਦਤ੍ਤਮ੍ ਆਹृਤਮ੍ । ਨਰ੍ਤਿਤਂ ਗੀਤਮ੍ ਉषਿਤਮ੍ ਅਨਨ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਾਣਿਦੇਹਕੈਃ
ਪੀਣਾ, ਖਾਣਾ, ਖੇਡਣਾ, ਹੱਸਣਾ, ਦੇਣਾ, ਲੈਣਾ, ਨੱਚਣਾ, ਗਾਉਣਾ, ਜਾਗਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਣਗਿਨਤ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਯਾ ਸ਼ਰੀਰਿਣ੍ਯਾ ਮਨਃ ਪਵਨਦੇਹਯਾ । ਕृਤਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਰੂਪਿਣ੍ਯਾ ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਤ੍ ਤਯਾ
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜੀਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਨ ਤੇ ਹਵਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਐਸਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਹ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਮਤ੍ਤਯਾਸ਼ਕ੍ਤਯਾ ਸ੍ਵਾਦੁਰਸਾਂਸ਼੍ ਚਰ੍ਵਿਤੁਮ੍ ਏਤਯਾ । ਬਾਲਯਾਲਾਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਿਣ੍ਯੇਵ ਵਿਵਲ੍ਗਿਤਮ੍
ਇਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਆਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਈ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਗਰਮ ਹੋਈ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਲੋਲਬਹਲਾਦ੍ਯੂਨਦੇਹਦੁष੍ਟਨਦੀष੍ਵ੍ ਅਲਮ੍ । ਵੇਗੈਰ੍ ਵੈਧੁਰ੍ਯਕਾਰਿਣ੍ਯਾ ਮਤ੍ਤਯਾ ਮਕਰਾਯਿਤਮ੍
ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ, ਘਟੀਆਂ ਜਾਂ ਗੰਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਗਰਮੱਛ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ਕ੍ਤਯਾ ਨਿਗਿਰਿਤੁਂ ਮੇਦੋਮਾਂਸਂ ਤਯਾ ਹृਦਿ । ਦੂਨਂ ਸੁਚਿਰਮ੍ ਅਰ੍ਥਾਢ੍ਯਵृਦ੍ਧਾਤੁਰਧਿਯਾ ਯਥਾ
ਇਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਤੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ।