ਕਦਾ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਉਰੁਸ਼੍ਵਭ੍ਰਭਾਸੁਰਂ ਤਨ੍ ਮਹੋਦਰਮ੍ । ਕਦਾ ਮੇ ਸ੍ਯਾਚ੍ ਛਰਨ੍ਮੇਘਮੇਦੁਰਾ ਨਖਰਾਵਲੀ
ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੇਟ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਵੱਡੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ? ਕਦੋਂ ਮੇਰੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਘਣੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਕਦਾ ਮੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਮਹਾਰਕ੍ਸ਼ੋਵਿਦ੍ਰਾਵਣਕਰਂ ਸ੍ਮਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਫਿਗ੍ਵਾਦ੍ਯੈਰ੍ ਅਰਣ੍ਯਾਨ੍ਯਾਂ ਕਦਾ ਨृਤ੍ਯੇਯਮ੍ ਉਨ੍ਮਦਾ
ਕਦੋਂ ਮੇਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵੱਡੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦੇਵੇਗੀ? ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਿਪਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਾਂਗੀ?
ਵਸਾਸਵਮਹਾਕੁਮ੍ਭੈਰ੍ ਮृਤਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਸਞ੍ਚਯੈਃ । ਕਦਾ ਕਰਿष੍ਯੇ ਵਿਰਤਂ ਮਧੁਰੋਦਰਪੂਰਣਮ੍
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘੜਿਆਂ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਿੱਠਾ ਪੇਟ ਭਰਾਂਗੀ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ?
ਕਦਾ ਪੀਤਮਹਾਲੋਕਰੁਧਿਰਾ ਕ੍ਸ਼ੀਵਤਾਂ ਗਤਾ । ਭਵੇਯਮ੍ ਉਦਿਤੋਨ੍ਨृਤ੍ਤਾ ਮੁਦ੍ਰਿਤਾ ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਤਤਃ
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵੱਡੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਕੇ ਥੱਕ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਨੱਚ ਕੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂਗਾ?
ਮਯੈਵ ਕੁਤਪੋਵਹ੍ਨੌ ਤਦ੍ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਭਾਸੁਰਂ ਵਪੁਃ । ਭਸ੍ਮਤ੍ਵਂ ਕਨਕੇਨੇਵ ਸੂਚਿਤ੍ਵਮ੍ ਉਰਰੀਕृਤਮ੍
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਰਾਖ ਵਾਂਗ ਅਪਣੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਵਾਂਗਾ?
ਕ੍ਵ ਕਿਲਾਞ੍ਜਨਸ਼ੈਲਾਭਂ ਵਪੁਰ੍ ਭਰਿਤਦਿਕ੍ਤਟਮ੍ । ਕ੍ਵ ਮੂषਿਕਾਖੁਰਸਮਂ ਸੂਚਿਤ੍ਵਂ ਤृਣਪੇਲਵਮ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਜਨ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਚੂਹੇ ਦੇ ਬਿਲ ਵਾਂਗ ਨਿਕੰਮਾ ਤੇ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ—ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹਨ!
ਤ੍ਯਜਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਮृਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਕਨਕਾਙ੍ਗਦਮ੍ । ਮਯਾ ਸੂਚਿਤ੍ਵਲੋਭੇਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਭਾਸੁਰਂ ਵਪੁਃ
ਅਜਾਣ ਮਨੁੱਖ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਸਮਝ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੀ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਲਾਭ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਾ ਮਹੋਦਰ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਰਿਸਨੀਹਾਰਗੁਹੋਪਮਮ੍ । ਅਦ੍ਯ ਨਾਨ੍ਤਂ ਕਰੋषਿ ਤ੍ਵਂ ਕਥਂ ਸਿਂਹੈਣਹਸ੍ਤਿਨਾਮ੍
ਹਾਏ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਪੇਟ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਵਾਲੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਸਿੰਘਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?
ਹਾ ਭੁਜੌ ਭਰਨਿਰ੍ਭੁਗ੍ਨਸ਼ਿਖਰੌ ਸ਼ਸ਼ਭृਨ੍ਨਖੌ । ਪੁਰੋऌਆਸ਼ਧਿਯਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਕਥਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਨ ਧਾਵਥਃ
ਹਾਏ, ਇਹ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਕਦੇ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਕਰਕੇ ਝੁਕ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਖ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹਨ—ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਯਜਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੇ?
ਹਾ ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਕਾਚਵੈਡੂਰ੍ਯਗਿਰੀਨ੍ਦ੍ਰਤਟਸੁਨ੍ਦਰ । ਨਾਦ੍ਯ ਸਿਂਹਾਦਿਯੌਕਂ ਤਦ੍ ਧृਤਂ ਰੋਮਵਨਂ ਤ੍ਵਯਾ
ਹਾਏ, ਇਹ ਛਾਤੀ, ਕੱਚ ਤੇ ਵੈਡੂਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ—ਤੂੰ ਅੱਜ ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ?
ਹਾ ਨੇਤ੍ਰੇ ਕृष੍ਣਰਜਨੀਜ੍ਵਲਚ੍ਛੁष੍ਕਵਨੋਜ੍ਜ੍ਵਲੇ । ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਮੇ ਭੂषਯਥੋ ਦृਗ੍ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਯਾ ਦਿਸ਼ਃ
ਹਾਏ, ਇਹ ਅੱਖਾਂ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ—ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੱਗ ਵਾਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਜਾਉਂਦੇ?
ਹਾ ਸ੍ਕਨ੍ਧਬਨ੍ਧੋ ਨष੍ਟੋ ऽਸਿ ਵਿਭ੍ਰष੍ਟੋ ऽਸਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਕਾਲੇਨ ਵਿਨਿਵਿष੍ਟੋ ऽਸਿ ਨਿਘृष੍ਟੋ ऽਸਿ ਸ਼ਿਲੋਦਰੇ
ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਗਠੜੀ ਖੋ ਗਈ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੈ; ਸਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਥੱਲੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪੱਥਰ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿਚ ਰਗੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਾ ਮੁਖੇਨ੍ਦੋ ਤਪਸਿ ਕਿਂ ਨਾਦ੍ਯ ਤ੍ਵਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ । ਕਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬਮਨੋਹਰ
ਹਾਏ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ, ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਠੰਢਾ ਹੋਇਆ ਚੰਦ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ।
ਹਾ ਹਾ ਹਸ੍ਤੌ ਮਹਾਕਾਰੌ ਤਾਵ੍ ਅਦ੍ਯ ਕ੍ਵ ਗਤੌ ਮਮ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਿਮ੍ ਅਹਂ ਸੂਚੀ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਖੁਰਦੋਲਿਤਾ
ਹਾਏ, ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੱਥ ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ? ਕੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੂਈ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੱਖੀ ਦੇ ਖੁਰ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ?
ਹਾ ਭਗੋਗ੍ਰਕਰਞ੍ਜਾਢ੍ਯਸੁਖਦਸ਼੍ਵਭ੍ਰਸ਼ੋਭਨ । ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਰ੍ਯਰਣ੍ਯਵਿਪੁਲਨਿਤਮ੍ਬਾਮਲਬਿਮ੍ਬਕ
ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਹੱਥ, ਜੋ ਕਦੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਚੌੜੇ ਕਮਰ ਵਾਲੇ, ਪੂਰੇ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਗੋਲ ਵਾਂਗ।
ਕ੍ਵਾਕਾਰੋ ऽਮ੍ਬਰਪੂਰਕਃ ਕ੍ਵ ਚ ਨਵਂ ਤੁਚ੍ਛਾਤ੍ਮਸੂਚੀਵਪੂ ਰੋਦੋਰਨ੍ਧ੍ਰਸਮਃ ਕ੍ਵ ਚਾਸ੍ਯਕੁਹਰਃ ਕ੍ਵੇਦਂ ਚ ਸੂਚੀਮੁਖਮ੍ । ਕ੍ਵ ਗ੍ਰਾਸੋ ਬਹੁਮਾਂਸਭਾਰਬਹਲਃ ਕ੍ਵਾਬ੍ਬਿਨ੍ਦੁਨਾ ਰੋਧਨਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਅਹੋ ਮਯੈਵ ਰਚਿਤਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯੇ ਨਾਟਕਮ੍
ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਆਕਾਰ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਨਵਾਂ, ਤ insignificant ਸਰੀਰ ਜੋ ਸੂਈ ਦੇ ਧਾਗੇ ਵਰਗਾ ਹੈ? ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਮੂੰਹ ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਸੂਈ ਦਾ ਛੇਦ? ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਖਾਣਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਨਾਜੁਕ ਕਿਰਿਆ? ਹਾਏ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਨਾਟਕ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਸੂਚੀ ਸਾਸਮ੍ਭਵਦ੍ਵਾਣੀ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵੇਤ੍ਯ੍ ਅਕਲ੍ਪਯਤ੍ । ਪੁਨਸ੍ ਤਦ੍ਦੇਹਲਾਭਾਯ ਭਵਾਮ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਸੂਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਸੋਚੀ ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ: 'ਮੈਂ ਮੁੜ ਤਪਸਵੀ ਬਣਾਂਗੀ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗੀ।'
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਂ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਜਨਮਾਰਣਮ੍ । ਤਦ੍ ਏਵ ਹਿਮਵਚ੍ਛृਙ੍ਗਂ ਜਗਾਮ ਤਪਸੇ ਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮਨ ਹਟਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਗਈ, ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਲਈ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੋ ਗਈ।
ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਏਵਂ ਸੂਚੀਤ੍ਵਂ ਸਾ ਤਨ੍ ਮਾਨਸਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਪ੍ਰਾਣਵਾਤਾਤ੍ਮਕਾ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਹਤਮਾਨਵਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੂਈ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮਰ ਚੁਕਾ ਸੀ।
ਅਥਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਸੂਚੀਤ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮਨੋਮਯੀ । ਪ੍ਰਾਣਵਾਤਸ਼ਰੀਰਾਸੌ ਜਗਾਮ ਹਿਮਵਚ੍ਛਿਰਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸੋਈ ਦੀ ਮਿਸਲ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਦृਢਦਾਵਾਨਲੇ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਭੂਤਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਮਹਾਸ਼ਿਲਾਤਲਕ੍ਸ਼ੋਭਰੂਕ੍ਸ਼ੇ ਪਾਂਸੁਵਿਧੂਸਰੇ
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਠੋਸ, ਪੱਥਰੀਲੇ, ਉਬੜ-ਖਾਬੜ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ।
ਤਸ੍ਥਾਵ੍ ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੈਕਾਸੌ ਨਿਸ੍ਤृਣੇ ਵਿਪੁਲਸ੍ਥਲੇ । ਮਰਾਵ੍ ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਸ਼ੁष੍ਕਾ ਤृਣਸ਼ਿਖਾ ਯਥਾ
ਉਹ ਇਕੱਲੀ, ਵੱਡੀ, ਘਾਹ ਰਹਿਤ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ, ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ਯੈਕਸ੍ਯ ਪਾਦਸ੍ਯ ਸਾਰ੍ਧੇਨੈਵਾਸ਼੍ਰਿਤੋਰ੍ਵਰਾ । ਸ੍ਵਸਂਵਿਦੇਕਪਾਦਾਤ੍ਮਤਪਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ
ਆਪਣੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਪੈਰ ਦੇ ਇੱਕ ਤੇ ਅੱਧੇ ਉਂਗਲ 'ਤੇ ਹੀ ਆਧਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੇਤਨ ਦੀ ਹੀ ਇਕੱਲੀ ਟੇਕ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਪਾਦਤਲੇਨੈषਾ ਵਸੁਧਾਰੇਣੁਸਙ੍ਕਟਮ੍ । ਨਿਵਾਰ੍ਯਾਤ੍ਤਪਦਾ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ ਯਤ੍ਨੇਨੋਰ੍ਧ੍ਵਮੁਖੀ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖਮ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀ ਤੰਗੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਠੀਕ ਠੀਕ ਖੜੀ ਹੋਈ।
ਕृष੍ਣਤ੍ਵਹਿਂਸ੍ਰਤਾਤੈਕ੍ਸ਼੍ਣ੍ਯਾ ਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਯਾ ਪਵਨਾਸ਼ਨੈਃ । ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਪਦਂ ਨਿਬਧ੍ਨਨ੍ਤੀ ਰੇਣ੍ਵਣੂਪਲਸਙ੍ਕਟੇ
ਉਹ ਧੂੜ, ਰੇਤ ਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਤੰਗੀ ਵਿਚ ਪੈਰ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਹਨੇਰਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਤੇਜ਼ੀ, ਗੋਲ ਮੂੰਹ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਨੂੰ ਸਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਰਣ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਂ ਸਰ੍ਪੀਂ ਦੂਰਾਲੋਕਾਰ੍ਥਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਪੁਚ੍ਛਕੋਟਿਸ੍ਥਿਤਾਂ ਪਾਤਲੋਲਾਮ੍ ਅਨੁਚਕਾਰ ਸਾ
ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਬੇਚੈਨ ਸੱਪ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ, ਜੋ ਦੂਰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉੱਠਿਆ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਠੀਕ ਠੀਕ ਝੂਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮੁਖਰਨ੍ਧ੍ਰਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯਾ ਭਾਸ੍ਕਰਦੀਧਿਤਿਃ । ਸਖੀ ਬਭੂਵ ਸੂਚ੍ਯਾਭਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਾਗੈਕਰਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਉਸ ਸੱਪ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ, ਸੂਈ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਥੀ ਬਣੀ ਤੇ ਪਿੱਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰੇ ऽਪਿ ਸ੍ਵਜਨੀਭੂਤੇ ਯਾਤਿ ਵਤ੍ਸਲਤਾਂ ਜਨਃ । ਦੀਧਿਤ੍ਯਾਪਿ ਸਖੀਵृਤ੍ਤਂ ਸੂਚ੍ਯਾਸ੍ ਸੂਚਿਤਯਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੋਕ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵੀ, ਦੋਸਤ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਸੂਈ ਵਰਗੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਭੂਵ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾ ਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤਾਪਸੀ ਸਖੀ । ਏਨਸ੍ਸੂਚੀਵ ਮਲਿਨਾ ਤਯਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕृਤੈਵ ਸਾ
ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਾਥਣ, ਜੋ ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ ਖੁਦ ਉਸ ਸਾਥਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੂਈ ਵਾਂਗ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਸੂਚ੍ਯਾਸ੍ਯਨਿਰ੍ਗਤਾਰ੍ਕਾਂਸ਼ੁਪਾਤਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਮਯਕੂਣਿਤਮ੍ । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸ੍ਮਯਤਤਾ ਦृष੍ਟਾ ਸਾ ਧੂਲ੍ਯੈਵਾਤ੍ਰ ਕੇਵਲਮ੍
ਸੂਈ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੱਸਦਿਆਂ ਸੁਰਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਾਸਾ ਕੇਵਲ ਧੂੜ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।