ਸਮਾਨਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਸਮਾਨਸਮਗਾਮਿਨੀ । ਉਦਾਨਵਿਪਰੀਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਉਦਾਨਸਮਗਾਮਿਨੀ
ਸਮਾਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਉਦਾਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਨਸ੍ਥਾ ਵ੍ਯਾਧਿਜਨਨੀ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਰਸਚਾਰਿਣੀ । ਹृਤ੍ਕਣ੍ਟਸ਼ੂਲੋਤ੍ਪ੍ਲਵਨਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯੋਨ੍ਮਾਦਕਾਰਿਣੀ
ਵਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਦਿਲ ਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸੂਜਣ, ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਤੇ ਪਾਗਲਪਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਯਸ੍ ਸੌਚਿਕਹਸ੍ਤਸ੍ਥਾ ਸੁਪ੍ਤੋਰ੍ਣਾਗਣ੍ਡਕੋਟਰੇ । ਬਾਲਹਸ੍ਤੇ ऽਙ੍ਗੁਲੀਤਲ੍ਪਵੇਧਨੈਕਵਿਲਾਸਿਨੀ
ਅਕਸਰ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਖਾਂ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਚੁਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਪਾਦਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਰੁਧਿਰਪਾਨਪਾਜਿਰਵਿਸ੍ਤृਤਾ । ਤੁष੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਤਿਤਰਾਂ ਤੁਚ੍ਛਭੋਜਨਾ ਤੁਚ੍ਛਭੋਜਨੈਃ
ਪੈਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਲਹੂ ਅਤੇ ਮਲਮੂਤ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇਤੇ ਕਰ੍ਦਮਕੋਸ਼ਸ੍ਥਾ ਚਿਰਕਾਲਮ੍ ਅਧੋਮੁਖੀ । ਇਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਕ ਇਵਾਸ੍ਪਦਮ੍ ਉਜ੍ਝਤਿ
ਇਹ ਚਿਰਕਾਲ ਲਈ ਗੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਖੋਹ ਵਿਚ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਅਜਿਹਾ ਠਿਕਾਣਾ ਛੱਡਦਾ ਹੈ?
ਕ੍ਰੌਰ੍ਯੇਣਾਪਹृਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ਯ੍ ਉਪਵੇਧਨੈਃ । ਉਤ੍ਸਵਾਦ੍ ਅਪਿ ਨੀਚਾਨਾਂ ਕਲਹੋ ਹਿ ਸੁਖਾਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਮਨ Cruelty ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਝਗੜਾ ਹੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਪਰ੍ਦਿਕਾ ਵਲਭ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ । ਦੁਰੁਚ੍ਛੇਦਾ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ
ਜੋ ਬਕਸੇ ਵਿਚ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਸਿੱਕਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕਦਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਿਕਾਯੁਗ੍ਮਲਭ੍ਯੇਨ ਸਾਹृਤੇਨਾਤ੍ਮਨਾ ਨृਣਾਮ੍ । ਮृਤਿਮ੍ ਆਧਾਸ੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਰਾ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇ ਨੋਦੇਤਿ ਮੂਢਤਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬਰਬਾਦੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਤੁਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤੁਵਿਭੇਦੇਨ ਪਰਮਾਰਣਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਮੇ । ਇਦਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤ ਇਤਿ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਲਾ
ਕਪੜੇ ਦੀ ਤੰਦ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਬਾਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸੋਚ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਮਲਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਸੂਚੀ ਯਦ੍ ਘਰ੍षਣਂ ਵਿਨਾ । ਪਰਾਪਵੇਧਵਿਰਹਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ ਸੋ ऽਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਸੂਈ ਨੂੰ ਜੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਸਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਮੈਲ ਲਗਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਕੋਈ ਛੇਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਦृਸ਼੍ਯਾ ਵੇਧਦਾਤ੍ਰੀ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਵਿਸ੍ਮृਤਿਮ੍ ਏਤਿ ਵਾ । ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਭੇਦਕਰੀ ਕ੍ਰੂਰਾ ਸੂਚਿਚੇष੍ਟੇਵ ਦੈਵਿਕੀ
ਬਹੁਤ ਨਜ਼ੁਕ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਛੇਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਤੇਜ਼, ਛੇਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਨਿਰਦਈ, ਇਹ ਸੂਈ ਵਾਂਗ ਦੈਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਨ੍ਤੁਵੇਧਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਹਤੋ ऽਨ੍ਯ ਇਤਿ ਤੋषਿਤਾ । ਦੁਰ੍ਜਨੋ ਯੇਨ ਤੇਨੈਵ ਨਾਸ਼ਿਤੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਦੁष੍ਟਤਾਮ੍
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਗਾ ਚੁਭਾ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੁਰਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਟਪਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਙ੍ਕੇ ਮਜ੍ਜਤਿ ਯਾਤਿ ਖੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵ੍ਯੋਮਾਨਿਲੈਰ੍ ਦਿਕ੍ਤਟਾਞ੍ ਸ਼ੇਤੇ ਪਾਂਸੁषੁ ਭੂਤਲੇ ਪਥਿ ਗृਹੇ ਹਟ੍ਟੇ ਵਨੇ ऽਨ੍ਤਃਪੁਰੇ । ਹਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸਰੋਰੁਹੇ ऽਥ ਮृਦੁਨਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋਰ੍ਣਿਕਾਗਣ੍ਡਕੇ ਰਨ੍ਧ੍ਰੇ ਕਾष੍ਠਮृਦਾਂ ਚ ਨਾਡਿਹृਦਯੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਤ੍ਮਸਤ੍ਤੈਵ ਸਾ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਦੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਰਸਤੇ ਤੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਕੰਨ ਦੇ ਕੰਵਲ ਵਿੱਚ, ਘਰ ਦੀ ਨਰਮ ਉਨ ਵਿੱਚ, ਛੇਦ ਵਿੱਚ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਸਤੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੱਤ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮੁਨੌ ਦਿਵਸੋ ਜਗਾਮ ਸਾਯਨ੍ਤਨਾਯ ਵਿਧਯੇ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਇਨੋ ਜਗਾਮ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸਭਾ ਕृਤਨਮਸ੍ਕਰਣਾ ਜਗਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰਵਿਕਰੈਸ਼੍ ਚ ਸਹਾਜਗਾਮ
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਮੜ ਗਿਆ; ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਮਲਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ।
ਅਥ ਸਾ ਬਹੁਕਾਲੇਨ ਕਰ੍ਕਟੀ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਨਰਮਾਂਸਾਨਾਂ ਨੂਨਂ ਤृਪ੍ਤਿਮ੍ ਉਪਾਯਯੌ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕਰਕਟੀ ਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖਸ਼ਣੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ ਅਸਲ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾ ਲਈ।
ਪੂਰ੍ਵੇਣੈਵ ਕਿਲਾਹ੍ਨਾ ਸਾ ਤृਪ੍ਤਾ ਰੁਧਿਰਬਿਨ੍ਦੁਨਾ । ਸੂਚ੍ਯਾਂ ਕਿਮ੍ ਇਵ ਮਾਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤृष੍ਣਾਸੂਚਿਸ੍ ਤੁ ਦੁਰ੍ਭਰਾ
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਇਕ ਬੂੰਦ ਖੂਨ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਜ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਆਸ ਦੀ ਸੂਈ ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਵੇਂ ਭਰ ਸਕੀ, ਜਦ ਇਹਨਾ ਔਖੀ ਹੈ ਸਹਿਣੀ?
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਹਾ ਕष੍ਟਂ ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਸੂਚਿਤਾਂ ਗਤਾ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ੍ਮਿ ਹਤਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ ਚ ਮਯਿ ਗ੍ਰਾਸੋ ਨ ਮਾਤਿ ਚ
ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, 'ਹਾਏ, ਕਿੰਨੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹਾਂ, ਸੂਈ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਲੁੱਕਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੀ।'
ਕ੍ਵ ਮੇ ਤਾਨਿ ਵਿਸ਼ਾਲਾਨਿ ਗਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਦੁਰ੍ਧਿਯਃ । ਕਾਲਮੇਘਵਿਲਾਸਾਨਿ ਵਨੇ ਸ਼ੀਰ੍ਣਾਨਿ ਪਰ੍ਣਵਤ੍
ਮੇਰੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਅੰਗ ਕਿੱਥੇ ਗਏ, ਝੱਲੀ ਮਨ? ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜੰਗਲ 'ਚ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਮਯ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਾਯਾਂ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਨ ਮਾਤਿ ਚ । ਸ੍ਵਾਦੁਮਾਂਸਰਸਗ੍ਰਾਸੋ ਵਸਾਵਾਸਿਤ ਆਸਵਃ
ਇਸ ਮੰਦ-ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਚਰਬੀ ਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਮਸਤੀਆਂ ਦਾ ਰਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਪਙ੍ਕੇ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਨਿਮਜ੍ਜਾਮਿ ਪਤਾਮਿ ਧਰਣੀਤਲੇ । ਹਤਾਸ੍ਮਿ ਜਨਪਦੌਘੈਸ੍ ਤਸ੍ਕਰੈਰ੍ ਦਲਿਤਾਸ੍ਮਿ ਚ
ਮੈਂ ਕੀਚੜ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਜੂਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹਾ ਹਤਾਹਮ੍ ਅਨਾਥਾਹਮ੍ ਅਨਾਸ਼੍ਵਾਸਾ ਨਿਰਾਸ੍ਪਦਾ । ਦੁਃਖਾਦ੍ ਦੁਃਖੇ ਨਿਮਜ੍ਜਾਮਿ ਸਙ੍ਕਟਾਤ੍ ਸਙ੍ਕਟੇ ऽਪਿ ਚ
ਹਾਏ, ਮੈਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਢਾਢਸ ਨਹੀਂ। ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਨ ਮੇ ਸਖੀ ਨ ਮੇ ਦਾਸੀ ਨ ਮੇ ਮਾਤਾ ਨ ਮੇ ਪਿਤਾ । ਨ ਮੇ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਨ ਮੇ ਭृਤ੍ਯੋ ਨ ਮੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਨ ਮੇ ਸੁਤਃ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਨੌਕਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਭਰਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ।
ਨ ਮੇ ਦੇਹੋ ਨ ਮੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨ ਮੇ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਨੈਕਸ੍ਥਾਨਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸੋ ਭ੍ਰਮਾਮਿ ਵਨਪਰ੍ਣਵਤ੍
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਨਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ। ਮੈਂ ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦਾ ਹਾਂ।
ਆਪਦਾਂ ਧੁਰਿ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਨਿਵਿष੍ਟਾਸ੍ਮਿ ਸੁਦਾਰੁਣੇ । ਅਭਾਵਮ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਾਮਿ ਸੋ ऽਪਿ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਨ ਮੇ
ਮੈਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਸ੍ਵਕੋ ਦੇਹਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਮੂਢਚੇਤਨਯਾ ਮਯਾ । ਕਾਚਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਮੂਢੇਨ ਹਸ੍ਤਾਚ੍ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਰ੍ ਯਥਾ
ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਮੈਂ ਮੂਰਖ ਮਨ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੇਸਮਝ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੱਥੋਂ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਪਥਰ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਤਨ੍ਤੀ ਮਨੋਮੋਹਂ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਆਪਤ੍ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਅਨਰ੍ਥਵਿਸ੍ਤਾਰਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਮੁਸੀਬਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੁਸੇषੁ ਪਰਿਸੁਪ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਮਾਰ੍ਗੇषੁ ਲੁਲਿਤਾਸ੍ਮਿ ਚ । ਵ੍ਰਣੇषੁ ਪ੍ਰੇषਿਤਾਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਹਾ ਮੇ ਦੁਃਖਪਰਮ੍ਪਰਾ
ਮੈਂ ਮਿੱਟੀ 'ਤੇ ਸੋਇਆ ਹਾਂ, ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਝਟਕਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਖਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਪਰਪ੍ਰੇष੍ਯਕਰੀ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰਸਞ੍ਚਾਰਚਾਰਿਣੀ । ਪਰਂ ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਜਾਤਾ ਪਰਵਸ਼ਾਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਦੌੜਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਹਾਂ।
ਭृਤਿਂ ਕਰੋਮਿ ਤੁਚ੍ਛੈਵ ਸਾਪਿ ਵੇਧਨਰੂਪਿਣੀ । ਅਹੋ ਮਮਾਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਯਾ ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਜਿਹੇ ਮੰਦਭਾਗੀ ਲਈ ਤਾਂ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਵੀ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਥਿਤਸ੍ ਸ੍ਫਾਰਵੇਤਾਲਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏਵ ਮੇ । ਸਰ੍ਵਨਾਸ਼ੋ ਧਨਾਦਾਨੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਯਾ ਮਮੋਦਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਤਿੱਖਾ ਵੇਤਾਲ ਉਠ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਸ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰਣ ਲੱਗੀ, ਤਬਾਹੀ ਹੀ ਆ ਗਈ।