ਸਾਯਸ੍ਸੂਚੀ ਮਨਸ੍ਸੂਚ੍ਯਾ ਵਲਿਤਾ ਵਿਜਹਾਰ ਹ । ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵ੍ ਅਪ੍ਸ੍ਵ੍ ਇਵ ਸ਼ਿਲਾਗੁਰ੍ਵੀ ਨਾਵਙ੍ਗਵਲਿਤਾ ਸਤੀ
ਉਹ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਸੂਈ, ਮਨ ਦੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਵਕਰੀ ਹੋ ਕੇ ਇधर-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਪੱਥਰ ਵਕਰਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ।
ਵਿਸਸਾਰ ਦਿਗਨ੍ਤੇषੁ ਸਾਨ੍ਤਃਕਰਣਸਤ੍ਤਯਾ । ਤृਣਲੇਖੇਵ ਪਵਨਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਸृਤਿਰੂਪਯਾ
ਜੀਵਨ ਦਾ ਚਲਣ, ਮਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਹਿਰਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁਖੇਨ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸੂਤ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤੀ ਸੁਸ਼ਿਰੋਮ੍ਭਨੇ । ਪਰਾਪੂਰੋਦ੍ਯਮੇਨਾਸ਼ੁ ਜਾਤੇਵ ਹृਦਯਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਸੂਈ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਸੁਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਤਲਾ ਅੰਤ ਸੁੰਦਰ ਕਰਘੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੋਵੇ।
ਪਰਾਪੂਰਰਸੇਨੇਵ ਸੂਚ੍ਯਾ ਹृਤ੍ ਸੁਵਿਕਾਸਿਤਮ੍ । ਅਨਾਰਤਵਮਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸੂਤ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਸੂਮ੍ਭਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੇ ਪੂਰਨ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ, ਸੂਈ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ।
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ ਅਪਿ ਚਿਰਕ੍ਸ਼ੀਣਃ ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਨਿਰ੍ਵਿਚਾਰਣਮ੍ । ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੋ ऽਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਸੂਚ੍ਯਾ ਪੂਰਿਤੋ ਜਰ੍ਜਰਃ ਪਟਃ
ਤੇਜ਼ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੀ ਘਸਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸੂਈ ਨਾਲ ਝਟ ਪਟ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਕਪੜਾ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਤ੍ਰਾਂਸ਼ੁਨਿਰ੍ਗਤੈਰ੍ ਯੋਗ੍ਯਂ ਸੂਚ੍ਯਾ ਹृਦਯਮ੍ ਅਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਪਰਪੂਰਣਯੈਵਾਸ਼ੁ ਤੇਜਸ਼੍ ਚ ਕਚਿਤਾਰ੍ਕਰੁਕ੍
ਕਾਤ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨਿਕਲਣ ਨਾਲ, ਸੂਈ ਕਪੜੇ ਦਾ ਦਿਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਉੱਚੇ ਪੂਰਨ ਨਾਲ, ਚਮਕ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਵਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ।
ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤੇਨ ਰੂਢੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਣਪੂਰਣਰੂਪਿਣਾ । ਹृਦਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਸੂਚੀ ਕਰ੍ਮਣਾਤਪ੍ਯਤੇਵ ਸਾ
ਅਚਾਨਕ, ਉਸ ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸੂਈ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਤੜਫਦੀ ਹੈ।
ਵੇਧਂ ਖੁਰਰਵੇਣੈਵ ਕਰੋਤੀषਤ੍ਪ੍ਰਚਾਰਿਤਾ । ਪ੍ਰਕृਤੇਨ ਨਿਜੇਨਾਪਿ ਖੇਦਾਯ ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਖੁਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੀਰ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਚੀਰ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਥਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਞ੍ਚਾਰਯਤਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਸੂਤ੍ਰਂ ਚਤੁਰਵੇਧਨਾ । ਆਦੀਰ੍ਘਂ ਵਾਸਨਾਤਨ੍ਤੁਂ ਸ਼ਰੀਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਵੇਦਨਾ
ਇਹ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਚੀਰ ਕੇ ਲੰਘਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲੰਬਾ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਧਾਗਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਞ੍ਚਾਰ੍ਯਮਾਣਾ ਵੇਗੇਨ ਧਾਵਤੀਵਾਕ੍ਸ਼ਿਪਾਟਨੇ । ਅਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮੁਖਾ ਏਵ ਦੁਰ੍ਜਨਾ ਮਰ੍ਮਵੇਧਿਨਃ
ਜਦੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੂਈ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਦੇ ਲੋਕ ਲੁਕ ਕੇ ਨੁਕਤੇ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਕਨ੍ਧਵਸ੍ਤ੍ਰਜਵਪ੍ਰੋਤਾ ਵੇਧਾਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਸੁਖਮ੍ ਈਕ੍ਸ਼ਤੇ । ਕਥਮ੍ ਏਨਂ ਭਿਨਦ੍ਮੀਤਿ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਨਾਮ੍ ਏਤਦ੍ ਈਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਸੂਈ ਨੂੰ ਉਨ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਨਾਲ ਪਿਰੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੀ ਸੂਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ—'ਕਿਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਚੀਰਾਂ?' ਇਹ ਤਿੱਖੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਮਮ੍ ਏਵ ਚ ਕੌਸ਼ੇਯੇ ਕ੍ਸ਼ੌਮੇ ਚ ਵਸਨੇ ਸ਼ਿਤਾ । ਜਡਃ ਕ ਇਵ ਵਾ ਨਾਮ ਗੁਣਾਗੁਣਮ੍ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਰੇਸ਼ਮ ਜਾਂ ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ, ਸੂਈ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਚੀਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਗੁਣ ਤੇ ਅਵਗੁਣ ਦੀ ਪਰਖ ਨਾ ਕਰਨਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ।
ਸਾ ਦਧਾਨੋਜ੍ਜ੍ਵਲਂ ਸੂਤ੍ਰਮ੍ ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਾਙ੍ਗੁਲਿਪੀਡਿਤਾ । ਅਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤੁਮ੍ ਇਵਾਨਨ੍ਤਮ੍ ਉਦ੍ਗਿਰਨ੍ਤੀ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਉਂਗਲ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਵਿਚ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਗਾ ਲੈ ਕੇ, ਲਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਲੰਮਾ ਧਾਗਾ ਕੱਢਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਤੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਸ੍ਯਹृਦਯਤ੍ਵੇਨ ਸਰਸੇषੁ ਨ ਕੇषੁਚਿਤ੍ । ਸੂਤ੍ਰਿਤਾਪਿ ਪਦਾਰ੍ਥੇषੁ ਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਲਸਗਾਮਿਨੀ
ਸੂਈ ਦੀ ਨੁਕਤਲੀ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਧਾਗਾ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਨਰਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੀ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਅਗਰ੍ਦਭੀਮੁਖਪ੍ਰੋਤਾ ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਪਿ ਨ ਚਾਪਿ ਧੀਃ । ਅਵੇਧਿਤਾਪ੍ਯ੍ ਅਹृਦਯਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਦੁਰ੍ਭਗਾ
ਜੇ ਸੂਈ ਗਧੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਪਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਨੁਕਤਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਚੀਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਇਹ ਸੁੱਕੀ ਤੇ ਦੁਰਭਾਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ।
ਵਿਨਾ ਪਰਾਪਕਾਰੇਣ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇ ਸਰਣਮ੍ ਈਹਤੇ । ਵੇਧਨਾਦ੍ ਰੋਧਿਤਾ ਸੂਚਿਃ ਕਰ੍ਣਪਾਸ਼ੇ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਤੇ
ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਤੇਜ਼ ਚੀਜ਼ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਸੂਈ ਚੁਭਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਨ ਦੇ ਲਟਕਣ 'ਚ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇਤੇ ਕਿਂ ਚਾਰੁ ਮੈਤ੍ਰ੍ਯੇਵ ਬੁਸੇ ਕਰਪਰਿਚ੍ਯੁਤਾ । ਸ੍ਵਰੂਪਸਦृਸ਼ਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਕਸ੍ਮੈ ਨਾਮ ਨ ਰੋਚਤੇ
ਹੱਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਰੂਈ 'ਚ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੋਸਤੀ; ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ?
ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾ ਮੂਢਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਭਿਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੇ ਜਨੇ । ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਸਮਾਂ ਕੋ ਹਿ ਸਙ੍ਗਤਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਯਸ੍ਕਾਰਚਿਤੌ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨ੍ਤਰ੍ਧਿਗਾਮਿਨੀ । ਭਸ੍ਤ੍ਰਾਵਾਤੈਰ੍ ਵਿਵਲਿਤਾ ਗਗਨੋਡ੍ਡਯਨੋਨ੍ਮੁਖੀ
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰਲੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਲੋਹੇ ਦੀ ਘਰ 'ਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬੇਲਨ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਪ੍ਰਵਾਹਸ੍ਥਾ ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਾਨ੍ਤਰਗਾਮਿਨੀ । ਦੁਃਖਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਮਹਾਘੋਰਾ ਜੀਵਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਇਵੋਦ੍ਯਤਾ
ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ, ਜੀਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਂਗ ਉਭਰਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਨਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਸਮਾਨਸਮਗਾਮਿਨੀ । ਉਦਾਨਵਿਪਰੀਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਉਦਾਨਸਮਗਾਮਿਨੀ
ਸਮਾਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਉਦਾਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਨਸ੍ਥਾ ਵ੍ਯਾਧਿਜਨਨੀ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਰਸਚਾਰਿਣੀ । ਹृਤ੍ਕਣ੍ਟਸ਼ੂਲੋਤ੍ਪ੍ਲਵਨਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯੋਨ੍ਮਾਦਕਾਰਿਣੀ
ਵਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਦਿਲ ਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸੂਜਣ, ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਤੇ ਪਾਗਲਪਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਯਸ੍ ਸੌਚਿਕਹਸ੍ਤਸ੍ਥਾ ਸੁਪ੍ਤੋਰ੍ਣਾਗਣ੍ਡਕੋਟਰੇ । ਬਾਲਹਸ੍ਤੇ ऽਙ੍ਗੁਲੀਤਲ੍ਪਵੇਧਨੈਕਵਿਲਾਸਿਨੀ
ਅਕਸਰ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਖਾਂ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਚੁਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਪਾਦਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਰੁਧਿਰਪਾਨਪਾਜਿਰਵਿਸ੍ਤृਤਾ । ਤੁष੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਤਿਤਰਾਂ ਤੁਚ੍ਛਭੋਜਨਾ ਤੁਚ੍ਛਭੋਜਨੈਃ
ਪੈਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਲਹੂ ਅਤੇ ਮਲਮੂਤ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇਤੇ ਕਰ੍ਦਮਕੋਸ਼ਸ੍ਥਾ ਚਿਰਕਾਲਮ੍ ਅਧੋਮੁਖੀ । ਇਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਕ ਇਵਾਸ੍ਪਦਮ੍ ਉਜ੍ਝਤਿ
ਇਹ ਚਿਰਕਾਲ ਲਈ ਗੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਖੋਹ ਵਿਚ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਅਜਿਹਾ ਠਿਕਾਣਾ ਛੱਡਦਾ ਹੈ?
ਕ੍ਰੌਰ੍ਯੇਣਾਪਹृਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ਯ੍ ਉਪਵੇਧਨੈਃ । ਉਤ੍ਸਵਾਦ੍ ਅਪਿ ਨੀਚਾਨਾਂ ਕਲਹੋ ਹਿ ਸੁਖਾਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਮਨ Cruelty ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਝਗੜਾ ਹੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਪਰ੍ਦਿਕਾ ਵਲਭ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ । ਦੁਰੁਚ੍ਛੇਦਾ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ
ਜੋ ਬਕਸੇ ਵਿਚ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਸਿੱਕਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕਦਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਿਕਾਯੁਗ੍ਮਲਭ੍ਯੇਨ ਸਾਹृਤੇਨਾਤ੍ਮਨਾ ਨृਣਾਮ੍ । ਮृਤਿਮ੍ ਆਧਾਸ੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਰਾ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇ ਨੋਦੇਤਿ ਮੂਢਤਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬਰਬਾਦੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਤੁਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤੁਵਿਭੇਦੇਨ ਪਰਮਾਰਣਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਮੇ । ਇਦਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤ ਇਤਿ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਲਾ
ਕਪੜੇ ਦੀ ਤੰਦ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਬਾਹੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸੋਚ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਮਲਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਸੂਚੀ ਯਦ੍ ਘਰ੍षਣਂ ਵਿਨਾ । ਪਰਾਪਵੇਧਵਿਰਹਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ ਸੋ ऽਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਸੂਈ ਨੂੰ ਜੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਸਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਮੈਲ ਲਗਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਕੋਈ ਛੇਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।