ਅਨਾਯਸੀ ਚਾਯਸੀ ਚ ਵਿਕਲ੍ਪਯ ਚ ਮੇ ਵਰਮ੍ । ਏਵਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਤਾਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਮੇਰਾ ਵਰ ਇਹ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਆਸਾਨ ਵੀ ਹੋਵਾਂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਵਰਗੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵੀ ਹੋਵਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਚੋਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇ। 'ਇਹ ਹੋਵੇ,' ਕਹਿ ਕੇ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਖਿਆ।
ਸੂਚਿਕਾਮ੍ ਆਹ ਸਰ੍ਗੇ ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਵਿषੂਚਿਕਾ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਯਾ ਮਾਯਯਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਂਸਾਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਸੂਚਿਕਾ ਤੋਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਸੂਈ ਵਰਗੀ। ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇਂਗੀ।
ਦੁਰ੍ਭੋਜਨਾ ਦੁਰਾਰਮ੍ਭਾ ਮੂਰ੍ਖਾ ਦੁਸ੍ਸ੍ਥਿਤਯਸ਼੍ ਚ ਯੇ । ਦੁਰ੍ਦੇਸ਼ਵਾਸਿਨੋ ਧृष੍ਟਾਸ੍ ਤੇषਾਂ ਹਿਂਸਾਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ
ਜੋ ਖਰਾਬ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਔਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੂਰਖ ਹਨ, ਅਡੋਲ ਹਨ, ਮਾੜੇ ਥਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇਂਗੀ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਹृਦਯਂ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪਦ੍ਮਪ੍ਲੀਹਾਦਿਵੇਧਨਾਤ੍ । ਵਾਤਲੇਖਾਤ੍ਮਿਕਾ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਵਿषੂਚਿਕਾ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਂਗੀ, ਤੇ ਪੇਟ, ਤਿਲੀ ਆਦਿ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੀ ਬਾਰੀਕ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ, ਤੂੰ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਰੋਗ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਗੁਣਂ ਵਿਗੁਣਂ ਵਾਪਿ ਜਨਮ੍ ਆਸਾਦਯਿष੍ਯਸਿ । ਗੁਣਿਨਿ ਤ੍ਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ऽਯਂ ਤੁ ਮਯੋਚ੍ਯਤੇ
ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਜਾਵੇਗੀ; ਪਰ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਲਾਜ ਲਈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਹਿਮਾਦ੍ਰੇਰ੍ ਉਤ੍ਤਰੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਕਰ੍ਕਟੀ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ । ਵਿषੂਚਿਕਾਭਿਧਾਨਾ ਯਾ ਕਨ੍ਯਾ ਸਾ ਨ੍ਯਾਯਬਾਧਿਕਾ
ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਕਟੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਕ ਕੁੰਵਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਰੋਕ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਮਹਾਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਮਕਰੋਦਰੇ । ਮਾਰ੍ਜਯੇਦ੍ ਆਤੁਰਾਕਾਰਂ ਤੇਨ ਹਸ੍ਤੇਨ ਸਂਯਤਃ
ਇਹ ਮਹਾ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ; ਫਿਰ, ਉਸ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸਾਫ ਕਰੋ, ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖੋ।
ਹਿਮਸ਼ੈਲਾਭਿਮੁਖ੍ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਰੁਤਾਂ ਤਾਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ । ਕਰ੍ਕਟੀਂ ਕਰ੍ਕਸ਼ਾਕ੍ਰਨ੍ਦਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਗਰਚੂਰ੍ਣਿਤਾਮ੍
ਕਰਕਟੀ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਧੂੜ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਹਿਮਾਲਾ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਹੀ ਹੈ — ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ।
ਆਤੁਰਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਚ੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਰਸਾਯਨਹ੍ਰਦੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਜਰਾਮਰਣਂ ਮੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵਿਭ੍ਰਮੈਃ
ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਚੰਦ ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੋਚੋ — ਉਹ ਬੁਢਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ।
ਸਾਧਕੋ ਹਿ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਚਾਨ੍ਤਸ੍ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ । ਕ੍ਰਮੇਣਾਨੇਨ ਸਕਲਾਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਛਿਨਤ੍ਤਿ ਵਿषੂਚਿਕਾਃ
ਸਾਧਕ, ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਗਗਨਗਤਸ੍ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥੋ ਗਗਨਗਸਿਦ੍ਧਗृਹੀਤਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਤ੍ਰਃ । ਗਤ ਇਭਗਤਸ਼ਕ੍ਰਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨੋ ਨਿਜਪੁਰਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਅਗ੍ਰ੍ਯਮ੍ ਉਜ੍ਜ੍ਵਲਸ਼੍ਰਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪੂਰਨ ਮੰਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਟੱਲ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਅਥ ਵੈਡੂਰ੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਾ ਸਾ ਮਹਾਕृष੍ਣਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ । ਕਜ੍ਜਲਾਮ੍ਬੁਦਲੇਖੇਵ ਤਾਨਵਂ ਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਉਦ੍ਯਤਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜੋ ਬਿਲੌਰੀ ਪੱਥਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਤਲੀ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ। ਉਹ ਕਾਜਲ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਬਭੂਵਾਭ੍ਰੋਪਮਾਕਾਰਤ੍ਯਾਗੇ ਵਿਟਪਿਰੂਪਿਣੀ । ਪੁਮ੍ਪ੍ਰਮਾਣਾ ਤਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਸੀਤ੍ ਤਤੋ ऽਭੂਦ੍ ਧਸ੍ਤਮਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਦਮੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਥ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੋ ਗਈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਾਭਾ ਤਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗੁਲਰੂਪਿਣੀ । ਤਤੋ ਮਾषਸ਼ਿਮੀਤੁਲ੍ਯਾ ਤਤਸ੍ ਸੂਚੀ ਬਭੂਵ ਹ
ਫਿਰ ਉਹ ਇਕ ਵਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਫਿਰ ਉਂਗਲੀ ਵਰਗੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਸੂਰ ਦੀ ਦਾਣੇ ਜਿੰਨੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਫਿਰ ਸੂਈ ਬਣ ਗਈ।
ਤਤਃ ਕੌਸ਼ੇਯਸੂਚੀਤ੍ਵਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਾ ਸ਼ਿਖਰਾਕਾਰਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦ੍ਰਿਰ੍ ਇਵਾਤਤਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸੂਈ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਸਰ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਹ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ।
ਰਰਾਜ ਸੂਚਿਕਾ ਕृष੍ਣਾ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਾਯਸਕਲਾਮਯੀ । ਪੁਰ੍ਯष੍ਟਕੇਨ ਵਲਿਤਾ ਵ੍ਯੋਮਗਾ ਵਾਤਵਾਹਿਨੀ
ਕਾਲੀ ਸੂਈ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸੂਣ ਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲਪਟੀ ਹੋਈ, ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸੂਚਿਰ੍ ਦृਸ਼੍ਯਤ ਏਵਾਸੌ ਨ ਤ੍ਵ੍ ਅਯੋ ਨਾਮ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਸਂਵਿਦ੍ਭ੍ਰਮਕਲੈਵੈषਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸੂਚੀਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਹ ਸੂਈ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਹ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਖੇਡ ਸੀ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸੂਈ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਰਤ੍ਨਸੂਚੀਵ ਮਸृਣਾ ਮਨੋਮਨਨਸਂਯੁਤਾ । ਵੈਡੂਰ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਲੇਖੇਵ ਦਣ੍ਡਸਨ੍ਤਾਨਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਮੋਤੀ ਵਾਲੀ ਸੂਈ ਵਾਂਗ ਮਸੂਣ, ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਨੀਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ, ਡੰਡੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਾਕਤ ਵਾਲੀ।
ਕਜ੍ਜਲਾਮ੍ਭੋਜਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਲਤੇਵ ਪਵਨਾਹृਤਾ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਸ੍ਵਚ੍ਛਦृष੍ਟਵ੍ਯੋਮਕਨੀਨਿਕਾ
ਕਾਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਰਹੀ ਸੀ; ਬਹੁਤ ਨਿਕੀ ਤੇ ਸਾਫ ਖਿੜਕੀ ਵਾਲੀ, ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਅੱਖ ਦੀ ਪੂਪਲ ਵਾਂਗ, ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਤੇ ਸੁਖਮ।
ਸ੍ਵਮੁਖਗ੍ਰਾਹ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਪੁਚ੍ਛਸ਼ਿਖਾਣੁਨਾ । ਦृਸ਼੍ਯਾ ਵੈਪੁਲ੍ਯਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪਰਂ ਮੌਨਵ੍ਰਤਂ ਗਤਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੁਕ ਤੇ ਫੜੀ ਹੋਈ ਡੋਰੀ ਨਾਲ, ਮਿੱਠੀ ਪੂੰਛ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅੰਤ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਦਿੱਖੀ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੁਪ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਿਚ ਆ ਗਈ।
ਸੁਦੂਰਾਦ੍ ਦੀਪਵਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਸੁਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਤ੍ਵਮ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਦੂਰਾਦ੍ ਏਵ ਮਨੋਜ੍ਞੇਨ ਪ੍ਰੋਦ੍ਗਿਰਨ੍ਤੀ ਮੁਖੇਨ ਖਮ੍
ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੋਂ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਦਿੱਖੀ, ਪੂਰੀ ਸਤਤਾ ਵਿਚ ਆ ਗਈ; ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਸੁਹਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੀ ਜਾਪੀ।
ਕੁਞ੍ਚਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਸਨ੍ਦृਸ਼੍ਯਦੀਰ੍ਘਦੀਪਾਂਸ਼ੁਕੋਮਲਾ । ਸਦ੍ਯਸ੍ਸ੍ਨਾਨਸਮੁਚ੍ਛੂਨਭਾਲਬਾਲਵਿਲਾਸਿਨੀ
ਅੱਧੀ ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਨਰਮ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ, ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੇ ਨਰਮ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਤਾਜ਼ਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਭਾਲ ਤੇ ਨਮੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਦਿੱਖੀ।
ਤਨ੍ਤੁਰ੍ ਬਿਸਾਦ੍ ਇਵੋਡ੍ਡੀਨਾ ਬਾਹ੍ਯਸਞ੍ਚਾਰਕੌਤੁਕਾਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਡਿਰ੍ ਇਵੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਬਹਿਰ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਵਂਸ਼ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਉਸ ਦੀ ਡੋਰੀ, ਕੌਤੁਕ ਵਿਚ ਬਾਹਰਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵੱਲ ਉੱਠੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ, ਮੁੱਖ ਨਾਡੀ ਵਾਂਗ ਤਿਆਰ, ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਸੋਹਣੀ।
ਨਿਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ ਸ੍ਵਾ ਜੀਵੇਨੇਵ ਬਹਿष੍ਕृਤਾ । ਬੌਦ੍ਧਤੀਰ੍ਥਿਕਵਿਜ੍ਞਾਨਸਨ੍ਤਾਨਵਦ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਤਾਕਤ ਬਾਹਰ ਵਗਦੀ ਹੋਈ ਅਣਜਾਣੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬੋਧੀ ਸਾਧੂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਧਾਰਾ ਚੁਪਚਾਪ ਵਗਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਸ਼ਿਸਿਕਾ ਰਨ੍ਧ੍ਰਾਨਿਲਲਵਾਭਯਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਣਦੀਪਾਂਸ਼ੁਸੂਚ੍ਯੇਵ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾਨੁਪਲਭ੍ਯਯਾ
ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ੁਕ ਸੀ, ਖਾਲੀਪਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਛੇਕ ਵਿੱਚੋਂ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਦਾ ਝੋਕੇ ਜਾਂ ਉਹ ਸੂਈ ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਗਭਗ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤੇਜ਼ ਪਰ ਅਣਪਛਾਤੀ।
ਗ੍ਰਾਸਾਰ੍ਥਂ ਸੂਚਿਤਾਂ ਯਾਤਾ ਸ ਚਾਸ੍ਯਾ ਨੋਪਯੁਜ੍ਯਤੇ । ਵਿਚਾਰਿਤਂ ਤਯਾ ਨੈਤਦ੍ ਅਹੋ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚੀ—ਹਾਏ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ!
ਸਾਗ੍ਰਾ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਨ ਸੂਚੀ ਤੁਚ੍ਛਰੂਪਤਾਮ੍ । ਚੈਤ੍ਤਮ੍ ਈਹਿਤਮ੍ ਏਵੈਕਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਤੇ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਸੂਈ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖਾਲੀਪਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਹੋਈ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਰਹੀ।
ਅਵਿਚਾਰ੍ਯੈਵ ਸੂਚਿਤ੍ਵਂ ਤਯਾ ਮੂਢਧਿਯਾਰ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨਾਨਾਰ੍ਥਬੁਦ੍ਧੇਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਵਿਚਾਰਣਾ
ਉਸ ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਾਲੀ ਨੇ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾ ਹੀ ਸੂਈ ਦੀ ਲੋੜ ਮੰਗੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਸਾਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯੋ ऽਗ੍ਰ੍ਯਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯੋ ਯਾਤਿ ਭਾਵਨਯਾਨ੍ਯਤਾਮ੍ । ਪਦਾਰ੍ਥੋ ऽਭਿਮਤਾਰ੍ਥਾਢ੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਾਸੇਨੇਵ ਦਰ੍ਪਣਃ
ਕੋਈ ਚੀਜ਼, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਾਬਲ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਵੇ, ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਇਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨਚਾਹੀ ਝਲਕਾਂ ਹੋਣ, ਇੱਕ ਸਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਚੀਭਾਵਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਯਾਸ੍ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪੀਵਰਂ ਵਪੁਃ । ਮਹਾਮਰਣਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਸ੍ ਸੁਸੁਖਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੂਈ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੌਤ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋ ਗਿਆ।