ਜਰਾਮਰਣਦੁਃਖਾਨਾਮ੍ ਏਕਾ ਰਤ੍ਨਸਮੁਦ੍ਗਿਕਾ । ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵਿਲਾਸਾਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਮਤ੍ਤਾ ਵਿਲਾਸਿਨੀ
ਬੁਢਾਪੇ, ਮੌਤ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਖ਼ਜਾਨਾ-ਡੱਬੀ ਇਹ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਪੀੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਲੋਕਵਿਮਲਾ ਸਾਨ੍ਧਕਾਰਲਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਵ੍ਯੋਮਵੀਥੀਸਮਾ ਤृष੍ਣਾ ਨੀਹਾਰਗਹਨਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਹ ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਚਮਕਦੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਲਚ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਪੰਘ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਧੁੰਦ ਵਾਂਗ ਘਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਚ੍ਛਤੂਪਸ਼ਮਂ ਤृष੍ਣਾ ਕਾਰ੍ਯਵ੍ਯਾਯਾਮਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ । ਤਮੀ ਘਨਤਮਃਕृष੍ਣਾ ਯਥਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਨਿਵृਤ੍ਤਯੇ
ਸਕੂਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਲਚ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਲਈ।
ਤਾਵਨ੍ ਮੁਹ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਮੂਕੋ ਵਿਲੁਲਿਤਾਸ਼ਯਃ । ਯਾਵਦ੍ ਏਵਾਨੁਸਨ੍ਧਤ੍ਤੇ ਤृष੍ਣਾਵਿषਵਿषੂਚਿਕਾਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਲਾਲਚ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੂਕਾ ਤੇ ਭਟਕੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕੋ ऽਯਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਦੁਃਖਂ ਚਿਨ੍ਤਯੋਜ੍ਝਿਤ ਉਜ੍ਝਤਿ । ਚਿਨ੍ਤਾਵਿषੂਚਿਕਾਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਤ੍ਯਾਗੋ ਹਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡਣਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤृਣਪਾषਾਣਕਾष੍ਠਾਦਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਮਿषਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਆਦਧਾਨਾ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤृष੍ਣਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯੀ ਹ੍ਰਦੇ ਯਥਾ
ਘਾਸ, ਪੱਥਰ, ਲੱਕੜ ਆਦਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦੀ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਲਾਲਚ ਅੰਦਰੋਂ ਤਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ।
ਰੋਗਾਰ੍ਤਿਰਙ੍ਗਗਾ ਤृष੍ਣਾ ਗਮ੍ਭੀਰਮ੍ ਅਪਿ ਮਾਨਵਮ੍ । ਉਤ੍ਤਾਨਤਾਂ ਨਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ਵ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਲਾਲਚ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹੇ ਪਟ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਕਮਲ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਤ੍ਯੋ ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਾਙ੍ਕੁਰਕਣ੍ਟਕਾਃ । ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਸ਼੍ਰਿਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤृष੍ਣਾ ਵੇਣੁਲਤਾ ਇਵ
ਲਾਲਚ ਬਾਂਸ ਦੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈ: ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ, ਗਠਾਂ ਵਾਲੀ, ਲੰਮੀ, ਅੰਕੁਰ ਤੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ — ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਹੋ ਬਤ ਮਹਚ੍ ਚਿਤ੍ਰਂ ਤृष੍ਣਾਮ੍ ਅਪਿ ਮਹਾਧਿਯਃ । ਦੁਸ਼੍ਛੇਦ੍ਯਾਮ੍ ਅਪਿ ਕृਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਵੇਕੇਨਾਮਲਾਸਿਨਾ
ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵੀ, ਬੜੀ ਔਖੀ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਸਾਫ ਸੋਚ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸਿਧਾਰਾ ਨ ਵਜ੍ਰਾਗ੍ਨਿਰ੍ ਨ ਤਪ੍ਤਾਯਃਕਣਾਰ੍ਚਿषਃ । ਤਥਾ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤृष੍ਣੇਯਂ ਹृਦਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਾ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ, ਨਾ ਬਿਜਲੀ, ਨਾ ਤਪਦੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਕਜ੍ਜਲਾਸਿਤਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਗ੍ਰਾਸ੍ ਸ੍ਨੇਹਦੀਰ੍ਘਦਸ਼ਾਪਰਾਃ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਦਾਹਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ੍ ਤृष੍ਣਾ ਦੀਪਸ਼ਿਖਾ ਇਵ
ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਲੌਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਇਸ ਦਾ ਚੋਟੀ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਕਾਲੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇਲ ਨਾਲ ਲੰਮਾ, ਇਹ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਛੂਹਾ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਮੇਰੂਪਮਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਮ੍ ਅਪਿ ਸ਼ੂਰਮ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਤृਣੀਕਰੋਤਿ ਤृष੍ਣੈਕਾ ਨਿਮੇषੇਣ ਨਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਇਕਲਾ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਸੂਰਮਾ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਮਨੁੱਖ — ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਗਹਨਾ ਭੀਮਾ ਘਨਜਾਲਰਜੋਮਯੀ । ਸਾਨ੍ਧਕਾਰੋਗ੍ਰਨੀਹਾਰਾ ਤृष੍ਣਾ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਮਹਾਟਵੀ
ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੰਧਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਹੈ: ਫੈਲੀ ਹੋਈ, ਘਣੀ, ਡਰਾਉਣੀ, ਬੱਦਲ ਤੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਗੂੜ੍ਹਾ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਕੁਹਾਸਾ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ।
ਏਕੈਵ ਸਰ੍ਵਭੁਵਨਾਨ੍ਤਰਲਬ੍ਧਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍ ਉਪਗਤੇਵ ਪੁਰਸ੍ਸ੍ਥਿਤੈਵ । ਤृष੍ਣਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਜਗਤਿ ਚਞ੍ਚਲਵੀਚਿਮਾਲੇ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਣਵਾਮ੍ਬੁਪਟਲੇ ਮਧੁਰੇਵ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ
ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਇਕਲਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਹੈ; ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਧੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰੀਗਹਨੋ ਵਿਕਾਰੀ ਪਰਿਤਾਪਵਾਨ੍ । ਦੇਹਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਸੋ ऽਪਿ ਦੁਃਖਾਯ ਕੇਵਲਮ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰੋਂ ਨਮੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਟਿਲ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞੋ ऽਪਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸਦृਸ਼ੋ ਵਲਿਤਾਤ੍ਮਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ । ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਵ੍ਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਭਵ੍ਯੋ ਮੇ ਨ ਜਡੋ ਨਾਪਿ ਚੇਤਨਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਗਿਆਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਝੂਠੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਕਦੇ ਭਲਾ ਤੇ ਕਦੇ ਮਾੜਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਚੇਤਨ ਹੈ।
ਜਡਾਜਡਦृਸ਼ੋਰ੍ ਮਧ੍ਯੇ ਦੋਲਾਯਿਤਦੁਰਾਸ਼ਯਃ । ਨ ਵਿਵੇਕੀ ਨ ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਮੋਹਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਵੀ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਨਾ ਇਹ ਵਿਵੇਕ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਮੂਰਖ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਰਮ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤੋਕੇਨਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ੍ਤੋਕੇਨਾਯਾਤਿ ਖੇਦਿਤਾਮ੍ । ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੇਹਸਮਸ਼੍ ਸ਼ੋਚ੍ਯੋ ਨੀਚੋ ਗੁਣਬਹਿष੍ਕृਤਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੁਖੀ, ਨੀਚ ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਆਗਮਾਪਾਯਿਨਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਨ੍ਤਕੇਸਰਸ਼ਾਲਿਨਾ । ਵਿਕਾਸਿਸ੍ਮਿਤਪੁष੍ਪੇਣ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਲਙ੍ਕृਤਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਦੰਦ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਪਲ ਖਿੜਦੇ ਮੁੱਖ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੁਜਸ਼ਾਖੌਘਨਮਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਨੁਸ੍ਤਮ੍ਭਸੁਸ੍ਥਿਤਃ । ਲੋਚਨਾਲਿਵਪਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਿਰਃਪੀਠਬृਹਤ੍ਫਲਃ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਡੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਸਥੰਭਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਗਰਦਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵੱਡਾ ਫਲ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਸ੍ਰਵਦਸ੍ਰੁਰਸਸ੍ਰੋਤਾ ਹਸ੍ਤਪਾਦਸੁਪਲ੍ਲਵਃ । ਗੁਲ੍ਫਵਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਯਸਙ੍ਘਾਤਵਿਹਙ੍ਗਮਤਤਾਸ੍ਪਦਮ੍
ਇਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਨਰਮ ਕੌਂਪਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਵਿਚ ਲਹੂ ਤੇ ਰਸ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਗਟੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਠਹਿਰਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਸਚ੍ਛਾਯੋ ਦੇਹਵृਕ੍ਸ਼ੋ ऽਯਂ ਜੀਵਪਾਨ੍ਥਗਣਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਕਸ੍ਯਾਤ੍ਮੀਯਃ ਕਸ੍ਯ ਪਰ ਆਸ੍ਥਾਨਾਸ੍ਥੇ ਕਿਲਾਤ੍ਰ ਕੇ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਰੁੱਖ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਦਾ ਪਰਾਇਆ — ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕੌਣ ਬਿਗਾਨਾ?
ਭਾਰਸਨ੍ਤਾਰਣਾਰ੍ਥੇਨ ਗृਹੀਤਾਯਾਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਨਾਵਿ ਦੇਹਲਤਾਯਾਂ ਚ ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਆਤ੍ਮਭਾਵਨਾ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਰਫ ਭਾਰ ਢੋਣ ਲਈ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੌਕ ਜਾਂ ਬੇਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਦੇਹਨਾਮ੍ਨਿ ਵਨੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਬਹੁਗਰ੍ਤਸਮਾਕੁਲੇ । ਤਨੂਰੁਹਾਸਙ੍ਖ੍ਯਤਰੌ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕੋ ऽਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਸਰੀਰ ਨਾਂ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਖੱਡ ਤੇ ਖੋਹ ਹਨ, ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਉਥੇ ਕੌਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਚਰ੍ਮਸ੍ਨਾਯ੍ਵਸ੍ਥਿਵਲਿਤੇ ਸ਼ਰੀਰਪਟਹੇ ਦृਢੇ । ਮਾਰ੍ਜਾਰਵਦ੍ ਅਹਂ ਨਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਅਵਿਰਤਧ੍ਵਨੌ
ਚਮੜੀ, ਨਸਾਂ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਪੜੇ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਬਿੱਲੀ ਵਾਂਗ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੋਰ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਾਰਣ੍ਯਸਂਰੂਢੋ ਵਿਲਸਚ੍ਚਿਤ੍ਤਮਰ੍ਕਟਃ । ਚਿਨ੍ਤਾਮਞ੍ਜਰਿਕਾਕਾਰੋ ਦੀਰ੍ਘਦੁਃਖਘੁਣਕ੍ਸ਼ਤਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਧਿਆ ਮਨ ਦਾ ਬਾਂਦਰ, ਚਿੰਤਾ ਦੀਆਂ ਗੁੱਝੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੰਮੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤृष੍ਣਾਭੁਜਙ੍ਗਮੀਗੇਹਃ ਕੋਪਕਾਕਕृਤਾਲਯਃ । ਸ੍ਮਿਤਪੁष੍ਪੋ ਦ੍ਰੁਮਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮਹਾਫਲਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਸੱਪ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਕਾਂ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਥਾਂ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇਹ ਰੁੱਖ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਫਲ ਵੱਡੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਸ੍ਕਨ੍ਧੋ ਦੋਰ੍ਲਤਾਜਾਲੋ ਹਸ੍ਤਸ੍ਤਬਕਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਪਵਨਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤਾਸ਼ੇषਸ੍ਵਾਙ੍ਗਾਵਯਵਪਲ੍ਲਵਃ
ਇਸ ਦਾ ਤਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਹੱਥ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਨਰਮ ਟੋਟੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਖਗਾਧਾਰਸ੍ ਸੁਜਾਨੁਸ੍ ਸੁਤ੍ਵਗ੍ ਉਨ੍ਨਤਃ । ਸਰਸਚ੍ਛਾਯਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਕਾਮਪਾਨ੍ਥਨਿषੇਵਿਤਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗੋਡੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮੜੀ ਮਰਦਾਨੀ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਝੀਲ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਞ੍ਜਨਿਤਾਦੀਰ੍ਘਸ਼ਿਰੋਰੁਹਤृਣਾਵਲਿਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਜਰਦ੍ਗृਦ੍ਧਕੁਲਾਯਸੁषਿਰੋਦਰਃ
ਇਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲੰਬੇ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਉੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੋਖਲੇ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਗ੍ਰਿਧ ਦਾ ਘਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।