ਆਪਦ੍ਵਦ੍ ਉਤ੍ਸਵਃ ਖੇਦਂ ਕਰੋਤਿ ਪਰਿਮੋਹਿਨਃ । ਕੁਡ੍ਯੇ ऽਪਿ ਖ ਇਵਾਚਾਰੋ ਦृष੍ਟੋ ਧਾਤੁਵਿਕਾਰਿਣਃ
ਉਤਸਵ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਾਂਗ, ਗਹਿਰੀ ਭਟਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਔਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੰਧ 'ਚ ਵੀ ਵਿਹਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਮੂਢਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਪਕਰ੍षਤਿ । ਵੇਦਨਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਨਿਤਾ ਜਾਗ੍ਰਤੀਵ ਰਤਿਪ੍ਰਦਾ
ਝੂਠਾ ਦੈਤ ਭਟਕਿਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਨਾਰੀ ਵੀ ਜਾਗਦੇ ਵਾਂਗ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਥਾਭ੍ਯਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਂ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਰਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਅਸਦ੍ ਏਵ ਨਭਸ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਭ ਏਵ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਕੁਝ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ-ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸ਼ਤਹਸ੍ਤਖੁਰਚ੍ਛਾਯਾਨਟਵृਤ੍ਤਮ੍ ਇਵਾਤਤਮ੍ । ਗਗਨੇ ਮਾਨਸਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਜਗਦ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨ ਵਸ੍ਤੁ ਤਤ੍
ਸੌ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਛਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਗਤ ਦਾ ਹਿਲਣਾ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਈ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ।
ਮਿਥ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ਯ ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਅਨਾਕृਤਿ । ਕਾਯਾਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਅਰੋਧਕਮ੍ ਅਭਿਤ੍ਤਿਮਤ੍
ਝੂਠੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਭੂਤ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹੀ ਸੀਮਿਤਤਾ ਹੈ, ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਾਰਾਂ ਹਨ।
ਇਦਂ ਭਾਸ੍ਵਰਮ੍ ਆਭਾਸਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚਿਤਃ । ਅਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਸੁਪ੍ਤਾਯਾ ਨਰਸ੍ਯੇਵੋਦਿਤਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ, ਮਨ ਵੱਲੋਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਨਵੀਂ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਖਾਤਾਸ਼੍ ਚੇਤਤਿ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਸਾਲਭਞ੍ਜਿਕਾਃ । ਪਰਮਾਰ੍ਥਮਹਾਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ ਸृष੍ਟੀਸ਼੍ ਚੇਤਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਘੜਾਈ ਹੋਇਆ ਲੱਕੜ ਦਾ ਥੰਮ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਵੱਡਾ ਥੰਮ — ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ — ਵੀ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦृਸ਼ੋ ਮਾਨਵਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੋ ਮਹਾਭਟੈਃ । ਤਾਦृਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ ਸਰ੍ਗੋ ਬੁਦ੍ਧ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਵਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਤृਣਗੁਲ੍ਮਲਤਾਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਰਸਃ । ਵਾਸਨ੍ਤਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਭੂਮੌ ਤਥਾ ਸਰ੍ਗਃ ਪਰੇ ਪਦੇ
ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ, ਬੂਟਿਆਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਸਰਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ ਕਨਕੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਨੁਨ੍ਮਿषਤ੍ । ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪਰੇ ਸਰ੍ਗਃ ਖਾਤ੍ਮਾ ਵਲ੍ਗਨ੍ਨ੍ ਅਣਾਵ੍ ਅਣੌ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਣ ਦੀ ਖੁਬੀ ਅੰਦਰ ਹੀ ਛੁਪੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾ ਉੱਚੀ, ਖਾਲੀ-ਵਾਂਗ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ਯਥਾਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਅਙ੍ਗਿਨੋ ऽਨਨ੍ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ । ਜਗਦ੍ ਏਵਮ੍ ਅਨਙ੍ਗਸ੍ਯ ਖਾਤ੍ਮਨਃ ਖਾਤ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ, ਖਾਲੀ-ਵਾਂਗ ਆਤਮਾ, ਖਾਲੀ-ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯਾਦृਗ੍ ਏਕਨਰਸ੍ਵਪ੍ਨਯੁਦ੍ਧਮ੍ ਅਨ੍ਯਨਰਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਤਾਦृਸ਼ਂ ਸਦਸਦ੍ਰੂਪਂ ਖਾਤ੍ਮੇਦਂ ਵ੍ਯੋਮਗਂ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਖਾਲੀ-ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੇ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਸਰ੍ਗਾਦੌ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵ ਇਦਂ ਵਪੁਃ । ਕਾਰਣਤ੍ਵਂ ਮਿਥਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਅਸਦ੍ ਵੇਤ੍ਤਿ ਨ ਵਾਸ੍ਤਵਮ੍
ਵੱਡੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰੂਪ ਜਿਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਆਪਸੀ ਕਾਰਣ-ਬੰਧਨ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਝੂਠਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਮੁਕ੍ਤੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਯਦਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨ੍ਯਸ੍ ਸ੍ਮृਤਿਜੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਜੇ ਸਰ੍ਗੇ ਸ੍ਥਿਤੇਵ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਤਃ
ਜੇ ਇਸ ਮੁਕਤ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ, ਯਾਦ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਯਾਦ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਹੈ, ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕੇਵਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਹੈ।
ਪੌਰਾਣਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਵਿਦੂਰਥਕੁਲਕ੍ਰਮਃ । ਸਮਮ੍ ਏਵ ਕਥਂ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿਤਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਦੂਰਥਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ?
ਚਿਤਸ੍ ਸਮਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮੁਖ੍ਯਾਯਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਸਂਵਿਦਃ । ਯਥਾ ਵਿਪੁਲਵਾਤ੍ਯਾਯਾਸ੍ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾ ਵਾਤਲੇਖਿਕਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਆਂਧੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਹਲਕੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸੋਚਾਂ ਮੁੱਖ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਾਨੁਭਾਵੇਨ ਤਥਾਰੂਪੇਣ ਸਂਵਿਦਃ । ਕਚਿਤਾਸ੍ ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਪ੍ਰਜਾਵਾਸ੍ਤਵ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾਮ੍
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੋਚਾਂ ਰਾਜੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਵਂਰੂਪਾਤ੍ ਕੁਲਾਜ੍ ਜਾਤੋ ਰਾਜਾਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਅਯਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਸੌ । ਕਚਿਤਾ ਇਤਿ ਵਾਸ੍ਤਵ੍ਯਵਿਦੋ ਵੈਦੂਰਥੇ ਪੁਰੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦੂਰਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਕੀਕਤ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ,' ਜਾਂ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਕਚਨੇ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਨ ਚ ਕਾਰਣਮਾਰ੍ਗਣਮ੍ । ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਹਾਮਣੇਰ੍ ਭਾਸਾਮ੍ ਇਵਾਨ੍ਯਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਰਤਨ ਦੀ ਚਮਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਹਮ੍ ਏਵ ਕੁਲਾਚਾਰੋ ਰਾਜਾਸ੍ਯਾ ਭੁਵ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਵਿਦੂਰਥਵਿਦੋ ਰਤ੍ਨਾਦ੍ ਉਦਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਪ੍ਰਭਾ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦੂਰਥ ਦੀ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਮੋਤੀ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਦੀ ਚਮਕ ਹੀ ਹਨ।
ਯਾਵਨ੍ਤੋ ਜਨ੍ਤਵੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੇ ਯੇ ਸਰ੍ਗੇ ਯਦਾ ਯਦਾ । ਤੇ ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਿਦ੍ਧਾਤੋਰ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਦਰ੍ਸ਼ਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤੀਵ੍ਰਵੇਗਵਤੀ ਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਸਂਵਿਦ੍ ਅਕਲ੍ਪਿਤਾ । ਸੈਵਾਯਾਤਿ ਪਰਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਸਾਮੋਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵੈਕਰੂਪਿਣੀ
ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਬੇਰੁਕਾਵਟ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੂਰਨ ਅਡੋਲਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਮੋਖ ਦੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸੁਰਤ ਹੈ।
ਬਲਵਦ੍ਵਿਦ੍ਵਿਲਾਸਾਨਾਮ੍ ਅਨੁਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਸ੍ਵਭਾਵਾਃ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚਿਦਾਦਰ੍ਸ਼ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਚਲਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੁਭਾਵ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਤਿਯਤ੍ਨਾ ਜਯਤਿ ਸਾਨ੍ਯਾਸ੍ ਸਂਵਿਦ ਆਤ੍ਮਸਾਤ੍ । ਕੁਰ੍ਵਤੀ ਸਰਿਦ੍ ਅਮ੍ਭੋਧਿਗਾਮਿਨੀਸ੍ ਸਰਿਤੋ ਯਥਾ
ਉਥੇ, ਜਿਸ ਚੇਤਨਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਚੇਤਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲਿਆ, ਉਹੀ ਜਿੱਤਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੇ ਸਮਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਤਾਵਦ੍ ਯਤਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ । ਯਾਵਦ੍ ਏਕੋ ਜਯੇਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ ਸਨ੍ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ
ਇੱਥੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁੱਛੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇੱਕ ਹੀ ਉਪਰਲੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਯਮਾਨੇषੁ ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਸੁ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇषੁ ਭੂਰਿਸ਼ਃ । ਏਵਂ ਸਰ੍ਗਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਪਰਮਾਣੁਕਣਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਅਣਗਿਣਤ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਬਣਨ ਤੇ ਮਿਟਣ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਲ, ਹਰ ਰੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਇਹੀ ਗੱਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕੇਨਚਿਦ੍ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਜਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਏਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਭਿਤ੍ਤਿਮਤ੍
ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਚੇਤਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੈ।
ਅਯਮ੍ ਆਭਾਸਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਨਿਰ੍ਨਿਦ੍ਰੋ ਦ੍ਰष੍ਟृਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ਭਾਵਬੋਧਸ਼੍ ਚ ਸੋ ऽਨੁਭੂਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਃ
ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਪੁष੍ਪਪਤ੍ਤ੍ਰਫਲਾਂਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਯਥੈਕਸ੍ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥਿਤੋ ਦ੍ਰੁਮਃ । ਅਨਨ੍ਤਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਚੈਕ ਏਵ ਤਥਾ ਵਿਭੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ, ਫਲ ਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।
ਮਾਤृਮੇਯਪ੍ਰਮਾਣਾਦਿਮਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਅਜਂ ਪਦਮ੍ । ਬੁਦ੍ਧਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਨ ਕਦਾਚਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁਲਦੀ।