ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਤਨ੍ਤ੍ਰੀਗਣਂ ਕੋਸ਼ੇ ਦਧਾਨਾ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਨਾਨਨ੍ਦੇ ਰਾਜਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤृष੍ਣਾਜਰ੍ਜਰਵਲ੍ਲਕੀ
ਇਹ ਲਾਲਚ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤੰਬੂਰੀ, ਮਨ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਆਲਸ ਤੇ ਸੁਸਤਪਣ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਤਿਮਲਿਨਾ ਕਟੁਕੋਨ੍ਮਾਦਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਦੀਰ੍ਘਾ ਤਨ੍ਵੀ ਘਨਸ੍ਨੇਹਾ ਤृष੍ਣਾਗਹ੍ਵਰਵਲ੍ਲਰੀ
ਇਹ ਲਾਲਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਗੰਦੀ, ਕੜਵਾਪਣ ਦੀ ਪਾਗਲਪਣ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਲੰਮੀ, ਪਤਲੀ ਤੇ ਮੋਟੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ, ਹਨੇਰੇ ਘਾਟ ਦੀ ਬੇਲ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਨਾਨਨ੍ਦਕਰੀ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਨਿष੍ਫਲਾਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਉਨ੍ਨਤਾ । ਅਮਙ੍ਗਲਕਰੀ ਕ੍ਰੂਰਾ ਤृष੍ਣਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇਵ ਮਞ੍ਜਰੀ
ਇਹ ਇੱਛਾ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਕਰਤਿਆ ਹੋਈ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ, ਕਰੂੜ ਤੇ ਮੁਰਝਾਈ ਹੋਈ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਨਾਵਰ੍ਜਿਤਚਿਤ੍ਤਾਪਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਨੁਧਾਵਤਿ । ਨ ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਫਲਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤृष੍ਣਾ ਜੀਰ੍ਣੇਵ ਕਾਮਿਨੀ
ਇਹ ਇੱਛਾ, ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਦਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢੀ ਵਿਲਾਸਣੀ।
ਸਂਸਾਰਨृਤ੍ਤੇ ਮਹਤਿ ਨਾਨਾਰਸਸਮਾਕੁਲੇ । ਭੁਵਨਾਭੋਗਰਙ੍ਗੇषੁ ਤृष੍ਣਾ ਜਰਢਨਰ੍ਤਕੀ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਹਨ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰੰਗ-ਮੰਚਾਂ 'ਤੇ, ਇੱਛਾ ਇੱਕ ਬੁੱਢੀ ਨਚਣ ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਜਰਾਕੁਸੁਮਿਤਾਰੂਢਾ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤਫਲਾਵਲਿਃ । ਸਂਸਾਰਜਙ੍ਗਲੇ ਦੀਰ੍ਘੇ ਤृष੍ਣਾਵਿषਲਤਾ ਤਤਾ
ਬੁੱਢੇਪੇ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਤਨ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਲੜੀ ਲੈ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੰਮੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਬੇਲ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਨ੍ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਧਤ੍ਤੇ ਤਾਣ੍ਡਵਿਤਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਨृਤ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਨਨ੍ਦਰਹਿਤਂ ਤृष੍ਣਾ ਜੀਰ੍ਣੇਵ ਨਰ੍ਤਕੀ
ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਬੁੱਢੀ ਨਚਣ ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨੱਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭृਸ਼ਂ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਨੀਹਾਰੇ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਲੋਕ ਆਗਤੇ । ਦੁਃਖੌਘੇषੁ ਪਦਂ ਧਤ੍ਤੇ ਤृष੍ਣਾਚਪਲਬਰ੍ਹਿਣੀ
ਕੁਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਥਰਥਰਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚਾਨਣ ਆਉਣ 'ਤੇ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਚੰਚਲ ਮੋਰਣੀ ਵਾਂਗ ਠਿਕਾਣਾ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਜਡਕਲ੍ਲੋਲਬਹਲਾ ਚਿਰਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਰਾਨ੍ਤਰਾ । ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਉਲ੍ਲਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਤृष੍ਣਾਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਤਰਙ੍ਗਿਣੀ
ਮੰਦੇ, ਉਲਝਣ ਭਰੇ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਬਰਸਾਤੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ।
ਨष੍ਟਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਪਰਮ੍ । ਪੁਰੁषਾਤ੍ ਪੁਰੁषਂ ਯਾਤਿ ਤृष੍ਣਾ ਲੋਲੇਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਰੁਕ ਕੇ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖ 'ਤੇ, ਇੱਛਾ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।
ਪਦਂ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਲਙ੍ਘ੍ਯੇ ऽਪਿ ਤृਪ੍ਤਾਪਿ ਫਲਮ੍ ਈਹਤੇ । ਚਿਰਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਨੈਕਤ੍ਰ ਤृष੍ਣਾਚਪਲਮਰ੍ਕਟੀ
ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਹ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ—ਇੱਛਾ ਦੀ ਚੰਚਲ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ।
ਇਦਂ ਕृਤ੍ਵੇਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸਮਞ੍ਜਸਮ੍ । ਅਨਾਰਤਂ ਚ ਯਤਤੇ ਤृष੍ਣਾ ਚੇष੍ਟੇਵ ਦੈਵਿਕੀ
ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਦੌੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਤਾਕਤ ਨੇ ਚਲਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪਾਤਾਲਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯਾਤਿ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਭ੍ਰਮਤਿ ਦਿਕ੍ਕੁਞ੍ਜੇ ਤृष੍ਣਾਹृਤ੍ਪਦ੍ਮषਟ੍ਪਦੀ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਾਤਾਲ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਲ ਅਸਮਾਨ ਚ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਇੱਛਾ ਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ, ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ।
ਸਰ੍ਵਸਂਸਾਰਦੋषਾਣਾਂ ਤृष੍ਣੈਕਾ ਦੀਰ੍ਘਦੁਃਖਦਾ । ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਸ੍ਥਮ੍ ਅਪਿ ਯਾ ਯੋਜਯਤ੍ਯ੍ ਅਤਿਸਙ੍ਕਟੇ
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੱਛਾ ਹੀ ਲੰਮਾ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਕੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਪਰਂ ਜਾਡ੍ਯਂ ਪਰਮਾਲੋਕਰੋਧਿਨੀ । ਮੋਹਨੀਹਾਰਗਹਨਾ ਤृष੍ਣਾਜਲਦਮਾਲਿਕਾ
ਇਹ ਪੂਰਾ ਸੁਸਤਪਣ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅੱਗੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਨ੍ਤੁਜਾਲਾਨਾਂ ਸਂਸਾਰਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਾਮ੍ । ਪਰਿਪ੍ਰੋਤਮਨੋਮਾਲਾਸ੍ ਤृष੍ਣਾ ਬਨ੍ਧਨਰਜ੍ਜਵਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਛਾ ਮਨ ਦੇ ਦਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੰਝੀ ਹੋਈ ਰੱਸਸੀ ਹੈ—ਬੰਨ੍ਹਨ ਦਾ ਡੋਰਾ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਾ ਵਿਗੁਣਾ ਦੀਰ੍ਘਾ ਮਲਿਨਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸ੍ਪਦਾ ਤृष੍ਣਾ ਸ਼ਕ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕਧਰ੍ਮਿਣੀ
ਇਹ ਲਾਲਸਾ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਲੰਮੀ ਤੇ ਮੈਲੇ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖ ਹੈ।
ਅਸ਼ਨਿਰ੍ ਗੁਣਸਸ੍ਯਾਨਾਂ ਫਲਿਤਾ ਸ਼ਰਦ੍ ਆਪਦੇ । ਹਿਮਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਸਰੋਜਿਨ੍ਯਾਸ੍ ਤਮਸਾਂ ਦੀਰ੍ਘਯਾਮਿਨੀ
ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਤਝੜ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੱਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕੌਂਵਲ ਲਈ ਪਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਲਈ ਲੰਮੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਨਾਟਕਨਟੀ ਕਾਯਾਲਯਵਿਹਙ੍ਗਮੀ । ਮਾਨਸਾਰਣ੍ਯਹਰਿਣੀ ਸ੍ਮਰਸਙ੍ਗੀਤਵਲ੍ਲਕੀ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਿਰਣ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤੰਬੂਰੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਬ੍ਧਿਲਹਰੀ ਮੋਹਮਾਤਙ੍ਗਸ਼ृਙ੍ਖਲਾ । ਮਾਰ੍ਗਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸੁਭਗਾ ਦੁਃਖਕੈਰਵਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾ
ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਹੈ, ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੁਹਣਾ ਬੋਹੜ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੌਂਵਲ ਲਈ ਚਾਨਣ ਹੈ।
ਜਰਾਮਰਣਦੁਃਖਾਨਾਮ੍ ਏਕਾ ਰਤ੍ਨਸਮੁਦ੍ਗਿਕਾ । ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵਿਲਾਸਾਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਮਤ੍ਤਾ ਵਿਲਾਸਿਨੀ
ਬੁਢਾਪੇ, ਮੌਤ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਖ਼ਜਾਨਾ-ਡੱਬੀ ਇਹ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਪੀੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਲੋਕਵਿਮਲਾ ਸਾਨ੍ਧਕਾਰਲਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਵ੍ਯੋਮਵੀਥੀਸਮਾ ਤृष੍ਣਾ ਨੀਹਾਰਗਹਨਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਹ ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਚਮਕਦੀ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਾਲਚ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਪੰਘ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਧੁੰਦ ਵਾਂਗ ਘਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਚ੍ਛਤੂਪਸ਼ਮਂ ਤृष੍ਣਾ ਕਾਰ੍ਯਵ੍ਯਾਯਾਮਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ । ਤਮੀ ਘਨਤਮਃਕृष੍ਣਾ ਯਥਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਨਿਵृਤ੍ਤਯੇ
ਸਕੂਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਲਚ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਲਈ।
ਤਾਵਨ੍ ਮੁਹ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਮੂਕੋ ਵਿਲੁਲਿਤਾਸ਼ਯਃ । ਯਾਵਦ੍ ਏਵਾਨੁਸਨ੍ਧਤ੍ਤੇ ਤृष੍ਣਾਵਿषਵਿषੂਚਿਕਾਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਲਾਲਚ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੂਕਾ ਤੇ ਭਟਕੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕੋ ऽਯਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਦੁਃਖਂ ਚਿਨ੍ਤਯੋਜ੍ਝਿਤ ਉਜ੍ਝਤਿ । ਚਿਨ੍ਤਾਵਿषੂਚਿਕਾਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਤ੍ਯਾਗੋ ਹਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡਣਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤृਣਪਾषਾਣਕਾष੍ਠਾਦਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਮਿषਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਆਦਧਾਨਾ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤृष੍ਣਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯੀ ਹ੍ਰਦੇ ਯਥਾ
ਘਾਸ, ਪੱਥਰ, ਲੱਕੜ ਆਦਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦੀ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਲਾਲਚ ਅੰਦਰੋਂ ਤਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ।
ਰੋਗਾਰ੍ਤਿਰਙ੍ਗਗਾ ਤृष੍ਣਾ ਗਮ੍ਭੀਰਮ੍ ਅਪਿ ਮਾਨਵਮ੍ । ਉਤ੍ਤਾਨਤਾਂ ਨਯਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ਵ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਲਾਲਚ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹੇ ਪਟ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਕਮਲ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹਨ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਤ੍ਯੋ ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਾਙ੍ਕੁਰਕਣ੍ਟਕਾਃ । ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਸ਼੍ਰਿਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤृष੍ਣਾ ਵੇਣੁਲਤਾ ਇਵ
ਲਾਲਚ ਬਾਂਸ ਦੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈ: ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ, ਗਠਾਂ ਵਾਲੀ, ਲੰਮੀ, ਅੰਕੁਰ ਤੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ — ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਹੋ ਬਤ ਮਹਚ੍ ਚਿਤ੍ਰਂ ਤृष੍ਣਾਮ੍ ਅਪਿ ਮਹਾਧਿਯਃ । ਦੁਸ਼੍ਛੇਦ੍ਯਾਮ੍ ਅਪਿ ਕृਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਵੇਕੇਨਾਮਲਾਸਿਨਾ
ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵੀ, ਬੜੀ ਔਖੀ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਸਾਫ ਸੋਚ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸਿਧਾਰਾ ਨ ਵਜ੍ਰਾਗ੍ਨਿਰ੍ ਨ ਤਪ੍ਤਾਯਃਕਣਾਰ੍ਚਿषਃ । ਤਥਾ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤृष੍ਣੇਯਂ ਹृਦਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਾ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ, ਨਾ ਬਿਜਲੀ, ਨਾ ਤਪਦੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।