ਪਯਸੀਵ ਜਰਤ੍ਪਰ੍ਣਂ ਵਾਯਾਵ੍ ਇਵ ਜਰਤ੍ਤृਣਮ੍ । ਨਭਸੀਵ ਸ਼ਰਨ੍ਮੇਘਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਚਕ੍ਰੇ ਭ੍ਰਮਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ਪੱਤਾ, ਜਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ, ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਬੱਦਲ, ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਆਸ੍ਪਦਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਮ੍ ਅਸਮਰ੍ਥਧਿਯੋ ਵਯਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਾਜਾਲੇ ਵਿਮੁਹ੍ਯਾਮੋ ਜਾਲੇ ਸ਼ਕੁਨਯੋ ਯਥਾ
ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤृष੍ਣਾਭਿਧਾਨਯਾ ਤਾਤ ਦਗ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਜ੍ਵਾਲਯਾ ਤਥਾ । ਯਥਾ ਦਾਹੋਪਸ਼ਮਨਮ੍ ਆਸ਼ਙ੍ਕੇ ਨਾਮृਤੈਰ੍ ਅਪਿ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਲਾਲਚ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਸੜ ਗਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਦੂਰਂ ਦੂਰਮ੍ ਇਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮੇਤ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਭ੍ਰਮਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਦਿਗਨ੍ਤੇषੁ ਤृष੍ਣੋਨ੍ਮਤ੍ਤਤੁਰਙ੍ਗਮੀ
ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਦਿਸਾ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਹੈ।
ਜਡਸਂਸਙ੍ਗਿਨੀ ਤृष੍ਣਾ ਕृਤੋਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋਗਮਾਗਮਾ । ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਤੀ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਰਘਟ੍ਟੋਗ੍ਰਰਜ੍ਜੁਵਤ੍
ਲਾਲਚ, ਜੋ ਮੂੜਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਲਝੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਗੱਡੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕੇਂਦਰ ਵਾਲੀ ਤੀਖੀ ਰੱਸੀ ਵਾਂਗ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਗ੍ਰਥਿਤਯਾ ਦੇਹੇ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮੋਚ੍ਛਿਦ੍ਯਮਾਨਯਾ । ਰਜ੍ਜ੍ਵੇਵਾਸ਼ੁ ਬਲੀਵਰ੍ਦਸ੍ ਤृष੍ਣਯਾ ਵਾਹ੍ਯਤੇ ਜਨਃ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਲਾਲਚ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਰੱਸੀ ਵਾਂਗ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਦ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਕਲਤ੍ਰਾਦਿਤृष੍ਣਯਾ ਨਿਤ੍ਯਕृष੍ਣਯਾ । ਖਗੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਕਿਰਾਤ੍ਯੇਹ ਜਾਲਂ ਲੋਕੇषੁ ਰਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਲਾਲਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਲ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਜਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਯਯਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਧੀਰੇਹਮ੍ ਅਨ੍ਧਯਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਖੇਦਯਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸਾਨਨ੍ਦਂ ਤृष੍ਣਾ ਕृष੍ਣੇਵ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ
ਲਾਲਚ, ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਥੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਟਿਲਾ ਕੋਮਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਵਿषਵੈषਮ੍ਯਸ਼ਂਸਿਨੀ । ਦਹਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਮਨਾਕ੍ ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਤृष੍ਣਾ ਕृष੍ਣੇਵ ਭੋਗਿਨੀ
ਇਹ ਲਾਲਚ ਟੇੜੀ ਹੈ, ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਨਰਮ, ਪਰ ਜ਼ਹਰ ਵਾਲੀ ਅਸਮਤਲਤਾ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੀ ਸੱਪ, ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਛੂਹਣ ਤੇ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਹृਦਯਂ ਪੁਂਸਾਂ ਮਾਯਾਮਯਵਿਧਾਯਿਨੀ । ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਦਾਯਿਨੀ ਦੀਨਾ ਤृष੍ਣਾ ਕृष੍ਣੇਵ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ
ਇਹ ਲਾਲਚ ਕਾਲੀ ਡੈਵੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਚੀਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਝੂਠੇ ਭ੍ਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਨ੍ਦ੍ਰਾਤਨ੍ਤ੍ਰੀਗਣਂ ਕੋਸ਼ੇ ਦਧਾਨਾ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਨਾਨਨ੍ਦੇ ਰਾਜਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤृष੍ਣਾਜਰ੍ਜਰਵਲ੍ਲਕੀ
ਇਹ ਲਾਲਚ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤੰਬੂਰੀ, ਮਨ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਆਲਸ ਤੇ ਸੁਸਤਪਣ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਤਿਮਲਿਨਾ ਕਟੁਕੋਨ੍ਮਾਦਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਦੀਰ੍ਘਾ ਤਨ੍ਵੀ ਘਨਸ੍ਨੇਹਾ ਤृष੍ਣਾਗਹ੍ਵਰਵਲ੍ਲਰੀ
ਇਹ ਲਾਲਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਗੰਦੀ, ਕੜਵਾਪਣ ਦੀ ਪਾਗਲਪਣ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਲੰਮੀ, ਪਤਲੀ ਤੇ ਮੋਟੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ, ਹਨੇਰੇ ਘਾਟ ਦੀ ਬੇਲ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਨਾਨਨ੍ਦਕਰੀ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਨਿष੍ਫਲਾਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਉਨ੍ਨਤਾ । ਅਮਙ੍ਗਲਕਰੀ ਕ੍ਰੂਰਾ ਤृष੍ਣਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇਵ ਮਞ੍ਜਰੀ
ਇਹ ਇੱਛਾ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਕਰਤਿਆ ਹੋਈ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ, ਕਰੂੜ ਤੇ ਮੁਰਝਾਈ ਹੋਈ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਅਨਾਵਰ੍ਜਿਤਚਿਤ੍ਤਾਪਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਨੁਧਾਵਤਿ । ਨ ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਫਲਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤृष੍ਣਾ ਜੀਰ੍ਣੇਵ ਕਾਮਿਨੀ
ਇਹ ਇੱਛਾ, ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਦਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢੀ ਵਿਲਾਸਣੀ।
ਸਂਸਾਰਨृਤ੍ਤੇ ਮਹਤਿ ਨਾਨਾਰਸਸਮਾਕੁਲੇ । ਭੁਵਨਾਭੋਗਰਙ੍ਗੇषੁ ਤृष੍ਣਾ ਜਰਢਨਰ੍ਤਕੀ
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਹਨ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰੰਗ-ਮੰਚਾਂ 'ਤੇ, ਇੱਛਾ ਇੱਕ ਬੁੱਢੀ ਨਚਣ ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਜਰਾਕੁਸੁਮਿਤਾਰੂਢਾ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤਫਲਾਵਲਿਃ । ਸਂਸਾਰਜਙ੍ਗਲੇ ਦੀਰ੍ਘੇ ਤृष੍ਣਾਵਿषਲਤਾ ਤਤਾ
ਬੁੱਢੇਪੇ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਤਨ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਲੜੀ ਲੈ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੰਮੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਬੇਲ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਨ੍ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਧਤ੍ਤੇ ਤਾਣ੍ਡਵਿਤਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਨृਤ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਨਨ੍ਦਰਹਿਤਂ ਤृष੍ਣਾ ਜੀਰ੍ਣੇਵ ਨਰ੍ਤਕੀ
ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਬੁੱਢੀ ਨਚਣ ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨੱਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭृਸ਼ਂ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਨੀਹਾਰੇ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਲੋਕ ਆਗਤੇ । ਦੁਃਖੌਘੇषੁ ਪਦਂ ਧਤ੍ਤੇ ਤृष੍ਣਾਚਪਲਬਰ੍ਹਿਣੀ
ਕੁਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਥਰਥਰਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚਾਨਣ ਆਉਣ 'ਤੇ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਚੰਚਲ ਮੋਰਣੀ ਵਾਂਗ ਠਿਕਾਣਾ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਜਡਕਲ੍ਲੋਲਬਹਲਾ ਚਿਰਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਰਾਨ੍ਤਰਾ । ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਉਲ੍ਲਾਸਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਤृष੍ਣਾਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਤਰਙ੍ਗਿਣੀ
ਮੰਦੇ, ਉਲਝਣ ਭਰੇ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਬਰਸਾਤੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ।
ਨष੍ਟਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਪਰਮ੍ । ਪੁਰੁषਾਤ੍ ਪੁਰੁषਂ ਯਾਤਿ ਤृष੍ਣਾ ਲੋਲੇਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਰੁਕ ਕੇ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖ 'ਤੇ, ਇੱਛਾ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।
ਪਦਂ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਲਙ੍ਘ੍ਯੇ ऽਪਿ ਤृਪ੍ਤਾਪਿ ਫਲਮ੍ ਈਹਤੇ । ਚਿਰਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਨੈਕਤ੍ਰ ਤृष੍ਣਾਚਪਲਮਰ੍ਕਟੀ
ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਹ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ—ਇੱਛਾ ਦੀ ਚੰਚਲ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ।
ਇਦਂ ਕृਤ੍ਵੇਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸਮਞ੍ਜਸਮ੍ । ਅਨਾਰਤਂ ਚ ਯਤਤੇ ਤृष੍ਣਾ ਚੇष੍ਟੇਵ ਦੈਵਿਕੀ
ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਦੌੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਤਾਕਤ ਨੇ ਚਲਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪਾਤਾਲਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯਾਤਿ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਭ੍ਰਮਤਿ ਦਿਕ੍ਕੁਞ੍ਜੇ ਤृष੍ਣਾਹृਤ੍ਪਦ੍ਮषਟ੍ਪਦੀ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਾਤਾਲ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਲ ਅਸਮਾਨ ਚ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਇੱਛਾ ਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ, ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ।
ਸਰ੍ਵਸਂਸਾਰਦੋषਾਣਾਂ ਤृष੍ਣੈਕਾ ਦੀਰ੍ਘਦੁਃਖਦਾ । ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਸ੍ਥਮ੍ ਅਪਿ ਯਾ ਯੋਜਯਤ੍ਯ੍ ਅਤਿਸਙ੍ਕਟੇ
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੱਛਾ ਹੀ ਲੰਮਾ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਕੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਪਰਂ ਜਾਡ੍ਯਂ ਪਰਮਾਲੋਕਰੋਧਿਨੀ । ਮੋਹਨੀਹਾਰਗਹਨਾ ਤृष੍ਣਾਜਲਦਮਾਲਿਕਾ
ਇਹ ਪੂਰਾ ਸੁਸਤਪਣ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅੱਗੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਨ੍ਤੁਜਾਲਾਨਾਂ ਸਂਸਾਰਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਾਮ੍ । ਪਰਿਪ੍ਰੋਤਮਨੋਮਾਲਾਸ੍ ਤृष੍ਣਾ ਬਨ੍ਧਨਰਜ੍ਜਵਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਛਾ ਮਨ ਦੇ ਦਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੰਝੀ ਹੋਈ ਰੱਸਸੀ ਹੈ—ਬੰਨ੍ਹਨ ਦਾ ਡੋਰਾ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਾ ਵਿਗੁਣਾ ਦੀਰ੍ਘਾ ਮਲਿਨਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸ੍ਪਦਾ ਤृष੍ਣਾ ਸ਼ਕ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕਧਰ੍ਮਿਣੀ
ਇਹ ਲਾਲਸਾ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਲੰਮੀ ਤੇ ਮੈਲੇ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖ ਹੈ।
ਅਸ਼ਨਿਰ੍ ਗੁਣਸਸ੍ਯਾਨਾਂ ਫਲਿਤਾ ਸ਼ਰਦ੍ ਆਪਦੇ । ਹਿਮਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਸਰੋਜਿਨ੍ਯਾਸ੍ ਤਮਸਾਂ ਦੀਰ੍ਘਯਾਮਿਨੀ
ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਤਝੜ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੱਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕੌਂਵਲ ਲਈ ਪਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਲਈ ਲੰਮੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਨਾਟਕਨਟੀ ਕਾਯਾਲਯਵਿਹਙ੍ਗਮੀ । ਮਾਨਸਾਰਣ੍ਯਹਰਿਣੀ ਸ੍ਮਰਸਙ੍ਗੀਤਵਲ੍ਲਕੀ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਿਰਣ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤੰਬੂਰੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਬ੍ਧਿਲਹਰੀ ਮੋਹਮਾਤਙ੍ਗਸ਼ृਙ੍ਖਲਾ । ਮਾਰ੍ਗਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸੁਭਗਾ ਦੁਃਖਕੈਰਵਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾ
ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਜੰਜੀਰ ਹੈ, ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਸੁਹਣਾ ਬੋਹੜ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੌਂਵਲ ਲਈ ਚਾਨਣ ਹੈ।