ਕ੍ਰਿਮਿਕੀਟਪਤਙ੍ਗਾਨਾਂ ਯੇषਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਃ । ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤੇषਾਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦੀਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਭਿਖ੍ਯਾਰ੍ਥਕਾਨਿ ਤੁ
ਕਿਰਮੀਆਂ, ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਝ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਆਦਿ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰ ਨਾਂ ਲਾਉਣ ਲਈ ਹਨ।
ਯਥੋਤ੍ਤਰਾਬ੍ਧਿਜਨਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਬ੍ਧਿਜਨਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਜਾਨਾਤਿ ਨਿਜਸਂਵੇਦਨਾਦ੍ ऋਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਿਨਾ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਸ੍ਵਸਂਜ੍ਞਾਨੁਭਵੇ ਲੀਨਾਸ੍ ਤਥਾ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਜਡਾਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕੇਤਪਰਾਯਣਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਇਕ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਜੀਵਾਤਮਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਅਗਿਆਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਗਤ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ਼ਿਲਾਨ੍ਤਸ੍ਸਂਸ੍ਥਾਨਾਂ ਬਹਿਸ੍ਸ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਵੇਦਨਮ੍ । ਅਸਜ੍ ਜਡਂ ਚ ਭੇਕਾਨਾਂ ਮਿਥੋऽਨ੍ਤਸ੍ ਤਸ੍ਥੁषਾਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਡਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਚੇਤਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਗਾਦੌ ਚੋਪਨਂ ਵਾਯੁਸ੍ ਸ ਇਹਾਦ੍ਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਥੇ ਜੋ ਮਨ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਹਵਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਇਥੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਿਦਿਤਂ ਯਤ੍ ਤੁ ਸੌਸ਼ਿਰ੍ਯਂ ਤਨ੍ ਨਭਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਮਾਰੁਤਃ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸ ਮਹਾਨ੍ ਪਦਾਰ੍ਥੇष੍ਵ੍ ਇਤਿ ਚੋਪਨਮ੍
ਜੋ ਖਾਲੀਪਨ ਉਥੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਪਰਮਾਰ੍ਥੇਨ ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਜਙ੍ਗਮੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਚੋਪਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਨਿਲੈਰ੍ ਏਵ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਮਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਥਿਰ ਅਤੇ ਚਲਦਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਵਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਦਾਰ੍ਥਾਸ੍ ਸਂਵਿਦਂਸ਼ਵਃ । ਸਰ੍ਗਾਦਿषੁ ਯਥੈਵਾਸਂਸ੍ ਤਥੈਵਾਦ੍ਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਭਟਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਵਿਜृਮ੍ਭਣਮ੍ । ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਸਤ੍ਯਾਭਂ ਤਦ੍ ਏਤਤ੍ ਕਥਿਤਂ ਤਵ
ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ, ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਚੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਅਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤਪ੍ਰਾਯਃ ਪਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾ ਵਿਦੂਰਥਃ । ਮਾਲਾਸ਼ਵਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਪਤ੍ਯੁਸ੍ ਤੇ ਯਾਤਿ ਹृਦ੍ਗੁਹਾਮ੍
ਵੇਖ, ਰਾਜਾ ਵਿਦੂਰਥ, ਜੋ ਮਾਲਾ ਵਰਗੇ ਕਮਲ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਵਿਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯੌ ਵੈ ਸ਼ਵਮਣ੍ਡਪਮ੍ । ਏਨਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਪਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਾਵ੍ ਆਵਾਂ ਗਚ੍ਛਾਵ ਉਤ੍ਤਮੇ
ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਵ ਮੰਡਪ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਆਓ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਹੀ ਰਾਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ।
ਮਨੁष੍ਯਵਾਸਨਾਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਂ ਮਾਰ੍ਗਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਏषੋ ऽਹਮ੍ ਅਪਰਂ ਲੋਕਂ ਦੂਰਂ ਯਾਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਮਯਮ੍
ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਰਾਹ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਦੂਜੇ ਲੋਕ, ਦੂਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ', ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਗੇਣਾਵਾਸਨੇਨੈਵ ਯਾ ਵਸ੍ ਤੇਨੈਵ ਸਮ੍ਮਤਮ੍ । ਪਰਸ੍ਪਰੇਚ੍ਛਾ ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰ੍ ਨ ਹਿ ਸੌਹਾਰ੍ਦਬਨ੍ਧਿਨੀ
ਜਿਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ, ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗਾਂਢ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਤਿ ਵਿਹਿਤਕਥਾਸ਼ਮਕ੍ਰਮਾਯਾਂ ਪਰਮਦृਸ਼ਿ ਪ੍ਰਸृਤੇ ਪ੍ਰਬੋਧਭਾਨੌ । ਨृਪਤਿਵਰਸੁਤਾਮਨਸ੍ਯ੍ ਉਦਾਰੇ ਵਿਗਲਿਤਵਿਜ੍ ਜਰਢੋ ਵਿਦੂਰਥੋ ऽਭੂਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਥਾ ਦੇ ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਰੋਕ ਆਈ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫੈਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦੂਰਥਾ ਭਟਕਾਵੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬੇਸੁਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਰਾਜਾ ਪਰਿਵृਤ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰਕਃ । ਬਭੂਵੈਕਤਨੁਪ੍ਰਾਣਸ੍ ਸਦ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੁष੍ਕਸਿਤਾਧਰਃ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਪਰ ਵੱਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਇੱਕ ਹੀ ਥਾਂ ਜਾ ਮਿਲੀ ਜਿਵੇਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਠ ਤੁਰੰਤ ਸੁੱਕੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਗਏ।
ਜੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਸਵਰ੍ਣਾਭਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਪਾਣ੍ਡੁਮੁਖਚ੍ਛਵਿਃ । ਭृਙ੍ਗਕੂਜਿਤਸਚ੍ਛਾਯਾਸ਼੍ਵਾਸਕੂਟਾਵਿਕੂਣਿਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਸਾਂਸ ਭੰਭੀਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਅਣਗੋਲ ਤੇ ਟੁੱਟੀ-ਫੁੱਟੀ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਹਾਮਰਣਮੂਰ੍ਛਾਨ੍ਧਕੂਪੇ ਨਿਪਤਿਤਾਸ਼ਯਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਨਿਲੀਨਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਨੇਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੌਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਲੁਕ ਗਈਆਂ।
ਚਿਤ੍ਰਨ੍ਯਸ੍ਤ ਇਵਾਕਾਰਮਾਤ੍ਰਦृਸ਼੍ਯੋ ਵਿਚੇਤਨਃ । ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਸਰ੍ਵਾਵਯਵਸ੍ ਸਮੁਤ੍ਕੀਰ੍ਣ ਇਵੋਪਲੇ
ਉਹ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਮੂਰਤ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਰੂਪ ਹੀ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਥਰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਬਹੁਨਾਤ੍ਰ ਕਿਮ੍ ਉਕ੍ਤੇਨ ਤਾਲੁਦੇਸ਼ੇਨ ਤਂ ਜਹੌ । ਪ੍ਰਾਣਃ ਪਿਪਤਿषੁਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਪਕ੍ਸ਼ੀਵਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਗਃ
ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਜੀਵ ਦਾ ਸਾਸ਼ ਤਾਲੂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਂ ਤੇ ਦਦृਸ਼ਤੁਰ੍ ਬਾਲੇ ਦਿਵ੍ਯਦृष੍ਟੀ ਨਭੋਗਤਮ੍ । ਜੀਵਂ ਪ੍ਰਾਣਮਯਂ ਸਂਵਿਦ੍ਗਨ੍ਧਲੇਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਨਿਲੇ
ਉਹ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਸ਼ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉੱਡਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਜੀਵਸਂਵਿਦ੍ ਗਗਨਵਾਤੇਨਾਵਲਿਤਾ ਸਤੀ । ਖੇ ਦੂਰਂ ਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਆਰੇਭੇ ਵਾਸਨਾਨੁਵਿਧਾਯਿਨੀ
ਉਹ ਚੇਤਨ ਜੀਵ, ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਦੂਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਾਮ੍ ਏਵਾਨੁਸਸਾਰਾਥ ਸ੍ਤ੍ਰੀਦ੍ਵਯਂ ਜੀਵਸਂਵਿਦਮ੍ । ਭ੍ਰਮਰੀਯੁਗਲਂ ਵਾਤਲਗ੍ਨਾਂ ਗਨ੍ਧਕਲਾਮ੍ ਇਵ
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਚੇਤਨ ਜੀਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੀ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਮਰਣਮੂਰ੍ਛਨੇ । ਸਾਮ੍ਬਰੇ ਬੁਬੁਧੇ ਸਂਵਿਦ੍ ਗਨ੍ਧਲੇਖੇਵ ਵਯੁਨਾ
ਇਕ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਠੰਡੀ ਪਈ, ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚਲੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਾਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਹਿਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪੁਰੁषਾਨ੍ ਯਾਮ੍ਯਾਨ੍ ਨੀਯਮਾਨਂ ਚ ਤੈਰ੍ ਵਪੁਃ । ਬਨ੍ਧੁਪਿਣ੍ਡਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਸ਼ਰੀਰਂ ਜਾਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਸ ਸਰੀਰ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸੀ।
ਮਾਰ੍ਗੇ ਕਰ੍ਮਫਲੋਲ੍ਲਾਸਵਤਿ ਦੂਰਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਵੈਵਸ੍ਵਤਪੁਰਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਨਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਰਾਹ 'ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੂਰੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਰਲੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵੈਵਸ੍ਵਤਪੁਰਮ੍ ਆਦਿष੍ਟਂ ਚ ਤਤੋ ਯਥਾ । ਅਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੁਭ੍ਰਾਣਿ ਨੈਵ ਸਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਵੈਵਸਵਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ: ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੋਈ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਵਦਾਤਾਨਾਂ ਕਰ੍ਤਾਯਂ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਭਗਵਤ੍ਯਾਸ੍ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਵਰੇਣਾਯਂ ਵਿਵਰ੍ਧਿਤਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ; ਭਗਵਤੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਦਾਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੋ ऽਸ੍ਯ ਸ਼ਵੀਭੂਤੋ ਦੇਹੋ ऽਸ੍ਤਿ ਕੁਸੁਮਾਮ੍ਬਰਃ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਵ੍ ਏष ਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਃ
ਉਸਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ ਹੁਣ ਮੁਰਦਾ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਪਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਵਿਚ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਤਤਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਨਭੋਮਾਰ੍ਗਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰੋਪਲ ਇਵ ਪ੍ਲੁਤਃ । ਅਥ ਜੀਵਕਲਾ ਲੀਲਾ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਸ਼੍ ਚੇਤਿ ਤ੍ਰਯਂ ਨਭਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਡ ਗਿਆ; ਤੇ ਜਿੰਦ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਗਿਆਨ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਜੀਵਲੇਖਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਰੂਪਿਣ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਮ੍ ਏਵਾਨੁਸਰਨ੍ਤ੍ਯੌ ਤੇ ਸਮੁਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍
ਜੀਵ ਦੀ ਲਕੀਰ ਉੱਡ ਗਈ; ਇਹ ਦੋ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਏ, ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।